سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا-پاسفیک فرصتی برای صلح میان چین، آمریکا و دو کره فراهم می‌کند

نشست سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا-پاسفیک (APEC) بیش از یک ماه دیگر در گیونگجو، پایتخت باستانی کره، برگزار می‌شود و رهبران ۲۱ عضو را گرد هم می‌آورد. با حضور احتمالی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، این اجلاس در میان تنش‌های فزاینده در شبه‌جزیره کره و عدم قطعیت‌های جهانی، به صحنه‌ای دیپلماتیک مهم تبدیل خواهد شد. پس از حضور کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، در رژه روز پیروزی اخیر چین در روز ۳ سپتامبر ۲۰۲۵، نشانه‌هایی از همسویی چین-روسیه-کره شمالی ظاهر شده است. این بازدید کیم نه‌تنها تلاشی برای شکستن انزوای دیپلماتیک است، بلکه گامی حساب‌شده با نگاهی به سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا–پاسفیک به شمار می‌رود.

این اقدام یادآور راهبرد پیشین کیم است که پیش از دیدارهایش با ترامپ در ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹، چندین بار با شی دیدار کرد. بر اساس این الگو، سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا-پاسفیک می‌تواند دریچه‌ای به سوی نشست آمریکا-کره شمالی یا حتی دیدار سه‌جانبه با حضور کره جنوبی بگشاید. بازدید کیم از چین فراتر از جنبه تشریفاتی است و نشان‌دهنده ورود کره شمالی به عرصه دیپلماسی چندجانبه است، هرچند با توجه به نفوذ غالب پکن بر پیونگ‌یانگ، نباید آن را پیشرفت عمده‌ای دانست. میزبانی متوالی سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا–پاسفیک توسط کره جنوبی در سال ۲۰۲۵ و چین در سال ۲۰۲۶، فرصتی عملی برای طراحی چارچوبی همکاری منطقه‌ای فراهم می‌کند. بازدید شی فرصتی برای حداکثرسازی نفوذ پکن در روابط با سئول و عرصه دیپلماتیک گسترده‌تر است. ماهیت غیرالزام‌آور سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا–پاسفیک، محلی ایده‌آل برای ایجاد اجماع و تشویق گفت‌وگو است.

آمریکا نیز بازیگری کلیدی در شکل‌دهی نتایج است. حضور ترامپ می‌تواند راه را برای دیدار با شی، کیم یا حتی سه‌جانبه با کره جنوبی، تحت میانجی‌گری پکن و سئول، هموار کند. در نهایت، توانایی چین در میانجی‌گری حیاتی است و کره جنوبی باید نقش «پیشران» را ایفا کند؛ از تنظیم دستورکار تا اجرا. منطقه آسیا-اقیانوسیه، با چارچوب امنیتی شکننده، فاقد درگیری گسترده است. تقابل ظاهری میان کره شمالی-چین-روسیه در یک سو و کره جنوبی-آمریکا-ژاپن در سوی دیگر، کمتر احیای جنگ سرد است و بیشتر تفسیر راهبردی نادرست. این توهم با جابه‌جایی مرکز قدرت جهانی به آسیا پدید آمده است.

هرچند رهبران چین، کره شمالی و روسیه در رویداد روز پیروزی کنار هم ایستادند، اما منافع زیربنایی‌شان کاملاً همسو نیست. با گسترش رهبری جهانی شی، وابستگی دیپلماتیک ولادیمیر پوتین و کیم آشکارتر شده است. سال گذشته، چین بیش از ۴۸ درصد صادرات خود را به کشورهای آسیایی ارسال کرد و تجارت با آمریکا، ژاپن، کره جنوبی و اتحادیه اروپا حدود ۴۰ درصد را تشکیل داد. این واقعیت گزینه‌های چین را محدود می‌کند. حتی اگر کره شمالی و روسیه به سیستم سه‌جانبه بازگردند، بازگشت چین به ساختار جنگ سرد غیرواقعی است. امیدها به سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا–پاسفیک برای باز کردن مسیرهای جدید، به‌ویژه در مسائل شبه‌جزیره کره، معطوف است. دولت جدید کره جنوبی متعهد به کاهش تنش‌هاست و چین در جایگاه پیشران کلیدی قرار دارد.

چین بر هر دو کره در امور اقتصادی و امنیتی نفوذ دارد: کره جنوبی برای امنیت به آمریکا تکیه دارد، کره شمالی برای امنیت به روسیه، اما هر دو برای اقتصاد به چین وابسته‌اند. این دوگانگی، نقش چین را به‌عنوان شریک رفاه و ذی‌نفع امنیت برجسته می‌کند. حتی با تقویت روابط نظامی روسیه-کره شمالی، چین متحد خونی پیونگ‌یانگ باقی می‌ماند. آمریکا متحد خونی سئول است، اما چین شریک راهبردی سئول در امور امنیتی است. کره جنوبی برای بازدارندگی، از جمله هسته‌ای، به آمریکا وابسته است؛ در حالی که برای ثبات شبه‌جزیره به چین چشم دوخته است. بنابراین، واقعیت را نمی‌توان کاملاً از منظر «امنیت با آمریکا، اقتصاد با چین» فهمید.

امکان دیدار آمریکا-کره شمالی در حاشیه سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا–پاسفیک توجه زیادی جلب کرده است. سناریویی مشابه دیدار ترامپ-کیم در پانمونجوم در سال ۲۰۱۹، که در حاشیه اجلاس گروه ۲۰ در اوساکا ترتیب یافت، محتمل است. حضور کیم در رژه روز پیروزی، گمانه‌زنی‌ها را افزایش داده است. با تأکید ترامپ و کیم بر توافق، این اجلاس فرصتی برای بازگشایی گفت‌وگو است. حتی اگر سیاست و دیپلماسی در را بگشایند، مردم و فرهنگ قدرت پایدار را فراهم می‌کنند. صلح تحمیلی شکننده است، در حالی که صلح پایدار بر اعتماد از طریق تبادلات فرهنگی و شخصی استوار است. با میزبانی متوالی کره جنوبی و چین، سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا–پاسفیک می‌تواند روابط دوجانبه را به ثبات بازگرداند. تبادلات جوانان، همکاری دانشگاهی و دولتی، و گسترش محتوای فرهنگی، تنش‌ها را کاهش و حسن نیت را پرورش می‌دهد.

اجلاس گیونگجو باید به جامعه جهانی نشان دهد که فراتر از اقتصاد، فرصتی نادر برای شمال شرق آسیا برای عبور از تقسیم‌بندی‌های بلوکی و پایه‌گذاری نظم چندجانبه جدید برای صلح است./ منبع