ماجراجویی ترامپ با شی و پوتین
نزدیکی ترامپ به رهبران چین و روسیه، امنیت متحدان آمریکا را به خطر میاندازد.
به گزارش اطلس دیپلماسی یادداشتی با عنوان «ماجراجویی ترامپ با شی و پوتین» به قلم کرت کمپبل (Kurt Campbell)، در نیویورک تایمز (The New York Times) منتشر شده است. این یادداشت با بررسی روابط راهبردی چین و روسیه و رویکرد دیپلماتیک دونالد ترامپ، نسبت به پیامدهای تعامل سهجانبه واشنگتن با پکن و مسکو برای منافع آمریکا و امنیت متحدانش هشدار میدهد. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
رویکرد دونالد ترامپ در سیاست خارجی، بهویژه تمایل مستمر او به تعامل مستقیم با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، پرسشهایی جدی درباره جهتگیری راهبردی آمریکا ایجاد کرده است. این تمایل در حالی دنبال میشود که هر دو کشور در بسیاری از موضوعات مهم بینالمللی در تقابل با منافع واشنگتن و متحدان آن قرار دارند. با وجود برگزاری دیدارهای متعدد، دستاوردهای ملموسی در حل اختلافات اصلی میان طرفین حاصل نشده و همین مسئله تردیدهایی درباره کارآمدی دیپلماسی شخصی ترامپ به وجود آورده است.
نشست سال ۲۰۲۵ آلاسکا میان ترامپ و پوتین نتوانست پیشرفت معناداری در پایان دادن به جنگ اوکراین ایجاد کند. همچنین سه دیدار اخیر ترامپ و شی نیز دستاورد قابلتوجهی در کاهش تنشهای تجاری یا تقویت سازوکارهای نظارتی بر هوش مصنوعی نداشته است. اکنون قرار است این سه رهبر در حاشیه نشست همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) در شنژن چین، در قالب نشستی سهجانبه گرد هم آیند؛ دیداری که از نظر ساختار دیپلماتیک و ترکیب رهبران حاضر، رویدادی کمسابقه محسوب میشود.
اهمیت این نشست صرفاً به گفتوگوهای دوجانبه یا سهجانبه محدود نیست، بلکه به ماهیت روابط میان قدرتهای حاضر و پیام سیاسی آن برای متحدان آمریکا بازمیگردد. در دهههای گذشته، بخش مهمی از نشستهای چندجانبه واشنگتن با حضور کشورهایی برگزار شده که در اصول بنیادین سیاست خارجی و منافع راهبردی با آمریکا اشتراک داشتهاند. نمونه بارز آن ائتلاف چهارجانبه موسوم به کواد، متشکل از هند، ژاپن، استرالیا و ایالات متحده است. اما گردهمایی مشترک رئیسجمهور آمریکا با رهبران چین و روسیه، تفاوتی اساسی با این الگو دارد؛ زیرا پکن و مسکو نظامهای سیاسی و رویکردهای بینالمللی متفاوتی از نظم مورد حمایت واشنگتن دارند.
حامیان این رویکرد معتقدند تعامل با پوتین میتواند به پیشبرد صلح در اروپا کمک کند و گفتوگو با شی نیز فرصتی برای مدیریت رقابتهای اقتصادی و تأمین زمان لازم جهت تقویت ذخایر مواد معدنی حیاتی آمریکا فراهم آورد. بااینحال، این استدلال با پرسشهایی درباره اولویتهای دیپلماتیک ترامپ مواجه است؛ بهخصوص آنکه او ظاهراً علاقه کمتری به نشستهای گروه هفت، متشکل از اقتصادهای بزرگ دموکراتیک، و تعاملات منظم با رهبران اتحادیه اروپا نشان میدهد.
نگرانی اصلی به همکاریهای راهبردی چین و روسیه در حوزههایی بازمیگردد که مستقیماً امنیت آمریکا و شرکای آن را تحت تأثیر قرار میدهند. چین با تأمین تجهیزات و اقلام ضروری، از توان نظامی روسیه در جنگ اوکراین پشتیبانی میکند و به استمرار فعالیت موشکها و پهپادهای روسی کمک میرساند. در سوی دیگر، روسیه با ارائه تصاویر ماهوارهای و اطلاعات هدفگیری به ایران، ظرفیتهای عملیاتی تهران را تقویت میکند؛ آن هم در شرایطی که حملات ایران متوجه داراییهای نظامی آمریکا در منطقه خلیج فارس است. همچنین شرکتهای چینی قطعات مهم مورد نیاز برنامه موشکی ایران را تأمین کردهاند.
همکاری نظامی پکن و مسکو نیز در غرب اقیانوس آرام افزایش یافته و فعالیتهای مشترک آنها در نزدیکی ژاپن و مناطق جزیرهای مورد مناقشه، نگرانی متحدان آمریکا را تشدید کرده است. بنابراین، تعامل دوستانه واشنگتن با این دو قدرت، در شرایطی انجام میشود که همکاریهای آنها در چندین منطقه حساس امنیتی میتواند موقعیت متحدان آمریکا را تحت فشار قرار دهد.
یکی دیگر از مسائل اساسی، ارزیابی نادرست دولت ترامپ از ماهیت روابط چین و روسیه است. این رابطه برخلاف تصور برخی سیاستگذاران آمریکایی، صرفاً مجموعهای از همکاریهای موقت نیست و به شراکتی با اهمیت راهبردی تبدیل شده است. تجربه شکاف چین و شوروی در دهه ۱۹۶۰ نشان میدهد که واشنگتن پیشتر نیز در تشخیص تحولات بنیادین روابط این دو قدرت دچار تأخیر شده بود. اکنون نیز کمبرآورد کردن عمق همکاری پکن و مسکو میتواند هزینههای راهبردی قابلتوجهی برای آمریکا ایجاد کند.
در مجموع، مسئله اصلی صرفاً برگزاری یک نشست دیپلماتیک نیست، بلکه نحوه سنجش منافع بلندمدت آمریکا در برابر دستاوردهای احتمالی تعاملات شخصی رئیسجمهور است. دیپلماسی بدون درک دقیق ائتلافهای رقیب و تأثیر اقدامات آنها بر امنیت متحدان، ممکن است به جای کاهش تنشها، زمینه تضعیف موقعیت راهبردی واشنگتن را فراهم کند./ منبع