سه بحران اساسی پیش روی بغداد

عراق طی بیش از ۶۰ سال گذشته به‌ندرت دوره‌ای بدون بحران را پشت‌سر گذاشته و همواره از کشمکش‌های سیاسی و امنیتی آسیب دیده است. پس از برگزاری انتخابات مجلس اخیر، روند پیچیده و طولانی تشکیل دولت در میان نیروها و ائتلاف‌های متعدد و ناهم‌ساز یکی از اصلی‌ترین بحران‌های این کشور محسوب می‌شود. مجلس عراق به‌تازگی فهرست نهایی نامزدهای ریاست‌جمهوری را منتشر کرده است که در آن نام نوزده نامزد از جمله عبداللطیف رشید، رئیس‌جمهور فعلی و فؤاد حسین، وزیر امور خارجه، دیده می‌شود. رشید که از اکتبر ۲۰۲۲ در این مقام حضور دارد و حسین که نامزد حزب دموکرات کردستان است، مهم‌ترین گزینه‌های این رقابت به‌شمار می‌آیند. انتشار این فهرست موجب افزایش نسبی امیدها به تشکیل دولت جدید در آینده‌ای نزدیک شده است.

هم‌زمان با این تحولات، برخی منابع رسانه‌ای از فشارهای آمریکا بر دولت کنونی عراق برای جلوگیری از حضور نیروهای نزدیک به حشدالشعبی در ترکیب دولت آینده خبر داده‌اند. گزارش خبرگزاری رویترز، به نقل از منابع آمریکایی، از هشدار واشنگتن به سیاستمداران ارشد عراقی پرده برداشته است که در صورت حضور گروه‌های مقاومت در دولت آتی، تحریم‌هایی علیه کل ساختار دولت عراق اعمال خواهد شد. این هشدارها شامل احتمال هدف‌قراردادن درآمدهای نفتی عراق است که از طریق بانک فدرال‌رزرو نیویورک در اختیار دولت بغداد قرار می‌گیرد. اعمال چنین محدودیت‌هایی می‌تواند اقتصاد عراق را به‌شکلی مستقیم و جدی تحت فشار قرار دهد.

در این شرایط، تنش‌های منطقه‌ای در غرب آسیا همچنان ادامه دارد و سیاست آمریکا بر جلوگیری از تثبیت جایگاه گروه‌های مقاومت در ساختار تصمیم‌گیری رسمی عراق متمرکز مانده است. در کنار فشارهای سیاسی و اقتصادی، بغداد با چالش امنیتی قابل‌توجهی نیز روبه‌رو است.

گزارش‌ها حاکی از آن است که شماری از نیروهای داعش پس از آزادی از زندان‌های سوریه، وارد خاک عراق شده‌اند و در مناطق مرزی تهدیدزا فعالیت می‌کنند. تحرکات اخیر این نیروها موجب افزایش هشدارهای امنیتی و ضرورت تمرکز دولت بر کنترل مرزهای غربی کشور شده است. در همین زمینه، مقتدی صدر، رهبر جریان صدر عراق، با اشاره به وخامت اوضاع در مرزهای مشترک با سوریه، بر لزوم تقویت هماهنگی میدانی، افزایش پشتیبانی لجستیکی و هوشیاری نیروهای نظامی تأکید کرده است.

صدر در بیانیه‌ای رسمی از ارتش عراق و نیروهای حشدالشعبی خواسته است تا برای ارتقای آمادگی نظامی و مقابله با تهدیدهای تازه داعش، پشتیبانی کامل لجستیکی دریافت کنند و هماهنگی میان نیروهای مختلف در مناطق مرزی افزایش یابد. این هشدارها در پی گزارش‌هایی مطرح شده است که نشان می‌دهد برخی هسته‌های داعش پس از جذب نیرو از سوریه در حال بازسازی شبکه خود در مناطق بی‌ثبات غرب عراق هستند.

در مجموع، بغداد در شرایط کنونی با سه چالش عمده مواجه است: تداوم بن‌بست سیاسی و ائتلاف‌های شکننده در مسیر تشکیل دولت، فشارهای اقتصادی و سیاسی آمریکا برای محدود‌کردن نقش گروه‌های مقاومت در ساختار حاکمیت و تهدید امنیتی ناشی از فعالیت دوباره داعش در مناطق مرزی غرب کشور. این سه بحران هم‌زمان، دولت آینده عراق را در برابر آزمونی دشوار قرار داده و ثبات سیاسی و امنیتی این کشور را در توازن میان بازیگران داخلی و قدرت‌های خارجی قرار داده است./ منبع