جنگ ایران و آمریکا پایان نزدیک یا تشدید بحران؟

جنگ ایران و آمریکا از میدان نبرد به فرسایش اقتصادی و سیاسی کشیده شده است.

به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «جنگ ایران و آمریکا پایان نزدیک یا تشدید بحران؟» نوشته ایان پراساد فیلبریک (Ian Prasad Philbrick) در اسلیت (Slate)، وضعیت پس از کاهش موقت درگیری‌های نظامی را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که توقف حملات لزوماً به معنای حرکت به‌سوی صلح نیست، بلکه فشار اقتصادی، محاسبات سیاسی و کمبود ظرفیت نظامی می‌تواند زمینه‌ساز یک رویارویی طولانی‌تر و شدیدتر شود. در ادامه، چکیده این یادداشت را می‌خوانید.

کاهش محسوس درگیری‌های نظامی میان آمریکا و ایران در ماه آگوست، در ظاهر نشانه‌ای از نزدیک‌شدن به پایان جنگ است حملات آمریکا متوقف شده و حملات ایران علیه کشتی‌های تجاری نیز کاهش یافته است. با این حال، توقف موقت عملیات نظامی الزاماً به معنای شکل‌گیری روند پایدار صلح نیست و مجموعه‌ای از عوامل سیاسی، اقتصادی و نظامی می‌تواند بحران را دوباره تشدید کند.

پس از فروپاشی آتش‌بس شکننده پیشین، آمریکا طی ۱۳ روز متوالی مواضع نظامی ایران را با موشک و بمب هدف قرار داد و ایران نیز با موشک و پهپاد به پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه حمله کرد. در ادامه، واشنگتن به‌طور ناگهانی حملات خود را متوقف کرد و دونالد ترامپ این تصمیم را به پیشرفت در مذاکرات صلح نسبت داد. با این حال، یکی از عوامل مهم در توقف عملیات می‌تواند کاهش خطرناک ذخایر موشک‌های رهگیر آمریکا باشد تجهیزاتی که علاوه بر مقابله با حملات ایران، برای حمایت از اوکراین در برابر روسیه نیز اهمیت دارند. در نتیجه، کاهش تبادل آتش را باید بیش از آنکه پایان جنگ دانست، نوعی ورود به مرحله‌ای مبهم و شکننده تلقی کرد.

در این مرحله، جنگ از برخورد مستقیم نظامی به رقابتی فرسایشی در حوزه اقتصاد و سیاست تغییر شکل داده است. واشنگتن تلاش می‌کند با افزایش فشار اقتصادی، تهران را به پذیرش توافقی مطلوب‌تر وادار کند. لغو معافیت‌های نفتی ایران، ازسرگیری محاصره دریایی بنادر و احتمال اعمال دور تازه‌ای از تحریم‌ها، ابزارهای اصلی این راهبرد هستند. این رویکرد بر این فرض استوار است که تشدید فشار اقتصادی می‌تواند هزینه‌های ادامه مقاومت را برای ایران افزایش دهد و در نهایت محاسبات سیاسی رهبران آن را تغییر دهد.

در مقابل، تهران نیز انگیزه‌هایی برای ادامه مقاومت دارد. افزایش قیمت انرژی و طولانی‌شدن جنگ می‌تواند فشار اقتصادی و اجتماعی در آمریکا را بیشتر کند و از نظر سیاسی برای دولت ترامپ هزینه‌زا باشد. نزدیک‌شدن انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره نیز این محاسبه را تقویت می‌کند که یک جنگ طولانی و نامحبوب ممکن است جایگاه سیاسی جمهوری‌خواهان را تضعیف کند. بنابراین، ایران می‌تواند امیدوار باشد که هزینه‌های داخلی جنگ، واشنگتن را از آغاز حملات گسترده‌تر بازدارد.

در مجموع، وضعیت کنونی نه صلح است و نه جنگ تمام‌عیار، بلکه نوعی بن‌بست ناپایدار است که در آن فشار اقتصادی، تهدید نظامی و مذاکرات دیپلماتیک هم‌زمان جریان دارند. ادامه این وضعیت می‌تواند به فرسایش تدریجی طرفین منجر شود، اما در صورت شکست مذاکرات یا تشدید فشارها، احتمال بازگشت درگیری‌های نظامی و حتی گسترش دامنه جنگ همچنان بالاست./منبع