پیامدهای هولناک قتل‌عام‌ها در سوریه

دولت سوریه قرار است گزارش داخلی درباره مسئولیت کشتارهای جمعی ماه مارس را منتشر کند. این گزارش مربوط به قتل حدود ۱۵۰۰ نفر از علویان به‌دست نیروهای رژیم و شبه‌نظامیان وابسته است. انتشار این گزارش درست پس از پایان دور جدیدی از کشتارها در استان سویدا صورت می‌گیرد که این بار، هدف خشونت‌ها اقلیت مذهبی دروزی بودند. این یک همزمانی معنادار و مشکوک است و  تلاش برای تطهیر چهره رژیم احمد الشرع با تاکتیک‌های سیاسی و رسانه‌ای همزمان با اعمال خشونت تازه علیه گروه‌های اقلیت، بیانگر بحران مشروعیت این رژیم است.

سوالات مهمی درباره رژیم احمد الشرع، فرمانده پیشین القاعده، مطرح می‌شود. چرا پس از عقب‌نشینی ارتش سوریه از سویدا برای یک آتش‌بس موقت، نیروهای غیررسمی و قبایل سنی اجازه یافتند تا به اقلیت غیرمسلمان دروزی حمله کنند؟ این حمله‌ها با وحشی‌گری گسترده همراه بوده‌اند و ویدیوهایی از جنایات از جمله مجبورکردن سه مرد دروزی به پرش اجباری از بالای ساختمان در فضای مجازی منتشر شده است. از زمان شروع این حمله‌ها در روز ۱۳ جولای، صدها نفر جان خود را از دست داده‌اند. ریک گرنل، فرستاده ویژه ترامپ، گزارش مربوط به کشته‌شدن یک آمریکایی دروزی‌تبار از اوکلاهما به همراه خانواده‌اش در سوریه را به اشتراک گذاشته است.

در روزهای حساس درگیری، دولت دمشق از بستن جاده‌هایی که نیروهای قبایل سنی از طریق آن‌ها برای گرفتن انتقام به سویدا می‌رفتند، خودداری کرد. الشرع روز شنبه از قبایل بابت «اقدامات قهرمانانه‌شان» قدردانی کرد، اما در عین حال از آن‌ها خواست که مسئولیت تامین امنیت را به دولت بسپارند. با این حال، پرسش اساسی این است: چرا فقط از دروزی‌ها و کردها خواسته می‌شود خلع سلاح شوند، اما قبایل مسلح همچنان مورد تشویقند؟ این دوگانگی، بی‌اعتمادی گروه‌های اقلیت را نسبت به رژیم الشرع بیش‌تر کرده است.

این کشتارها هشدار مهمی برای غرب آسیا است: سرنوشت اقلیت‌ها در منطقه می‌تواند به‌سرعت در معرض خطر قرار گیرد؛ به‌ویژه زمانی که نهادهای دولتی به‌جای حمایت از آن‌ها، در خشونت علیه آن‌ها مشارکت داشته باشند یا آن را تسهیل کنند. منبع خشونتی که اغلب متوجه اسرائیل است، بارها علیه دیگر اقلیت‌های مذهبی منطقه، از جمله مسیحیان، نیز به کار رفته است.

تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه به سوریه، خشونت‌ها را «غیرقابل تحمل» توصیف کرده، اما در عین حال اظهار داشته که حکومت فعلی سوریه «تا جایی که توانسته عملکرد خوبی داشته است». او اضافه کرده که دولت باید پاسخگو باشد، اما همزمان معتقد است که اقلیت‌ها اگر زیر چتر یک دولت متمرکز متحد شوند، هوشمندانه‌تر عمل می‌کنند. این دیدگاه باراک با انتقادهایی در داخل آمریکا مواجه شده و برخی معتقدند حمایت ضمنی از تمرکزگرایی باعث شده رژیم سوریه تصور کند چراغ سبز لازم برای اقدامات نظامی در سویدا را – به‌رغم هشدارهای اسرائیل – دریافت کرده است.

به نظر می‌رسد اظهارات باراک درباره متمرکزسازی قدرت، به‌طور ناخواسته منجر به سوءبرداشت از سوی رژیم دمشق شده و تصمیم به حمله به سویدا را تقویت کرده است. در همین حال، نمایندگان کنگره آمریکا به این موضوع واکنش نشان داده‌اند. کمیته خدمات مالی مجلس نمایندگان قصد دارد طرحی را بررسی کند که بر لغو تحریم‌های سوریه نظارت داشته و شروط مشخصی برای برداشتن تحریم‌ها در نظر بگیرد.

دولت ترامپ به‌تازگی فرمان اجرایی برای تسهیل برخی تحریم‌های سوریه صادر کرده است، اما در متن این فرمان، اختیار تحریم دوباره هر فرد یا نهادی که «صلح را مختل کند» حفظ شده است. بنابراین، هم ابزار تشویق و هم ابزار فشار برای تعامل با دولت سوریه در اختیار واشنگتن باقی مانده است و اکنون نوبت غرب است که از احمد الشرع چیزی فراتر از سخنان دل‌فریب بخواهد. ادامه حمایت ضمنی از دولتی که یا در اعمال خشونت شریک است یا آن را تحمل می‌کند، نه‌تنها برای اقلیت‌های سوریه بلکه برای کل غرب آسیا پیامدهای خطرناکی خواهد داشت./ منبع