ترامپ چه بلایی سر نهادهای بینالمللی میآورد؟
آمریکا از نهادهای بینالمللی خارج میشود.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «ترامپ چه بلایی سر نهادهای بینالمللی میآورد؟» نوشته سید محمدکاظم سجادپور در دیپلماسی ایرانی منتشر شده است. این یادداشت خروج گسترده آمریکا از ۶۶ سازمان بینالمللی را بازتاب ذهنیت نخبگان سیاست خارجی کنونی آمریکا دانسته و بر تعارض این رویکرد، که بهدنبال فرمانبرداری جهانی است، با ماهیت حکمرانی جهانی تأکید میکند. در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
دولت آمریکا اعلام کرد از ۶۶ سازمان بینالمللی خارج میشود؛ این خروج بهدلیل کثرت و تنوع سازمانها حائز اهمیت است و الگوی فکری حاکم بر سیاست خارجی کنونی آمریکا را منعکس میکند. برای تحلیل این اقدام، ابتدا باید چگونگی سازمانهای مورد نظر و سپس نگرش پشت آن بررسی شود و در نهایت تعارض این نگرش با حکمرانی جهانی مورد مداقه قرار گیرد. از میان ۶۶ سازمان، ۳۵ مورد غیرمرتبط با سازمان ملل متحد و ۳۱ مورد وابسته به نهادهای آن هستند. در دسته اول، سازمانهای محیط زیستی و نهادهای گسترش دموکراسی و همکاریهای منطقهای با اروپا و آمریکای لاتین حضور دارند که نشاندهنده ضدیت جدی دولت ترامپ با مسیرهای جهانی محیط زیست و زاویهگرفتن با نهادهای اروپایی است.
در سازمانهای وابسته به ملل متحد، کنارهگیری از نهادهای اقتصادی، اجتماعی و حقوق بشری اهمیت دارد؛ آمریکا تقریباً از تمام کمیسیونهای اقتصادی منطقهای شامل آفریقا، آمریکای لاتین و آسیا که نهادهایی پربرنامه با دبیرخانههای گسترده هستند، کنار میکشد. همچنین خروج از نهادهای حقوقی و حقوق بشری، مانند کمیسیون حقوق بینالملل، بسیار پرمعناست و قطع همکاری با مؤسسات سازمان ملل در حوزه حقوق زنان و کودکان و همچنین نهادهای آموزشی و پژوهشی مانند دانشگاه سازمان ملل نیز جلب توجه میکند.
نگرش پشت این کنارهگیریها دو جنبه دارد؛ جنبه اول، سنت تاریخی خروج آمریکا از سازمانهایی است که اسرائیل را محکوم میکنند؛ مانند خروج ریگان از یونسکو و بوش پسر از شورای حقوق بشر. اما جنبه دوم، که در دولت فعلی جدیتر است، اولویتدادن به حاکمیت مطلقالعنان آمریکا و عدم تمایل به همکاری با دیگران است. آمریکای ترامپ بهدنبال فرمانبرداری دیگران از واشنگتن است و حقوق بینالملل و سازمانهای بینالمللی را مانعی برای خود میبیند، حتی اگر سازمان ناتو باشد. این رویکرد بهویژه با نهادهای اروپایی مشکل جدی دارد و برخی کارشناسان معتقدند اتحادیه اروپا یکی از اهداف تضعیف دولت ترامپ است.
مخالفت با سازمانهای بینالمللی و تمایل به فرمانبرداری دیگران، ریشه در منازعات داخلی آمریکا میان دو اردوگاه «ملیگرایی برتریجویانه» و «جهانگرایان همکاریطلب» دارد؛ جمهوریخواهان افراطی، واژه جهانگرا را به کسانی اطلاق میکنند که حاکمیت آمریکا را از طریق حقوق بینالملل محدود میسازند. با این حال، فراتر از این مجادلات، واقعیت روابط بینالملل بر بستر حقوق بینالملل و سازمانهای بینالمللی استوار است؛ هزاران پرواز و جابهجایی میلیاردها دلار کالا روزانه در بستر این چارچوبها شکل میگیرد. بیش از پنج هزار سازمان بینالدولی در جهان مشغول استانداردسازی، تدوین و اجرای مقررات بینالمللی هستند. صرفنظر از عضویت آمریکا، این نهادها موجوداتی قابل توجه و پایدار در روابط بینالملل خواهند بود؛ آنچه پایدار نیست، اصرار بر فرمانبرداری دیگران است. البته خروج آمریکا از این سازمانها نباید کماهمیت تلقی شود، زیرا چه از نظر تأمین بودجه و چه از نظر روندهای سیاسی، چالشی بزرگ برای نهادهای بینالمللی محسوب میشود و دبیرکل سازمان ملل نیز از این روند ابراز نگرانی کرده است. کنارهگیری آمریکا در کنار سایر اقدامات غیرقانونی، در تاریخ نهادهای بینالمللی بیسابقه و مشکلزاست. با این وجود، انقیاد و فرمانبرداری همه اعضای جامعه بینالمللی که آمریکا در پی آن است، دستیافتنی نیست و تمایلات هژمونیک دولت ترامپ قطعاً با مقاومتهای گوناگونی روبهرو خواهد شد./ منبع
