فرصت پوتین به ترامپ برای حفظ خویشتن‌داری هسته‌ای

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، فرصتی برای جلوگیری از خطرات مسابقه تسلیحاتی هسته‌ای بی‌محدود دارد؛ چیزی که بارها نسبت به آن هشدار داده است. پیمان استارت نو، آخرین توافق محدودکننده تسلیحات هسته‌ای آمریکا و روسیه، در ماه فوریه آینده منقضی می‌شود. این در حالی است که چین در حال گسترش سریع زرادخانه هسته‌ای خود است، روسیه سامانه‌‌های تحویل هسته‌ای نوین می‌سازد و بر سر جنگ اوکراین شمشیر هسته‌ای را تکان می‌دهد و کره شمالی گسترش هسته‌ای کوچک اما ترسناک خود را با سلاح‌هایی قادر به رسیدن به خاک اصلی آمریکا ادامه می‌دهد.

برای مقابله با این تهدیدات، بسیاری در واشنگتن استدلال می‌کنند که آمریکا باید پس از انقضای پیمان استارت نو، محدودیت‌ها را پشت سر بگذارد و صدها یا هزاران کلاهک هسته‌ای دیگر اضافه کند. اما این به‌معنای جهانی بدون هیچ محدودیتی بر نیروهای هسته‌ای راهبردی برای اولین بار در نیم‌قرن است. افزایش هسته‌ای آمریکا، همراه با دفاع موشکی روبه‌رشد، احتمالاً روسیه و چین را به ساخت بیشتر تحریک می‌کند و به رقابت هسته‌ای بدون توافق منجر می‌شود.

اما ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، فرصتی برای اجتناب از این وضعیت باز کرده است. در جلسه شورای امنیت مشورتی دوشنبه، ساعاتی پیش از مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، پوتین اعلام کرد روسیه آماده است به محدودیت‌های کمّی مرکزی استارت نو برای یک سال پایبند بماند، مشروط به اینکه آمریکا نیز همین کار را کند و گام‌هایی برندارد که تعادل بازدارندگی را مختل کند. این چرخشی مهم است؛ پوتین در طول جنگ اوکراین بارها مذاکرات کنترل تسلیحات را رد کرده بود.

ترامپ باید سریعاً پیشنهاد پوتین را بپذیرد، در حالی که روسیه را به بازگشت به بازرسی‌های میدانی و تبادل داده‌ها ترغیب کند. سپس، از این «توقف» با محدودیت‌های موجود برای کاوش توافق‌های جدید با روسیه، چین و شاید دیگر قدرت‌های هسته‌ای استفاده کند. یافتن مسیری به‌سوی محدودیت‌های جدید و اقدامات کاهش خطر چالش‌برانگیز است؛ آن‌هم با بازیگران بیشتر و فناوری‌های غیرهسته‌ای مانند دفاع موشکی، سلاح‌های متعارف دقیق، هوش مصنوعی و خودمختاری تسلیحاتی.

چین تاکنون علاقه‌ای نشان نداده، اما اگر آمریکا پیشنهادهای جدی بدهد، خویشتن‌داری کافی برای اجتناب از مسابقه هسته‌ای در منافع چین نیز هست. اگر روسیه متقاعد شود، توافق‌های جدید ممکن است تسلیحات غیرراهبردی را محدود کنند. موشک‌های هسته‌ای میان‌برد، از انقضای معاهده پیمان منع موشک‌های هسته‌ای میان‌برد در سال ۲۰۱۹، تهدیدی راهبردی در مسکو و پایتخت‌های اروپایی هستند. توافق‌ها می‌توانند تعهدات سیاسی یا اجرایی باشند. تمدید پیشنهاد پوتین به دو یا سه سال برای مذاکرات عاقلانه است.

توقف پس از پیمان استارت نو، امنیت آمریکا را تضعیف نمی‌کند. آمریکا نیروی بازدارنده قوی دارد که برای تلافی پس از ضربه اول کافی است. اگر توافق‌ها بی‌امید باشند، گزینه‌های امروز مانند نصب کلاهک‌های ذخیره‌شده بر موشک‌ها، موشک‌ها بر زیردریایی‌ها، بمب‌افکن‌های هسته‌ای بیشتر، و تولید تسلیحات نوسازی، موجود است. پیمان استارت نو، موشک کروز هسته‌ای دریایی آمریکا را پوشش نمی‌دهد. رد فرصت حفظ محدودیت، احمقانه است.

خطرات مسابقه هسته‌ای سه‌جانبه، واقعی است. بازدارندگی پایدار بدون محدودیت با بازیگران جدید دشوارتر است. ارزیابی‌های بدبینانه به افزایش عمده خطرات و هزینه‌های بیشتر برای آمریکا منجر می‌شود،. افزایش نیروهای بزرگ، تعهد پیمان منع گسترشسلاح‌های هسته‌ای برای خلع سلاح را زیر سؤال می‌برد و اشاعه را تشدید می‌کند.

آمریکا برای مسابقه آماده نیست. بارگذاری سلاح‌های ذخیره‌شده آسان است، اما افزایش عمده محدود. نوسازی راهبردی پرهزینه است. مسابقه با روسیه (اقتصاد جنگی) یا چین (۲۰۰ برابر ظرفیت کشتی‌سازی آمریکا) یک باخت به‌حساب می‌آید. ترامپ علاقه‌مند به حفظ پیمان استارت نو و مذاکره است. او در داووس، نیاز به کاهش هسته‌ای همگام با روسیه و چین را مطرح کرد. در ماه فوریه، ساخت و تولید جدید را بی‌دلیل خواند. همچنین پیش از نشست آلاسکا گفت استارت نو نباید منقضی شود.

با ترامپ، سیاست‌ها تغییر می‌کنند، اما پوتین دری را باز کرده است. ترامپ باید عبور کند و تلاش متمرکز برای توافق‌های آینده ایجاد کند./ منبع