نشست ۲۰۲۶ روسیه و آفریقا؛ گذار از دیپلماسی نمادین به سازوکارهای راهبردی
مسکو در آستانه سومین نشست سران روسیه و آفریقا، تمرکز خود را بر توسعه زیرساخت‌های مالی، امنیت غذایی، انرژی هسته‌ای و انتقال فناوری‌های حاکمیتی به قاره آفریقا قرار داده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، تحلیلی با عنوان «نشست ۲۰۲۶ روسیه و آفریقا؛ گذار از دیپلماسی نمادین به سازوکارهای راهبردی» به قلم نیکولای گولوفکو (Nikolay Golovko) در راشا تودی (RussiaToday) منتشر شده است. این تحلیل در آستانه سومین نشست سران روسیه و آفریقا در مسکو، روند تحول روابط دو طرف را از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۶ بررسی کرده و نشان می‌دهد که مسکو با گسترش شبکه دیپلماتیک و تمرکز بر مزیت‌های راهبردی خود، به دنبال تثبیت حضور اقتصادی و نهادی در قاره آفریقا است. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
سومین نشست سران روسیه و آفریقا که در ۲۸ و ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ در مسکو برگزار می‌شود، فرصتی برای ارزیابی هفت سال سیاست آفریقایی کرملین از زمان نخستین نشست در سوچی (۲۰۱۹) و دومین نشست در سن‌پترزبورگ (۲۰۲۳) است. در این نشست، نتایج برنامه اقدام ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ مجمع شراکت روسیه و آفریقا که شامل ۱۸۱ بند در حوزه‌های سیاسی، امنیتی، تجاری، انرژی، کشاورزی و فناوری است، بررسی شده و برنامه اقدام جدید برای دوره ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۹ تدوین خواهد شد. از سال ۲۰۲۲ به این‌سو، آفریقا از یک موضوع حاشیه‌ای به یکی از اولویت‌های عملی دیپلماسی و تجارت خارجی روسیه تبدیل شده است.
در بعد دیپلماتیک، روسیه با ایجاد اداره مستقل شراکت با آفریقا در وزارت خارجه و برگزاری نشست‌های وزیران در سوچی (۲۰۲۴) و قاهره (۲۰۲۵)، روابط را از وابستگی صرف به دیدارهای سران خارج کرده است. اکنون ۴۵ سفارتخانه روسیه در آفریقا فعال هستند؛ از سال ۲۰۲۳ سفارت‌های این کشور در بورکینافاسو، گینه استوایی، نیجر و سیرالئون بازگشایی شده، سفارت جدیدی در سودان جنوبی افتتاح گشته و گشایش سفارت در گامبیا، لیبریا، توگو و کومور نیز در دستور کار قرار دارد.
در بخش اقتصادی، حجم مبادلات تجاری دو طرف از ۱۶.۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۹ به ۲۷.۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است. با این حال، ناترازی تجاری همچنان چشمگیر است؛ به‌گونه‌ای که در سال ۲۰۲۵ صادرات روسیه ۲۲.۷ میلیارد دلار و واردات آن از آفریقا تنها ۴.۴ میلیارد دلار بوده و حدود ۷۰ درصد کل تجارت نیز در شمال آفریقا متمرکز مانده است. برای مقایسه، تجارت چین و آفریقا در سال ۲۰۲۵ به ۳۴۸ میلیارد دلار رسید. به دلیل محدودیت منابع مالی، مسکو بر بخش‌هایی متمرکز شده که در آن‌ها دارای فناوری و مزیت رقابتی است؛ از جمله ارسال مستقیم ۲۰۰ هزار تن غلات رایگان به ارزش ۶۰ میلیون دلار به شش کشور آفریقایی در سال ۲۰۲۴ بدون واسطه نهادهای بین‌المللی، ساخت نیروگاه هسته‌ای الضبعه در مصر و پذیرش ده‌ها هزار دانشجوی آفریقایی.
هم‌زمان با تصویب توافق‌نامه منطقه تجارت آزاد قاره آفریقا (AfCFTA) توسط ۵۰ کشور از ۵۴ کشور عضو و تلاش برای حذف تعرفه ۹۰ درصد کالاها، کشورهای آفریقایی به دنبال تنوع‌بخشی به شرکای خارجی و صنعتی‌سازی در چارچوب «دستورکار ۲۰۶۳» هستند. در این راستا، مسکو بر ارائه «ابزارهای حاکمیتی» همچون سامانه‌های ذخایر غذایی، بومی‌سازی داده‌ها، ارتباطات ماهواره‌ای، اکتشافات زمین‌شناسی و فرآوری مواد خام در داخل کشورهای آفریقایی تمرکز کرده است تا حضور بلندمدت خود را در بازارهای کلیدی و منطقه ساحل تثبیت کند./ منبع