همپیمانان خاموش
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «همپیمانان خاموش» در دیپلماسی ایرانی منتشر شده است. این یادداشت که با استناد به اسناد وزارت دفاع آمریکا نگاشته شده، از شکلگیری سازوکار امنیتی تازهای در غرب آسیا پرده برمیدارد که در آن، اسرائیل و ۶ کشور عربی با محوریت آمریکا برای مقابله با تهدیدهای ایران همکاری محرمانهای را آغاز کردهاند. این یادداشت ضمن اشاره به تناقض گفتوگوهای پنهان و مواضع علنی کشورها، آن را بخشی از راهبرد واشنگتن برای بازسازی نظم منطقهای میداند. در ادامه، چکیده این یادداشت آمده است.
در سه سال اخیر، اسناد منتشرشده از وزارت دفاع آمریکا تصویری از تحول امنیتی تازه در غربآسیا ارائه میدهد که در آن، اسرائیل و ۶ کشور عربی با نظارت واشنگتن به همکاریهای پنهان نظامی و اطلاعاتی پرداختهاند. این روند که از رزمایشها و نشستهای مشترک نظامی در بحرین، مصر، اردن و قطر آغاز شد، هدف آن ایجاد سازوکاری دفاعی برای مقابله با تهدیدهای منطقهای است. پس از حمله هوایی اسرائیل به دوحه در ماه سپتامبر، همکاریها موقتاً متوقف اما با وساطت آمریکا از سر گرفته شد. بر اساس اسناد سنتکام، این همکاریها بخشی از طرح کلان واشنگتن برای بازسازی نظم منطقهای و مهار نفوذ ایران محسوب میشود. کشورهای مشارکتکننده شامل اسرائیل، قطر، بحرین، مصر، اردن، عربستان و امارات هستند و کویت و عمان نیز بهعنوان شرکای بالقوه معرفی شدهاند. اسناد مربوطه با طبقهبندی داخلی میان اعضا و برخی کشورهای عضو ائتلاف اطلاعاتی «پنج چشم» توزیع شده و بازه زمانی سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ را دربر میگیرد.
در همین دوره، توافقی میان اسرائیل و حماس برای آزادی گروگانها و توقف نسبی عملیات نظامی در غزه شکل گرفت و آمریکا نیز برای پشتیبانی از اجرای آتشبس، سربازان خود را به اسرائیل اعزام کرد. همزمان، برخی کشورهای عربی مورد اشاره، از طرح بیستبندی دونالد ترامپ برای پایان جنگ غزه حمایت کردند که بر مشارکت نیروهای عرب در تشکیل نیروی بینالمللی در غزه و آموزش پلیس فلسطینی تأکید دارد. قطر که هدف حمله اسرائیل قرار گرفته بود، در پی میانجیگری واشنگتن از تلآویو عذرخواهی رسمی دریافت کرد. اسناد همچنین نشان میدهد تهدید ایران مهمترین عامل نزدیکی این کشورها و اسرائیل بوده و در گزارشی از آن بهعنوان «محور شرارت» یاد شده است.
رزمایشهای مشترک شامل تمرینهای مقابله با تونلهای زیرزمینی در پایگاه فورت کمپبل ایالت کنتاکی و تمرینهای شناسایی تهدیدات غزه و یمن بوده است. همزمان، نشستهایی برای طراحی عملیات رسانهای برگزار شده تا تصویر مثبتی از همکاری منطقهای شکل گیرد و روایت ایران از حمایت از فلسطینیها تضعیف شود. در عرصه علنی اما، رهبران عرب با بیانیههایی تند، حملات اسرائیل را محکوم و آن را نسلکشی علیه مردم فلسطین توصیف کردند. این در حالی است که در سطح پنهان، رزمایشها و ارتباطات امنیتی ادامه یافته و در اسناد تأکید شده بود که این همکاری «ائتلاف جدید» نیست و باید کاملاً محرمانه بماند.
بر پایه اسناد، هدف سازوکار امنیتی جدید ایجاد سامانه دفاع هوایی مشترک در ادامه پیمان ابراهیم برای مقابله با موشکها و پهپادهای ایران است. تا سال ۲۰۲۴، بسیاری از کشورها دادههای راداری خود را با سامانههای آمریکا هماهنگ کردند تا دسترسی تصویری منطقهای فراهم شود. با وجود این، در حمله اسرائیل به دوحه، سامانههای هشداردهنده نتوانستند پرتاب موشک را شناسایی کنند. ژنرالهای آمریکایی این ناتوانی را ناشی از تمرکز سامانهها بر رصد ایران دانستند. نشستهای بعدی در پایگاه العُدید قطر در سال ۲۰۲۴ نقطه اوج این همکاریها بود که با محرمانگی کامل برگزار شد. اسناد سال ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ برنامه ایجاد «مرکز سایبری غرب آسیا» و «مرکز تلفیق اطلاعات» را برای گسترش این همکاریها ثبت کردهاند. در جمعبندی، کارشناسان این روند را بیانگر واقعگرایی جدید کشورهای خلیجفارس میدانند که در عین نگرانی از رفتارهای اسرائیل، ناگزیر به وابستگی به آمریکا و مهار ایران تن دادهاند./ منبع
