جنگ سودان و گسترش پیامدهای امنیتی آن در منطقه
ادامه جنگ سودان، امنیت شاخ آفریقا و دریای سرخ را تحت تأثیر قرار داده و احتمال گسترش بحران به سطح منطقهای را افزایش داده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «جنگ سودان و گسترش پیامدهای امنیتی آن در منطقه» به قلم محمد ابراهیم الرشید (Mohammed Ibrahim Al-Rashid) در خبرگزاری آناتولی (Anadolu Agency) منتشر شده است. این یادداشت جنگ سودان را بحرانی فراتر از یک درگیری داخلی میداند که رقابت بر سر منابع، نفوذ خارجی، امنیت دریای سرخ و تحولات شاخ آفریقا را به یکدیگر پیوند زده است. همچنین سه سناریو برای آینده جنگ، از شکست نیروهای پشتیبانی سریع تا تداوم درگیری و شکلگیری توافق منطقهای، بررسی میشود. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
ورود جنگ سودان به چهارمین سال، ابعاد منطقهای آن را آشکارتر کرده است. پیامدهای درگیری اکنون از دارفور و کردفان فراتر رفته و امنیت شاخ آفریقا، دریای سرخ و منطقه ساحل را تحت تأثیر قرار داده است. پیوندهای قبیلهای و مسیرهای تدارکاتی میان سودان، شرق لیبی، چاد، نیجر و مالی نیز امکان انتقال ناامنی میان مرزها را افزایش دادهاند. بحران به مرحلهای رسیده که علاوه بر حاکمیت و انسجام اجتماعی سودان، صلح و امنیت منطقهای را نیز تهدید میکند.
مدیریت جنگ نیازمند ترکیبی از اقدامات نظامی، سیاسی، اقتصادی و دیپلماتیک دانسته میشود. در این چارچوب، حفظ وحدت ارتش، تداوم بسیج داخلی و تقویت روابط با کشورهایی مانند ترکیه، قطر، مصر، عربستان، اریتره، روسیه و چین اهمیت دارد. در عین حال، ارسال سلاح، حضور نیروهای خارجی و فعالیت مزدوران، بهویژه نیروهایی از کشورهای آفریقایی و کلمبیا، بر پیچیدگی میدان افزوده است.
تحولات شرق سودان و مناطق نزدیک مرز اتیوپی نگرانی درباره گشودهشدن جبههای تازه را افزایش داده است. تشدید درگیری میتواند بهانهای برای مداخله بینالمللی و ارجاع گستردهتر پرونده سودان به اتحادیه آفریقا یا شورای امنیت ایجاد کند. همزمان، جنگ بر شکلگیری ترتیبات امنیتی جدید میان کشورهای عربی و آفریقایی ساحلی دریای سرخ تأثیر گذاشته و مسئله ایجاد هویت امنیتی مستقل برای این منطقه را برجسته کرده است.
وضعیت انسانی نیز با ادامه نبردها در دارفور، کردفان و بخشهایی از نیل آبی رو به وخامت است. نیروهای پشتیبانی سریع به استفاده از بیثباتی و ایجاد ترس برای تقویت موقعیت میدانی و مذاکراتی متهم شدهاند، در حالی که ارتش بر بازگرداندن آوارگان به مناطق تحت کنترل خود تأکید دارد. آغاز فصل بارندگی و دشوارشدن فعالیت کشاورزان و دامداران میتواند فشار انسانی را تشدید کند.
سه سناریو برای آینده مطرح است. نخست، تضعیف تدریجی ساختار نیروهای پشتیبانی سریع و اجرای برنامه خلع سلاح؛ دوم، ادامه جنگی فرسایشی که به صلحی شکننده و تقسیم عملی کشور منجر شود؛ و سوم، کاهش نقش نیروهای نیابتی و افزایش مذاکرات مستقیم میان حامیان منطقهای. سرنوشت سودان در نهایت به توانایی بازیگران داخلی برای ترکیب مدیریت نظامی بحران با بازسازی سیاسی، اقتصادی و اجتماعی وابسته خواهد بود./منبع
