هندی که ترامپ ساخت

طی دهه گذشته، هند با وجود اجتناب از ائتلاف‌های رسمی، به‌طور محتاطانه‌ای به ایالات متحده نزدیک شده بود و این رویکرد، منافعی چون سرمایه‌گذاری، همکاری‌های دفاعی و تبادل فناوری را به‌همراه داشت. با بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، سیاست‌گذاران هندی فرض را بر این گذاشته بودند که این شراکت تقویت خواهد شد، اما از تابستان سال جاری، ترامپ با عدول از سیاست دولت‌های اخیر آمریکا، فشار بر هند را آغاز کرده است. اقداماتی نظیر افزایش ۵۰ درصدی تعرفه‌ها به بهانه خرید نفت روسیه و عقد قراردادهای گسترده با پاکستان، رقیب هند، باعث رنجش دهلی نو شده است. این فشارها، هند را وادار کرده است تا در راهبرد خود بازنگری کند؛ از این رو، حضور مودی در اجلاس سازمان همکاری شانگهای و دیدارهای وی با پوتین و شی جین پینگ، این تصور را ایجاد کرده که هند در حال هم‌سویی با رقبای آمریکا است، اما این اقدام به‌معنای رها کردن کامل راهبرد قبلی نیست، بلکه نوعی بازگشت به سیاست «چندجانبه‌گرایی» است که با هدف ایجاد روابط قوی با کشورهای متعدد، حتی با منافع متناقض، طراحی شده است.

اگرچه اصطکاک‌های اخیر وجود دارد، اما ایالات متحده همچنان مهم‌ترین شریک هند برای فناوری و سرمایه‌گذاری باقی خواهد ماند، هرچند که اکنون غیرقابل پیش‌بینی‌تر شده است. روابط با چین نیز تنها به‌منظور ترمیم آسیب‌ها و مدیریت اختلافات (مانند حل تنش‌های مرزی) و نه آغاز یک عصر جدید از شراکت عمیق، دنبال می‌شود. اهمیت سفر پوتین به دهلی نو نیز نباید بیش از حد بزرگنمایی شود؛ هرچند روسیه همچنان برای تأمین قطعات یدکی و سخت‌افزار نظامی هند حیاتی است و هند نگران نزدیک‌شدن بیش از حد مسکو به پکن است، اما روسیه سرمایه‌گذاری یا فناوری پیشرفته‌ای که برای جاه‌طلبی‌های توسعه‌ای بلندمدت هند حیاتی است، ارائه نمی‌دهد. هند طی پانزده سال گذشته به‌تدریج وابستگی دفاعی خود به روسیه را کاهش داده و می‌داند که آینده‌اش در جای دیگری نهفته است.

در این میان، اروپا به‌عنوان منطقه‌ای که بیشترین پتانسیل رشد شراکت را دارد، مطرح می‌شود. در طول دهه‌ها، روابط هند و اروپا بسیار کمتر از ظرفیت واقعی آن عمل کرده است، اما اکنون به‌دلیل قابلیت‌های فناورانه قوی، نگرانی‌های مشترک در مورد اجبار اقتصادی چین و سیاست خارجی باثبات‌تر از واشنگتن، اروپا به شریکی قابل‌اعتماد تبدیل شده است. اتحادیه اروپا با تصویب یک «دستور کار راهبردی جدید هند-اتحادیه اروپا» و ایجاد شورای تجارت و فناوری، به‌دنبال تقویت شدید روابط است. هند و اروپا می‌توانند در زمینه‌هایی مانند انرژی‌های تجدیدپذیر، محاسبات کوانتومی و فناوری‌های حیاتی مانند هوش مصنوعی و فضای سایبری، همکاری‌های سازنده‌ای داشته باشند. با وجود حساسیت‌های اروپایی‌ها در مورد موضع هند نسبت به جنگ اوکراین، احتمالاً یک توافقنامه تجاری جدید پیش از نشست ماه ژانویه در دهلی نو نهایی خواهد شد، که این امر پایه اقتصادی یک شراکت راهبردی گسترده‌تر را مستحکم می‌سازد. ناگوارترین بخش طنز رویکرد فشار ترامپ این است که دقیقاً همان نتیجه‌ای را تولید می‌کند که در صدد جلوگیری از آن بود: یک هند با راهبرد چندجانبه‌گرایی قوی‌تر، که در چندین مشارکت سرمایه‌گذاری کرده و کمتر در برابر فشارهای زورگویانه ایالات متحده آسیب‌پذیر است./ منبع