مگر قرار نبود با حمله آمریکا به ایران، جهنم برپا شود؟

جنگ‌ها همواره فرضیات را واژگون می‌کنند. در سال ۱۹۸۳، جمهوری اسلامی ایران به حزب‌الله دستور داد تا «اقدام نمایشی علیه تفنگداران دریایی ایالات متحده» انجام دهد. چند هفته بعد، حزب‌الله با بمب‌گذاری در سفارت آمریکا و محل استقرار تفنگداران در بیروت، این دستور را اجرا کرد. از آن زمان، مقامات و مفسران سیاسی هر دو حزب در آمریکا ادعا کرده‌اند که حمله به ایران می‌تواند جنگی بی‌پایان در غرب آسیا به‌راه اندازد. حتی با کاهش محبوبیت حکومت در دهه‌های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰، باور بر این بود که هرگونه دخالت خارجی، حمایت داخلی از حکومت را احیا می‌کند. تصور می‌شد مردم ایران تحت تهدید خارجی، اختلافات خود را کنار گذاشته و از حاکمان اسلام‌گرا حمایت کنند یا دست‌کم آن‌ها را تحمل کنند.

اما جنگ دوازده‌روزه در تابستان ۲۰۲۵ این باورها را باطل کرد. اسرائیل با نفوذ اطلاعاتی و نظامی، حدود ۳۰ ژنرال ایرانی و چندین دانشمند هسته‌ای را ترور کرد. در مجموع، بیش از چهارصد شخصیت برجسته ایرانی، نه در میدان نبرد، بلکه در خانه‌ها یا دفاترشان جان باختند. این عملیات که دونالد ترامپ را به مشارکت در حمله با بمب‌افکن‌های بی-۲ ترغیب کرد، حکومت را تحقیر کرد. برخلاف انتظار، حکومت نتوانست با نمایش‌های عظیم عزاداری، حامیانش را بسیج کند. آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر ایران، جنگ را در پناهگاه‌ها گذراند و ظاهراً برای جانشینی خود برنامه‌ریزی می‌کرد. سخنرانی‌های او فاقد الهام‌بخشی مورد انتظار وفاداران بود و لحنی مختصر، منفصل و آزرده داشت. مسعود پزشکیان نیز به‌جای افتخار به مقاومت، به بقای خود در حمله اسرائیل اشاره کرد.

حکومت به‌جای جشن شهادت، سرکوب گسترده‌ای را آغاز کرد. در راستای پاکسازی کشور از «خبرچین‌ها»، حدود بیست هزار نفر دستگیر و ۲۶۲ نفر اعدام شدند. این اقدامات نه برای ضدجاسوسی، بلکه برای ارعاب جامعه‌ای بود که حول پرچم حکومت متحد نشد. این واکنش برخلاف پیش‌بینی‌های مقامات آمریکایی بود که گمان می‌کردند حمله، حکومت را تقویت می‌کند. باراک اوباما هنگام دفاع از توافق هسته‌ای، حملات جراحت‌بار به تأسیسات ایران را غیرممکن و بی‌ثبات‌کننده می‌دانست. بن رودز، مشاور او، نیز در رد گزینه نظامی آمریکا گفت: «ما از عراق آموختیم که دخالت نظامی بیشتر، غرب آسیا را تثبیت نمی‌کند». تاکر کارلسن نیز در ۴ ژوئن ۲۰۲۵ هشدار داد که جنگ با ایران می‌تواند هزاران آمریکایی را بکشد و به جنگ جهانی منجر شود. این پیش‌بینی‌ها نادرست از آب درآمد.

در تهران، ترس از ادامه جنگ حاکم است. رحیم صفوی، مشاور نظامی آیت‌الله خامنه‌ای، در ماه گذشته به رسانه‌ها گفت: «ما در مرحله جنگی هستیم و این وضعیت ممکن است هر لحظه فرو بریزد». حکومت اکنون به دیپلماسی روی آورده است. علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، از امکان مذاکره با آمریکا سخن می‌گوید. حکومت با رافائل گروسی از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفت‌وگو می‌کند، در حالی که بازرسان این آژانس را به جاسوسی برای اسرائیل متهم کرده است. این پیشنهاد مذاکره، تلاشی برای ایجاد شکاف بین واشنگتن و اورشلیم و خرید زمان برای بازسازی است. غیرقابل‌پیش‌بینی‌بودن ترامپ و جنگ‌طلبی بنیامین نتانیاهو، نظام ایران را آشوب‌زده کرده است. با این حال، در غرب آسیا‌یی که بر قدرت سخت استوار است، نخبگان حاکم ایران، هرچند تضعیف‌شده، همچنان سرسخت و معتقد به مأموریت الهی خود هستند و از میدان خارج نشده‌اند./ منبع