پیروزی نتانیاهو در خاورمیانه، شکست در صحنه جهانی
نتانیاهو با تثبیت رویکرد امنیتی خود در اسرائیل، حمایت جهانی از این کشور را تضعیف کرده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «پیروزی نتانیاهو در خاورمیانه، شکست در صحنه جهانی» به قلم ازرا کلاین (Ezra Klein) در نیویورک تایمز (New York Times) منتشر شده است. این یادداشت با بررسی پیامدهای جنگ غزه و تحولات سیاسی اسرائیل، استدلال می‌کند که نتانیاهو با فراگیرکردن دیدگاه‌های امنیتی و ضدتشکیل کشور فلسطینی در سیاست داخلی، به بهای افزایش انزوای بین‌المللی اسرائیل به دستاورد سیاسی رسیده است. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
در آستانه انتخابات پارلمانی اسرائیل، ائتلاف مخالفان به رهبری گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش، در نظرسنجی‌ها اندکی از بنیامین نتانیاهو پیش افتاده است؛ بااین‌حال، رقابت انتخاباتی همچنان در چارچوب سیاسی و امنیتی شکل می‌گیرد که نخست‌وزیر طی سال‌های گذشته تثبیت کرده است. بخش مهمی از رهبران مخالف، به‌جای ارائه بدیلی بنیادین برای سیاست‌های دولت، بسیاری از پیش‌فرض‌های آن را پذیرفته‌اند و حتی در برخی موضوعات مواضعی سخت‌گیرانه‌تر اتخاذ کرده‌اند. بنابراین، احتمال شکست انتخاباتی نتانیاهو لزوماً به معنای شکست گفتمان سیاسی او نیست.
آیزنکوت با تشکیل کشور مستقل فلسطینی مخالفت کرده و وعده داده است که حکومت حماس در غزه را ظرف ۱۸ ماه، در صورت لزوم با استفاده از نیروی نظامی، پایان دهد. یائیر لاپید معتقد است حملات اسرائیل به زیرساخت‌های انرژی ایران می‌توانست گسترده‌تر باشد. نفتالی بنت ترکیه را «ایران جدید» خوانده و قطر را کشوری دشمن توصیف کرده است. آویگدور لیبرمن نیز خواستار انحلال تشکیلات خودگردان فلسطین شده است. تقریباً تمام رهبران اصلی این جریان، به‌جز یائیر گولان، با مشارکت احزاب عربی اسرائیل در ائتلاف حکومتی مخالفت کرده‌اند. این مواضع نشان می‌دهد که حتی تغییر دولت نیز ممکن است بدون تغییر اساسی در رویکرد اسرائیل به فلسطینیان و محیط منطقه‌ای آن صورت گیرد.
دستاورد مهم نتانیاهو در عرصه داخلی، گسترش پذیرش نگرش امنیتی او در میان بخش بزرگی از یهودیان اسرائیل است. در این چارچوب، تهدیدهای خارجی در مرکز سیاست قرار می‌گیرند و مخالفت با تشکیل کشور فلسطینی به یکی از اصول مشترک جریان‌های اصلی سیاسی تبدیل می‌شود. پیش از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳، دولت نتانیاهو با انتقال منابع مالی قطر به غزه، به تداوم حکومت حماس کمک کرده بود. این سیاست به‌طور گسترده به‌عنوان تلاشی برای حفظ شکاف میان فلسطینیان و جلوگیری از افزایش فشارهای بین‌المللی برای تشکیل کشور مستقل فلسطینی ارزیابی می‌شد. نتانیاهو جلوگیری از تشکیل چنین کشوری را از مهم‌ترین دستاوردهای سیاسی خود معرفی کرده و بر گسترش شهرک‌های یهودی‌نشین در کرانه باختری تأکید داشته است. بتسلئیل اسموتریچ، از شرکای ائتلافی او، نیز حماس را در مقطعی دارایی راهبردی توصیف کرده بود.
بااین‌حال، حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ پیامدهایی ویرانگر برای هر دو جامعه به همراه آورد. نیروهای حماس حدود ۱۲۰۰ نفر را کشتند و ۲۵۱ نفر را به گروگان گرفتند. این حمله عمیق‌ترین شوک امنیتی و اجتماعی اسرائیل از زمان هولوکاست توصیف شده است. واکنش نظامی اسرائیل نیز با شدت گسترده‌ای همراه بود. در جنگ متعاقب آن، بیش از ۷۴ هزار فلسطینی، از جمله بیش از ۲۱ هزار کودک، کشته شدند و بخش بزرگی از غزه به ویرانه تبدیل شد. بدین‌ترتیب، راهبردی که قرار بود با مهار مسئله فلسطین و جلوگیری از شکل‌گیری دولت مستقل، امنیت اسرائیل را تضمین کند، به جنگی گسترده و بحرانی انسانی انجامید.
پیامد این تحولات فراتر از میدان نبرد بوده است. درحالی‌که بخش بزرگی از جامعه اسرائیل نگرش امنیتی و بدبینی نتانیاهو به تشکیل کشور فلسطینی را پذیرفته، تصویر این کشور در افکار عمومی جهانی به‌شدت آسیب دیده است. فاصله میان برداشت داخلی اسرائیل و نگاه فزاینده انتقادی جهان، تناقض اصلی وضعیت کنونی را شکل می‌دهد. از این منظر، نتانیاهو توانسته است چارچوب سیاسی موردنظر خود را در داخل تقویت کند، اما بهای آن کاهش مشروعیت و اعتبار بین‌المللی اسرائیل بوده است.
هم‌زمان، اهداف یحیی سنوار، رهبر حماس و طراح حمله ۷ اکتبر که در سال ۲۰۲۴ کشته شد، نیز به بهایی فاجعه‌بار برای فلسطینیان تمام شده است. حمله او اسرائیل را وارد جنگی ویرانگر کرد، اما نتیجه آن نه تحقق اهداف پایدار فلسطینیان، بلکه تخریب گسترده غزه و افزایش رنج انسانی بود. در نهایت، وضعیت موجود نشان می‌دهد که پیروزی سیاسی در داخل و غلبه نظامی در منطقه، الزاماً به امنیت پایدار یا موفقیت راهبردی منجر نمی‌شود. تداوم اجماع بر سر شکنندگی سیاسی فلسطینیان می‌تواند تغییر دولت در اسرائیل را از یک چرخش راهبردی به جابه‌جایی قدرت درون همان چارچوب محدود کند؛ درحالی‌که هزینه‌های بین‌المللی و انسانی این رویکرد همچنان افزایش می‌یابد./ منبع