واکنش جامعه و سیاست ونزوئلا به تهاجم آمریکا

حمله سوم ژانویه آمریکا به کاراکاس، شامل حملات هوایی به پایگاه‌های ارتش و ربایش نیکولاس مادورو، شوکی مهم برای ونزوئلا بود. در حالت عادی انتظار می‌رود چنین حمله‌ای منجر به تقویت ملی‌گرایی و انسجام داخلی در کشور هدف شود، اما واکنش‌های دولت و جامعه ونزوئلا واکنشی متفاوت را نشان داد. در دولت کنونی، شاهد مواضع متضاد میان اعضای کابینه هستیم و جامعه نیز ترکیبی از واکنش‌های مثبت، منفی و خنثی به اقدام آمریکا نشان داد.

در سطح دولت، انسجام ظاهری پس از ربایش مادورو حفظ شده، اما تفاوت رویکردها در مواضع کلیدی نمایان است. به عنوان مثال، دلسی رودریگز، رئیس‌جمهور موقت، با ارسال پیامی از آمریکا دعوت کرد تا برای «تقویت همزیستی پایدار» در چارچوب همکاری و توسعه مشترک با ونزوئلا همراه شود که این اقدام به عنوان سیگنال مثبتی برای مذاکره با دولت ترامپ تفسیر شد. در مقابل، اعضای دیگری از کابینه مانند وزیر کشور و وزیر دفاع، پادرینو، موضع سخت‌گیرانه‌تری اتخاذ کردند. وزارت دفاع یک روز پس از ربایش مادورو، «دکترین مونرو» و «ایدئولوژی استعمارگرایانه» تحمیلی بر آمریکای لاتین را رد کرد. کابِیو نیز با تشویق مردم به اعتراضات ضدآمریکایی، مواضعی مشابه داشت. این وضعیت نشان‌دهنده وجود دو دیدگاه متفاوت در بدنه کابینه ونزوئلا است: گروهی طرفدار نزدیکی به آمریکا و گروهی مخالف آن.

واکنش جامعه ونزوئلا نیز به‌همین اندازه پیچیده بود. پس از عملیات نظامی و ربایش مادورو، بخشی از جامعه ونزوئلا به خیابان‌ها آمدند و ضمن محکومیت اقدام آمریکا، خواستار آزادی مادورو شدند. این تظاهرات‌ها ترکیبی از حامیان اقلیت دولت و مخالفانی بودند که احساسات ملی‌گرایانه ناشی از جنگ، آن‌ها را به واکنش واداشته است. طبق پیمایش‌ها، حتی بخشی از مخالفان مادورو نیز با حمله آمریکا مخالف بودند.

گروه دیگری از جامعه، که همانند اکثریت دیاسپورای ونزوئلایی حامی اپوزیسیون هستند، در ابتدا امیدهایی به تغییر وضعیت سیاسی داشتند. کنار رفتن مادورو پس از یک دهه انحصار قدرت برای این بخش از جامعه رضایت‌بخش و یک تحول مثبت تلقی شد، هرچند فضای سیاسی اجازه ابراز شادی عمومی را نمی‌داد. با این حال، به‌نظر می‌رسد امید اولیه مخالفان مادورو پس از عقب‌نشینی ترامپ از گزینه تغییر نظام سیاسی، به یأس تبدیل شده باشد.

در سوی دیگر، بخش قابل‌توجهی از شهروندان ونزوئلا واکنشی سیاسی به این تحولات نشان ندادند. سال‌ها بحران اقتصادی باعث شده است که دغدغه اصلی این گروه صرفاً بقا و اداره زندگی روزمره باشد. آن‌ها تحولات را با ترس دنبال می‌کنند، زیرا نگران وخامت بیشتر اوضاع اقتصادی در پی یک جنگ احتمالی هستند. با توجه به نبود چشم‌انداز مثبت در روابط واشنگتن و کاراکاس، این ترس از پیامدهای اقتصادی همچنان تداوم دارد.

به‌طور خلاصه، تهاجم آمریکا به ونزوئلا نه‌تنها به انسجام ملی کمکی نکرد، بلکه شکاف‌های موجود در ساختار قدرت و جامعه را عمیق‌تر ساخت. در حاکمیت، پیام‌های متناقض آشتی‌جویانه و مواضع تند ضدآمریکایی گواه دو رویکرد متفاوت در کابینه است. در جامعه نیز، واکنش‌ها متکثر است: حمایت ملی‌گرایانه از دولت، امیدواری سریعاً ناامید شده مخالفان به تغییر سیاسی، و نگرانی معیشتی عمیق بخش بزرگی از مردم در سایه بحران اقتصادی، همگی هم‌زمان وجود دارند./ منبع