شرط نخستوزیری آقای نخستوزیر
السودانی برای ماندن در قدرت با دیوار هماهنگی شیعی روبهرو است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «شرط نخستوزیری آقای نخستوزیر» نوشته سیدمهدی طالبی در فرهیختگان منتشر شده است. نویسنده با بررسی آرایش نیروهای شیعی در انتخابات عراق، چالشهای محمدشیاع السودانی را در مسیر حفظ نخستوزیری تبیین میکند و نشان میدهد که وابستگی او به «چارچوب هماهنگی شیعیان» و همزمان فاصلهگیری از آن میتواند جایگاه سیاسی او را متزلزل سازد. در ادامه، چکیده این یادداشت آمده است.
نتایج تقریبی انتخابات مجلس عراق نشان میدهد ائتلاف «بازسازی و توسعه» به رهبری محمدشیاع السودانی با کسب ۱۱ درصد آرا در رده نخست قرار گرفته اما با سهم تقریبی ۱۴ درصد از کرسیها نمیتواند بهتنهایی دولت تشکیل دهد. اهمیت اصلی در دستیابی به اکثریت کرسیهای متعلق به جریانهای شیعی نهفته است؛ زیرا نخستوزیر از توافق میان احزاب شیعه برگزیده میشود. در این مجموعه، حزب السودانی با حدود ۴۶ کرسی در صدر قرار دارد و پس از آن «دوله القانون» به رهبری نوری المالکی با ۳۰ کرسی و «جنبش الصادقون» به رهبری قیس خزعلی با ۲۷ کرسی جای گرفتهاند. همچنین سازمان بدر به رهبری هادی العامری، ائتلاف «قوی الدوله» به رهبری عمار حکیم و حیدر العبادی هر یک با هجده کرسی در ردههای بعدی هستند و چند حزب کوچکتر میان چهار تا هشت کرسی دارند.
مجموع کرسیهای شیعیان حدود ۱۷۱ تا ۱۸۰ عدد برآورد میشود که از این میان، السودانی با حدود ۲۶ درصد سهم در اقلیت قرار دارد و باقی احزاب در قالب ائتلاف «چارچوب هماهنگی شیعیان» فعالیت میکنند؛ همان جناحی که در انتخابات گذشته زمینه نخستوزیری السودانی را فراهم کرد. در عین حال، بیشتر کرسیهای حزب السودانی با فهرستهای مشترک چارچوب هماهنگی همپوشانی دارند و احتمال میرود بخش بزرگی از نمایندگان این دسته در تصمیم نهایی با جریان هماهنگی همراه شوند و نه با حزب السودانی. این وضعیت موجب میشود وزن واقعی السودانی در فرآیند انتخاب نخستوزیر کمتر از ظاهر آماری آن باشد.
السودانی در موقعیتی قرار گرفته که تجربههای مقتدیصدر و حیدر العبادی را یادآور میشود. صدر با خروج از ساختار سنتی تصمیمگیری شیعیان، گرچه در دو انتخابات پیاپی حزب نخست شد، در نهایت نمایندگان خود را از مجلس خارج کرد و اکنون انتخابات سال ۲۰۲۵ را تحریم کرده است. العبادی نیز در دوره نخستوزیری خود با نزدیکشدن به آمریکا از چارچوب تصمیمات بیت شیعی فاصله گرفت و در انتخابات سال ۲۰۱۸ با وجود کسب ۴۲ کرسی، از فرآیند تشکیل دولت کنار گذاشته شد.
السودانی اکنون هر دو مسیر را همزمان پیموده است؛ از چارچوب هماهنگی فاصله گرفته و هم بهسمت سیاست متعادلتر و تعامل با غرب گرایش دارد، امری که میتواند موقعیت سیاسی او را تهدید کند. براساس نسبت کرسیها، در صورت تداوم این مسیر، السودانی با ازدستدادن حمایتهای داخلی، حتی با جمعآوری آرای مستقلها و احزاب کوچک، به اکثریت لازم برای تشکیل دولت دست نخواهد یافت. همچنین جایگاه فعلی او تا حد زیادی به قدرت اجرایی نخستوزیری وابسته است و در صورت پایان دوره خود، احتمال کاهش شدید نفوذ انتخاباتی او وجود دارد. در مجموع، شرایط کنونی عراق نشان میدهد السودانی برای حفظ موقعیت خود باید به بازسازی روابط درونشیعی بازگردد؛ زیرا ساختار رقابتها و آرایش احزاب به گونهای است که بدون اجماع در بیت شیعی، تداوم دولت و نخستوزیری او ممکن نخواهد بود./ منبع
