رقابت مواد معدنی حیاتی، مسیر استخراج از اعماق دریا را هموار میکند
رقابت چین و آمریکا بر سر مواد معدنی حیاتی، حفاظت زیستمحیطی از بستر اقیانوسها را در برابر فشار برای آغاز استخراج از آبهای عمیق تضعیف کرده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «رقابت مواد معدنی حیاتی، مسیر استخراج از اعماق دریا را هموار میکند» نوشته کالینگا سِنهویراتنه (Kalinga Seneviratne) در ساوت چاینا مورنینگ پست (South China Morning Post)منتشر شده است و به فشار فزاینده برای استخراج مواد معدنی حیاتی از بستر اقیانوسها و پیامدهای زیستمحیطی و ژئوپلیتیکی آن میپردازد. نویسنده معتقد است رقابت آمریکا و چین و منافع شرکتها، تلاشهای بینالمللی برای ایجاد ضوابط حفاظتی را متوقف کرده و کشورهای جزیرهای اقیانوس آرام را در معرض خطر قرار داده است. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
جهان در آستانه نوعی «تب طلای» جدید برای دستیابی به مواد معدنی حیاتی مورد استفاده در باتری خودروهای برقی و توربینهای بادی قرار دارد، اما تلاش برای تأمین این مواد ممکن است به بهای آلودگی اقیانوسها تمام شود. ساکنان جزایر کوچک اقیانوس آرام در خط مقدم رقابت ژئوپلیتیکی بر سر زنجیره تأمین این مواد قرار دارند. ناتوانی سازمان ملل در متوقفکردن حرکت بهسوی استخراج از اعماق دریا میتواند در بلندمدت پیامدهای فاجعهباری برای اقیانوس آرام داشته باشد. الیکی دروگونالِوو، از اعضای تیم تهیهکننده گزارش ارزیابی بحران اقیانوس آرام و اقلیم برای نشست کاپ ۲۹ در آذربایجان در سال ۲۰۲۴، هشدار داده است که کاهش ذخایر ماهی میتواند جوامع جزیرهای را به مناطق صیادی یکدیگر بکشاند و به درگیری منجر شود.
بر اساس کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل متحد، اقیانوسهای عمیق بهعنوان «میراث مشترک بشریت» تحت حفاظت سازمان بینالمللی مستقل بستر دریاها قرار دارند. این کنوانسیون در سال ۱۹۸۲ تصویب و تاکنون از سوی ۱۶۸ کشور امضا و تصویب شده است؛ آمریکا تنها استثنای مهم است، زیرا با مقررات محدودکننده استخراج از بستر دریاها مخالفت دارد. چین نیز در روز ۳۰ ژوئن گزارشی درباره اجرای این کنوانسیون منتشر کرد و استخراج از اعماق دریا را آزمونی مهم برای اقتدار آن دانست و از تلاشهای دولت ترامپ برای تضعیف این چارچوب انتقاد کرد.
با وجود این نگرانیها، شورای ۳۶ عضوی و مجمع سازمان بینالمللی بستر دریاها در روز ۳۱ جولای، پس از دو هفته مذاکره، نتوانستند درباره مقررات و دستورالعملهای استخراج تجاری، موسوم به «کد معدنکاری»، به توافق برسند. مذاکرات قرار است در مارس سال آینده ادامه یابد. در همین حال، بیش از ۴۰ کشور خواستار توقف استخراج از بستر دریا شدهاند. وانواتو پیشنهاد کرده است این توقف تا زمانی ادامه یابد که خطرات بهطور کامل شناخته و دانش علمی لازم برای تصمیمگیری شفاف فراهم شود.
فشار برای آغاز استخراج همچنان افزایش مییابد. منطقه کلاریون-کلیپرتون، محدودهای از آبهای آزاد به طول بیش از ۷,۲۴۰ کیلومتر میان هاوایی و مکزیک، بهدلیل ذخایر گسترده خود ممکن است بهزودی در اختیار شرکتهای معدنی قرار گیرد. شرکت کانادایی «متالز کمپانی» مجوز اکتشاف از سازمان بینالمللی بستر دریاها دارد و برای آغاز بهرهبرداری تجاری تلاش میکند. این شرکت از طریق زیرمجموعه آمریکایی خود همچنین برای دریافت مجوز از اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا اقدام کرده است؛ نهادی که آمریکا بر اساس موضع خود، کنوانسیون حقوق دریاها را بهرسمیت نمیشناسد.
در اقیانوس آرام جنوبی نیز نگرانیهایی درباره برنامههای شرکتهای آمریکایی برای استخراج از منطقه اقتصادی انحصاری جزایر کوک شکل گرفته و کیریباتی در حال بررسی همکاری با چین در زمینه استخراج از اعماق دریا است. منطقه اقتصادی انحصاری جزایر کوک ۱.۹۶ میلیون کیلومتر مربع و کیریباتی ۳.۵۵ میلیون کیلومتر مربع وسعت دارد. برآورد میشود ارزش مواد معدنی حیاتی موجود در بستر دریاها به ۱۶ تریلیون دلار برسد و بخش عمده آنها در کف اقیانوس آرام قرار داشته باشد؛ بنابراین، درآمد حاصل از صدور مجوز استخراج میتواند برای کشورهای جزیرهای بسیار جذاب باشد.
رقابت ژئوپلیتیکی آمریکا و چین این فشار را تشدید کرده است. موسسه رند استدلال کرده که ذخایر چندفلزی اقیانوس آرام میتواند به آمریکا در کاهش وابستگی به چین، که بازار مواد معدنی حیاتی را کنترل میکند، کمک کند. اما تلاش برای تأمین مواد معدنی مورد نیاز اقتصاد سبز ممکن است خود به تخریب محیط زیست دریایی منجر شود. با افزایش درخواستها برای توقف استخراج و ناتوانی سازمان بینالمللی بستر دریاها در ایجاد یک سازوکار مؤثر، خطر آن وجود دارد که کشورهای جزیرهای کوچک بهدلیل منافع اقتصادی، استخراج را به بهای محیط زیست بپذیرند./ منبع
