توقف تحریم‌های جدید علیه ایران اشتباه است

هفته گذشته، «کارولین لیویت» -سخنگوی کاخ سفید- خبر از دستوری برای توقف تمام تحریم‌های جدید علیه ایران داد که عملا در تضاد با کمپین «فشار حداکثری» ترامپ است. این دستور به مقامات ارشد شورای امنیت ملی، وزارت خزانه‌داری و وزارت امور خارجه ابلاغ شد و به‌دلیل تأثیر تحریم‌های ایران بر سیاست آمریکا در قبال چین (که بیش از ۹۰ درصد صادرات نفت ایران را می‌خرد)، ژاپن، اروپا، هند و جنوب شرق آسیا، دامنه‌ای گسترده یافت. توقف تحریم‌ها بدون تعیین زمان پایان، پس از جلوگیری از یک تحریم معمول خزانه‌داری آغاز شد و از ۲۱ می ۲۰۲۵ هیچ تحریم جدیدی اعلام نشده است. دو تعیین تاریخ دیگر نیز متوقف شده‌اند.

حال چرا این دستور از سوی لیویت و نه از سوی شورای امنیت ملی یا وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام شد؟ چون شورای امنیت ملی پس از مرخصی اجباری بیش از ۱۰۰ کارمند، در آشوب است. مسئولیت‌های سیاستی بین وزارت امور خارجه و دفتر معاون رئیس ‌جمهور هنوز مشخص نیست و تیم ارتباطات شورا در حال انحلال است. دفتر سخنگوی کاخ سفید این خلاء را پر کرده است. وقتی از کاخ سفید درباره توقف سؤال شد، آن را تکذیب نکرد. «آنا کلی» -معاون سخنگوی کاخ سفید- گفت تصمیمات جدید توسط کاخ سفید یا نهادهای مربوطه اعلام خواهد شد.

برخی مقامات دولت ترامپ معتقدند این سیاست فقط برای بررسی دقیق‌تر تحریم‌ها در جریان مذاکرات هسته‌ای است و بیش از حد تفسیر شده است. دیگران نگرانند که بازیگران کلیدی سیاست‌گذاری غافلگیر شده‌اند و از تصمیم بی‌اطلاع بودند. هنوز معلوم نیست توقف فقط شامل تحریم‌های جدید است یا اجرای تحریم‌های موجود را هم مختل می‌کند. احتمالاً محدودیت‌های اصلی فروش نفت و وجوه مسدودشده در قطر پابرجا می‌مانند، اما شفافیت یا لغو توقف ضروری است. مقامات دولت ترامپ مراقبند که ایران را در مذاکرات هسته‌ای تحریک نکنند، اما این فشار آمریکا بود که ایران را به میز مذاکره کشاند. تحریم‌های اخیر تازه داشت صادرات نفت ایران به چین را مختل می‌کرد. توقف کنونی، وقتی فشار برای توافقی معنادار حیاتی است، چه معنایی دارد؟

ایران از مذاکرات برای خرید زمان و کاهش فشار استفاده می‌کند. دو گزارش جدید آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نشان می‌دهد ایران تولید اورانیوم با غنای بالا را پیش برده و سال‌ها بازرسان را فریب داده و از هر فرصتی برای سوءاستفاده بهره برده است. این رفتار جدید نیست. دونالد ترامپ در کتاب «هنر معامله» نوشته است: «بهترین کار برای معامله این است که از موضع قدرت و با استفاده از اهرم فشار پیش بروی». او فشار حداکثری را سیاست رسمی خود کرد، اما حالا دولتش دارد اهرم خود را محدود می‌کند؟

این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که مذاکرات هسته‌ای به مرحله‌ای حساس رسیده است. ایران با پیشبرد برنامه هسته‌ای و فریب بازرسان آژانس، نشان داده به تعهدات خود پایبند نیست. توقف تحریم‌های جدید ممکن است به‌عنوان نشانه‌ای از ضعف تلقی شود و مذاکرات را به بن‌بست بکشاند. چین، به‌عنوان خریدار اصلی نفت ایران، نقش مهمی ایفا می‌کند. کاهش فشار بر چین می‌تواند به ایران امکان فروش آسان‌تر نفت و تأمین منابع مالی برای برنامه هسته‌ای و حمایت از گروه‌های نیابتی نظیر حزب‌الله را بدهد. هند و ژاپن که بخشی از نفت ایران را خریداری می‌کنند، نیز ممکن است از این توقف بهره‌مند شوند و خرید خود را افزایش دهند، که عملاً اثربخشی تحریم‌ها را کاهش می‌دهد.

نبود هماهنگی در دولت ترامپ، این مشکل را تشدید کرده است. در حالی که شورای امنیت ملی عملاً فلج شده و مسئولیت‌های سیاسی میان نهادها پراکنده است، تصمیماتی نظیر توقف تحریم‌ها بدون بررسی جامع اتخاذ می‌شوند. برای احیای فشار حداکثری، ترامپ باید فوراً دستور توقف را لغو کند و تحریم‌های جدیدی با تمرکز بر صادرات نفت و شبکه‌های مالی ایران اعمال نماید. در غیر این صورت، ایران از این فرصت برای پیشبرد برنامه هسته‌ای و تضعیف مذاکرات بهره خواهد برد؛ درست مشابه الگوهای گذشته. این تصمیم می‌تواند پیامدهای تعیین‌کننده‌ای برای آینده مذاکرات و امنیت منطقه داشته باشد، اما در حال حاضر به سود ایران عمل می‌کند./ منبع