معمای استقلال اروپا از آمریکا؛ آرزو یا چشمانداز دستیافتنی؟
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «معمای استقلال اروپا از آمریکا؛ آرزو یا چشمانداز دستیافتنی؟» منتشرشده در اندیشکده تهران، به بررسی ابعاد مختلف تلاش اروپا برای کاهش وابستگی به آمریکا در حوزههای نظامی، امنیتی و اقتصادی میپردازد و تمرکز آن بر موانع راهبردی، اختلافات داخلی و تاثیر جدی تحولات ژئوپلیتیکی اخیر بر این فرآیند است. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
تحولات سالهای اخیر و سیاستهای اعمالشده توسط دولت آمریکا، اروپا را با چالش وابستگیهای مزمن بهویژه در زمینه امنیتی و اقتصادی مواجه ساخته است. اگرچه اتحاد طولانی میان دو سوی آتلانتیک در دوران جنگ سرد ریشه داشت، اما با گذر زمان و رویکردهای جدید دولت آمریکا، اروپا بیش از پیش متوجه شکنندگی این رابطه گردیده و دغدغه استقلال راهبردی خود را جدیتر مطرح میسازد.
در زمینه نظامی، وابستگی به آمریکا همچنان عمق یافته است. جنگ اوکراین نشان داد تجهیزات، فناوری و اطلاعات امنیتی اروپا بهشدت به منابع آمریکایی متکی است. با وجود افزایش بودجههای نظامی توسط برخی کشورهای اروپایی، میزان هزینههای تحقیق و توسعه و تولید صنایع نظامی اروپا فاصله ملموسی با آمریکا و حتی چین دارد. علاوه بر این، سرعت پایین تولید، عواملی چون وابستگی به مواد اولیه وارداتی و چالشهای اقتصادی و اجتماعی، مانع تحقق اهداف جاهطلبانه در زمینه استقلال نظامی شدهاند.
در حوزه اقتصادی نیز روابط اروپا و آمریکا پیچیده و متقابل اما نابرابر است. وابستگی اروپا به فناوریهای پیشرفته، خدمات مالی و حتی بخشی از منابع انرژی بهویژه گاز طبیعی مایع، نقش اساسی در ساختار اقتصاد قاره ایفا میکند. هر چند تلاشهایی همچون همکاری با مناطق آسیای میانه و آمریکای لاتین برای تنوعبخشی به روابط خارجی اروپا انجام شده، اما این اقدامات هنوز به کاهش پایدار وابستگی نیانجامیده است. آسیبپذیری اروپا نسبت به تکانههای اقتصادی ناشی از تغییرات در روابط دو سوی آتلانتیک همچنان پابرجاست و کشورهای اروپایی نیز در میزان وابستگی اقتصادی به آمریکا اختلاف قابل توجهی دارند.
اختلافات داخلی اروپا یکی از موانع اصلی تحقق استقلال راهبردی است. اختلاف منافع میان کشورهایی چون فرانسه و انگلیس با آلمان و ایتالیا درباره میزان و نحوه تعامل با آمریکا، ناتوانی در تدوین راهبردی مشترک را سبب شده و تفرقه داخلی را تشدید میکند. این وضعیت، فضای سیاسی را پیچیدهتر ساخته و تمایل سیاستمداران اروپایی برای ریسکپذیری و کاهش وابستگی را کمرنگ کرده است. در همین راستا، حمایت آمریکا از جریانات راستگرای افراطی نیز بر بیثباتی اروپا میافزاید و انگیزهها برای دستیابی به استقلال را همزمان با تردید و چالشهای جدید همراه میکند.
در مجموع، وابستگی اروپا به آمریکا همچنان تداوم دارد و تحولات ژئوپلیتیکی اخیر، اثر محدودکنندهای بر روند استقلال داشته است. تا زمانی که ارادهای مشترک و قوی در درون اتحادیه اروپا شکل نگیرد و اختلافات داخلی برطرف نشود، گامهای عملی برای تحقق استقلال واقعی اروپا از آمریکا دشوار خواهد بود. تغییرات احتمالی در سیاست خارجی آمریکا نیز میتواند این روند را بیش از پیش با ابهام مواجه کند و اروپا را همچنان در موقعیت آسیبپذیری نگه دارد./ منبع
