چین در حال تشکیل مثلثی قدرتمند برای تغییر جهان است

در هفته پایانی می ۲۰۲۵، کوالالامپور میزبان اولین نشست سه‌جانبه چین، آسه‌آن (اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا) و شورای همکاری خلیج‌ فارس (GCC) بود که می‌تواند ژئوپلیتیک آسیا را بازسازی کند. این نشست در بستر رقابت فزاینده چین، آمریکا، و دیگر قدرت‌ها برگزار شد. شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در آوریل به کامبوج، مالزی، و ویتنام سفر کرد تا نفوذ پکن را تقویت کند. همزمان، دونالد ترامپ نمایندگانش را برای ترمیم روابط آسیب‌دیده از تعرفه‌ها و تأکید بر «هند-آرام آزاد و باز» به منطقه فرستاد. امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، نیز به اندونزی، سنگاپور، و ویتنام سفر کرد تا حضور اتحادیه اروپا را یادآوری کند.

مالزی، رئیس کنونی آسه‌آن، با حمایت نخست‌وزیرش، انور ابراهیم، میزبان این نشست بود. آسه‌آن در این نشست سند چشم‌انداز ۲۰۴۵ را تصویب کرد که هدفش تبدیل منطقه به موتور رشد جهانی با همکاری بازیگران پویا مانند چین و GCC (بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان، و امارات) است. این سه، یک‌چهارم جمعیت و تولید ناخالص داخلی جهان را تشکیل می‌دهند. چین بزرگ‌ترین شریک تجاری آسه‌آن و GCC است، آسه‌آن شریک اول اقتصادی چین شده و پکن بیش از یک‌سوم نفت خام خود را از GCC وارد می‌کند.

نشست بر اقتصاد متمرکز بود. انور ابراهیم گفت‌وگوی بین‌تمدنی کنفوسیوسی و اسلامی را پیشنهاد کرد، و لی چیانگ، نخست‌وزیر چین، «مثلث بزرگ» را ستون امنیت و رفاه جهانی خواند که بر «ارزش‌های آسیایی» (همکاری، گشایش، و ادغام) در برابر هنجارهای غربی تأکید دارد. چین پیشنهاد گسترش منطقه تجارت آزاد چین-آسه‌آن به GCC را داد که مورد استقبال قرار گرفت. این می‌تواند تجارت آزاد و مزایای مشارکت اقتصادی جامع منطقه‌ای (RCEP) را تقویت کند. همکاری چین با آسه‌آن در طرح کمربند و جاده و با GCC در هوش مصنوعی، اقتصاد دیجیتال، و ۵G گسترش یافته است.

اما چالش‌ها باقی است. در آسه‌آن، اختلافات ارضی در دریای چین جنوبی با برونئی، مالزی، فیلیپین و ویتنام اعتمادسازی را دشوار کرده است. نگرانی از وابستگی اقتصادی، «تله بدهی» و نفوذ سیاسی چین نیز وجود دارد. فیلیپین تحت رهبری فردیناند مارکوس جونیور به آمریکا نزدیک‌تر شده است. رقابت چین-آمریکا تعیین‌کننده است؛ آمریکا بزرگ‌ترین بازار صادراتی و سرمایه‌گذار خارجی آسه‌آن است و GCC با واشنگتن روابط امنیتی دیرینه دارد. اما فشار آمریکا برای محدود کردن فناوری‌های چینی (مانند ۵G در عربستان) و نگرانی از تجارت نفت با یوان، روابط را پیچیده کرده است.

تعرفه‌های ترامپ، شرکای آمریکا در آسه‌آن و خلیج‌ فارس را به تنوع‌بخشی در مشارکت‌ها سوق داده است. این نشست نشان‌دهنده شتاب همکاری جنوب-جنوب، چندقطبی‌گرایی و جهانی‌سازی اقتصادی است. اما عدم تقارن میان اقتصادهای کوچک آسه‌آن و قدرت‌های بزرگ و رقابت‌های ژئوپلیتیکی، شکنندگی‌هایی ایجاد می‌کند. سؤالات کلیدی این است که آیا آسه‌آن می‌تواند به قطبی مستقل در جهان چندقطبی تبدیل شود؟ آیا منطقه از تشکیل بلوک‌های نظامی اجتناب خواهد کرد؟ و آیا این چارچوب سه‌جانبه در برابر تنش‌ها پایدار خواهد ماند؟ پاسخ‌ها در بستر زمان مشخص می‌شوند. /منبع