در تماس ترامپ، پوتین یک پیروزی دیپلماتیک، با احتیاط اقتصادی، کسب کرد

از زمان آغاز تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، ولادیمیر پوتین در پی پایان دادن به جنگ بر مبنای شروط خود بوده است. به‌رغم فشارهای پیوسته از سوی اوکراین، اتحادیه اروپا و ایالات متحده برای پذیرش آتش‌بس فوری به‌عنوان پیش‌شرط آغاز مذاکرات، پوتین موفق شده است موضع سرسختانه خود را حفظ کند و راهبرد خود برای مذاکره هم‌زمان با ادامه جنگ را پیش ببرد.

در هفته‌های اخیر، تحولات دیپلماتیک نشان داده‌اند که پوتین با هوشمندی توانسته است حمایت نسبی دونالد ترامپ را نسبت به مذاکرات مستقیم با اوکراین جلب کند. ترامپ پس از تماس تلفنی با پوتین اعلام کرد که از مذاکرات مستقیم میان کی‌یف و مسکو برای دستیابی به آتش‌بس و توافقی گسترده حمایت می‌کند. این اظهارات، به‌طور ضمنی، فاصله ترامپ را از وعده قبلی‌اش برای پایان سریع جنگ نشان می‌دهد.

با این حال، این دستاورد دیپلماتیک برای پوتین با یک ملاحظه راهبردی همراه است: ترامپ صراحتاً تأکید کرده که هرگونه عادی‌سازی روابط اقتصادی بین آمریکا و روسیه منوط به پایان کامل جنگ در اوکراین خواهد بود. به‌عبارت دیگر، در حالی‌که پوتین مایل است جنگ را به‌نفع خود پایان دهد و روابط اقتصادی با غرب را از سر بگیرد، پیوند این دو مقوله توسط واشنگتن، روسیه را در وضعیتی از بلاتکلیفی اقتصادی قرار داده است.

ترامپ در بیانیه‌ای پس از مکالمه با پوتین اظهار داشت: «روسیه خواهان تجارت گسترده با آمریکاست، اما این زمانی ممکن است که این حمام خون پایان یابد». جی. دی. ونس -معاون اول وی- نیز در موضع‌گیری صریح‌تری خاطرنشان کرد که تا زمانی‌که روسیه به کشتار غیرنظامیان ادامه دهد، نمی‌توان انتظار بهبود روابط اقتصادی داشت.

با این وجود، هنوز به‌نظر می‌رسد که پوتین بیش از منافع اقتصادی کوتاه‌مدت، به مزایای تاکتیکی ادامه دادن جنگ می‌اندیشد. او با اتکا به ثبات نسبی قیمت نفت در حدود ۶۵ دلار در هر بشکه، که منبع اصلی درآمد بودجه روسیه محسوب می‌شود، توانسته از افت شدید درآمدی جلوگیری کند. تعلیق تعرفه‌های جهانی اعلام‌شده توسط ترامپ نیز فرصت حیاتی برای کرملین فراهم کرده تا بدون کاهش قابل‌توجه در هزینه‌های جنگی، به مسیر خود ادامه دهد.

اگرچه رشد اقتصادی روسیه کاهش یافته، اما طبق برآوردهای دولت این کشور، تولید ناخالص داخلی در سال جاری با رشدی حدود ۱.۵ درصدی همراه خواهد بود که مانع از بروز یک بحران مالی جدی می‌شود. پوتین همچنین بارها اعلام کرده که روسیه با تحریم‌های غرب به‌خوبی کنار آمده و بسته جدید تحریم‌های اتحادیه اروپا نیز از سوی رسانه‌های روسی کم‌اثر توصیف شده است. ترامپ نیز، با اشاره به احتمال پیشرفت در مذاکرات، اعمال تحریم‌های جدید آمریکا را به‌تعویق انداخته است.

از منظر نظامی، داده‌های جدید بودجه‌ای حاکی از آن‌اند که سیاست کرملین برای جذب نیرو از طریق افزایش پاداش‌های استخدامی و دستمزدها مؤثر بوده و به‌رغم تلفات سنگین، توانسته نیروهای تازه‌ای جذب کند. کارشناسان بر این باورند که روسیه اکنون بیش از میزان تلفات خود، نیرو جذب می‌کند.

در جبهه نبرد، پیشروی ارتش روسیه که در ماه‌های ابتدایی سال جاری بسیار کند بود، در هفته‌های اخیر سرعت گرفته و نشانه‌هایی از آمادگی برای یک تهاجم گسترده تابستانی دیده می‌شود. این تحولات نظامی می‌توانند توازن قدرت در مذاکرات را به‌نفع پوتین تغییر دهند و بر مواضع طرف‌های غربی، از جمله دولت ترامپ، تأثیر بگذارند.

در مجموع، راهبرد پوتین برای استمرار جنگ در میدان و مذاکره در پشت‌صحنه به‌گونه‌ای طراحی شده که در نهایت او بتواند شروط خود را بر طرف مقابل تحمیل کند. با وجود اعلام تمایل ترامپ به گفت‌وگو، شرط‌گذاری او در حوزه اقتصاد نشان می‌دهد که واشنگتن، دست‌کم اکنون، حاضر نیست پاداشی اقتصادی بدون قبول مصالحه سیاسی از سوی مسکو را به این کشور بدهد. این وضعیت، روسیه را در آستانه دو انتخاب راهبردی قرار می‌دهد: تداوم جنگ به امید پیروزی کامل، یا پذیرش توافقی که دست‌کم بخشی از خواسته‌های غرب را دربرگیرد. /منبع