خروج آمریکا از غرب آسیا؛ فرصتی راهبردی برای بازیگران منطقهای
تسلط امنیتی واشنگتن بر خاورمیانه در دهههای اخیر، با حمایت بیقیدوشرط از اقدامات ثباتزدای اسرائیل و ناتوانی در مهار قدرتهای منطقهای به بنبست رسیده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «خروج آمریکا از خاورمیانه؛ فرصتی راهبردی برای بازیگران منطقهای» به قلم مایکل یانگ (Michael Young) در بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی (Carnegie Endowment for International Peace) منتشر شده است. این یادداشت با بررسی پیامدهای دههها هژمونی آمریکا در منطقه، استدلال میکند که دولتهای غرب آسیا باید از خروج تدریجی و کاهش نفوذ واشنگتن استقبال کنند، زیرا الگوی مبتنی بر تسلط نظامی و سیاستهای جانبدارانه، به بیثباتی فراگیر منجر شده است. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
پس از پایان جنگ سرد، ایالات متحده همواره تلاش کرده است تا نظم غرب آسیا را از طریق تسلط امنیتی و مداخله نظامی حفظ کند، اما درگیریهای اخیر با ایران نشان داد که واشنگتن دیگر قادر نیست چتر حمایتی معتبری برای همپیمانان عرب خود در خلیج فارس فراهم کند. آسیبپذیری پایگاههای آمریکایی در برابر حملات موشکی و عقبنشینی ناگزیر نیروهای این کشور به اردن و اسرائیل، اعتماد دولتهای حاشیه خلیج فارس را به کارآمدی این ساختار امنیتی متزلزل کرده است.
علاوه بر ناکارآمدی نظامی، پیوند بیقیدوشرط واشنگتن با اسرائیل به یکی از اصلیترین عوامل ثباتزدایی در منطقه تبدیل شده است. توافقهای ابراهیم در دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ با هدف قرار دادن اسرائیل در مرکز یک نظم امنیتی جدید طراحی شد، اما جنایات هولناک این رژیم در غزه، اشغال بخشهایی از جنوب سوریه و لبنان، و تهدید متحدان آمریکا نظیر قطر و ترکیه نشان داد که حمایت همهجانبه واشنگتن تنها به شکلگیری یک نیروی تهاجمی و غیرقابلمهار انجامیده است. دولتهای عربی اکنون دریافتهاند که تهدید ناشی از بلندپروازیهای فزاینده اسرائیل و مصونیت کامل آن با حمایت آمریکا، کمتر از سایر چالشهای منطقهای نیست.
از سوی دیگر، نگاه سیاستگذاران آمریکایی به غرب آسیا و مردمان آن همواره نگاهی از سر انزجار یا صرفاً سودجویانه بوده است. برخلاف پیوند ایدئولوژیک و عمیقی که میان آمریکا و اسرائیل وجود دارد، تعامل واشنگتن با کشورهای عربی کاملاً مبتنی بر منافع مادی و در چارچوب الگوهای استعماری است. سکوت و بیتفاوتی مقامهای آمریکایی در برابر کشتار دهها هزار غیرنظامی و استفاده از تسلیحات پیشرفته آمریکایی در غزه، بازتابی روشن از این بیگانگی عمیق فرهنگی و انسانی با غرب آسیا است.
با توجه به این واقعیتها، ادامه حضور هژمونیک آمریکا در منطقه هیچ دستاورد پایداری برای بازیگران محلی به همراه نخواهد داشت. اگرچه وابستگی مالی و تسلیحاتی کشورهای عربی به واشنگتن مانع از گسست فوری این روابط میشود، اما منافع مشترک آنها با قدرتهایی نظیر چین و روسیه ایجاب میکند که به تنوعبخشی در اتحادهای راهبردی خود بپردازند. گذار از جهان تکقطبی به نظمی چندقطبی، دولتهای غرب آسیا را ناگزیر میسازد تا برای حل مناقشات خود به دیپلماسی متوسل شوند و خود مسئولیت تأمین امنیت منطقه را بر عهده بگیرند؛ تحولی که با خروج نهایی آمریکا تسریع خواهد شد./ منبع
