آیا ناتو زیر فشار ترامپ دوام خواهد آورد

رابطه میان ایالات متحده و متحدان اروپایی ناتو به‌واسطه تنش‌های ایجادشده بر سر گرینلند به‌شدت دچار چالش شده و این اختلاف، نماد شکاف عمیق‌تری است که میان واشنگتن و اروپا درباره تهدید روسیه وجود دارد. ترامپ با تهدید به اعمال تعرفه‌های تنبیهی، فشار بر اروپا را افزایش داد تا اهداف خود در خصوص گرینلند را عملی کند. این اقدام نه‌تنها روابط فراآتلانتیک را تحت فشار قرار داد بلکه اختلافات بنیادین میان اعضای ناتو درباره ارزیابی تهدید روسیه را نمایان ساخت. اروپا معتقد است جنگ احتمالی با روسیه قریب‌الوقوع است، در حالی که بخشی از دولت آمریکا، به‌ویژه در دوره ترامپ، روسیه را تهدید مستقیم برای امنیت ملی نمی‌بیند و نیت امپریالیستی مسکو را در قبال اروپا نمی‌پذیرد.

این اختلاف در طول دوران بایدن نیز با رویکرد محتاطانه آمریکا در حمایت نظامی از اوکراین و تمرکز بر چین همچنان ادامه یافت. ترامپ به‌صورت علنی این شکاف را آشکار کرده و سیاست‌هایش در خصوص اوکراین و تعامل با پوتین، تضاد آشکار با دیدگاه رهبران اروپایی ایجاد کرده است. اروپا خواستار شکست استراتژیک روسیه و تقویت توان دفاعی اوکراین بود، اما آمریکا بر حل سریع بحران با حداقل امتیازگیری از مسکو تأکید داشت و در نتیجه تنش‌ها میان طرفین تشدید شد. همچنین اختلاف دیدگاه‌ها درباره اقدامات هیبریدی روسیه، شامل خرابکاری‌ها و ورود پهپادها و هواپیماها به حریم ناتو، موجب نگرانی اروپا و درخواست واکنش‌های شدید شد، در حالی که دولت ترامپ این تهدیدات را جزئی و قابل صرف‌نظر دانست.

کاهش حضور نظامی چرخشی آمریکا در رومانی، کاهش کمک‌های نظامی به کشورهای مرزی ناتو و محدودیت مشارکت در رزمایش‌ها، نشانه‌های آشکار فاصله گرفتن واشنگتن از تعهدات ناتو است. رویکرد ترامپ نسبت به ماده پنج پیمان ناتو، محدودتر و مشروط‌تر از پیشینیانش بود و موضع وی درباره حمایت از متحدان در برابر تجاوزات روسیه نشان‌دهنده تمایل به اجتناب از جنگ‌های طولانی است. استراتژی امنیت ملی آمریکا در سال ۲۰۲۵، روسیه را تهدید عمده ندانست و نقش ناتو را در سیاست خارجی به‌طور ضمنی کاهش داد، و استفاده گاه‌به‌گاه از عبارت‌های اروپا و اتحادیه اروپا به‌جای ناتو، مسیر سیاست خارجی آمریکا را به‌وضوح نشان می‌دهد.

اختلافات بنیادین میان اعضای ناتو درباره ماهیت و شدت تهدید روسیه، حتی در صورت حل اختلاف گرینلند، ادامه خواهند یافت و توان بقای اتحاد را به‌شدت تضعیف می‌کنند. برنامه‌ریزی‌های نظامی ناتو در شرایطی که اروپا از حمله احتمالی روسیه به بالتیک بیم دارد و آمریکا، مالک اصلی دارایی‌های نظامی ناتو، این تهدید را جدی نمی‌گیرد، با بحران روبه‌رو است. اقدامات ترامپ در گرینلند و فشار بر متحدان تاریخی نشان می‌دهد که دولت وی احتمالاً فروپاشی ناتو را پذیرفته و در برنامه‌های خود لحاظ کرده است. همگرایی امنیتی و همکاری اقتصادی و فناوری با اروپا می‌تواند مزایای قابل توجهی برای آمریکا داشته باشد و تمرکز دولت آمریکا بر این محور به‌جای دنبال کردن اهداف امپریالیستی، اهمیت ویژه‌ای در سه سال آینده خواهد داشت./ منبع