پکن، قدرت آمریکا را در دریای چین جنوبی آزمایش می‌کند

چین حضور دریایی خود را در دریای چین جنوبی، در نزدیکی فیلیپین، پس از برخورد دو کشتی دولتی این کشور در ماه جاری افزایش داده است. این برخورد که به آسیب جدی یک کشتی گارد ساحلی چین و شرمساری پکن منجر شد، به‌گفته تحلیلگران، تلاشی برای حفظ آبروی چین است که می‌تواند تعهدات امنیتی واشنگتن به مانیل را تحت پیمان دفاع متقابل دوجانبه آزمایش کند. چین ادعای حاکمیت بر بخش اعظم دریای چین جنوبی، که سرشار از منابع نفت و گاز است و سالانه یک‌سوم تجارت دریایی جهان از آن عبور می‌کند، دارد. این ادعاها با ادعاهای فیلیپین و دیگر همسایگان در تضاد است. دیوان داوری لاهه در سال ۲۰۱۶ به ‌نفع فیلیپین و علیه چین رأی داد، اما پکن این رأی را نامعتبر می‌داند. از سال ۲۰۲۳، فیلیپین مقاومت خود را در برابر حضور رو به گسترش چین در منطقه انحصاری اقتصادی دویست مایلی خود افزایش داده که گاه به درگیری منجر شده و نگرانی‌هایی درباره فعال‌شدن پیمان دفاع متقابل با آمریکا ایجاد کرده است. با توجه به کانون‌های تنش در دریای چین جنوبی، دولت دونالد ترامپ، که درگیر بحران‌های اروپا و غرب‌آسیا است، با چالشی جدید روبه‌روست، زیرا عدم اقدام ممکن است اعتماد به تعهدات آمریکا در منطقه اقیانوس آرام را تضعیف کند.

هفته گذشته، گارد ساحلی چین در منطقه «صخره توماس دوم»، واقع در جزایر اسپراتلی، نمایش قدرتی غیرمعمول نشان داد. فیلیپین در این منطقه که محل مناقشه است، با کشتی قدیمی سیرا مادره که در سال ۱۹۹۹ برای تثبیت ادعای خود به گل نشانده است، پایگاهی کوچک دارد. تصاویر گارد ساحلی فیلیپین نشان داد واحدهای چینی، برخی مسلح، تورهایی در آب قرار داده و قایق‌های تندرو در داخل صخره فعالیت می‌کنند. چین مدعی شد این اقدامات در پاسخ به رفتار تحریک‌آمیز قایق‌های فیلیپینی است. روی ترینیداد، سخنگوی نیروهای مسلح فیلیپین، به نیوزویک گفت ارتش این کشور تحولات را رصد می‌کند و برای هر احتمالی آماده است. این رویارویی کمتر از دو هفته پس از برخورد در صخره اسکاربرو رخ داد؛ جایی که یک ناوشکن نیروی دریایی چین و یک کشتی گارد ساحلی پس از مانور یک کشتی کوچک‌تر فیلیپینی با هم برخورد کردند و کشتی چینی آسیب جدی دید.

تحلیلگران معتقدند افزایش فعالیت چین تلاشی برای نمایش قدرت پس از این شرمساری است که می‌تواند تنش‌ها را تشدید کند. چین حضور سیرا مادره را غیرقانونی می‌داند و خواستار برچیدن آن است. این کشتی در بیست مایلی جنوب شرقی صخره میسچیف، یکی از بزرگ‌ترین جزایر مصنوعی و پایگاه‌های نظامی چین، قرار دارد. صخره توماس دوم از سال ۲۰۲۳، زمانی که چین با مانورهای تهاجمی و استفاده از آب‌پاش مأموریت‌های تدارکاتی فیلیپین را مختل کرد، به کانون درگیری تبدیل شد. درگیری در ۱۷ جولای ۲۰۲۴ چندین فیلیپینی را زخمی کرد؛ اما فردیناند مارکوس جونیور، رئیس‌جمهور فیلیپین، آن را برای فعال‌کردن پیمان دفاع کافی ندانست. او اعلام کرد مرگ عمدی یک شهروند فیلیپینی خط قرمز خواهد بود. پس از این حادثه، طرفین توافقی موقت امضا کردند، اما چین همچنان خواستار برچیدن کشتی است.

دولت بایدن تعهدات آمریکا به فیلیپین را «آهنین» خواند و سامانه موشکی تایفون را به استان لوزون شمالی فیلیپین فرستاد. دولت ترامپ نیز فیلیپین را از توقف کمک‌های نظامی در فوریه مستثنی کرد و پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در ماه مارس سامانه موشکی نمسیس را برای آموزش مشترک به فیلیپین برد. این سامانه در فصل بهار در استان باناتس، در مرکز تنگه لوزون و در فاصله بیش از یک‌صد مایلی تایوان، مستقر شد. چین این اقدام را مخل ثبات منطقه خواند و دولت مارکوس را به ایفای نقش در راهبرد مهار از سوی آمریکا متهم کرد. سخنگوی سفارت چین به نیوزویک گفت همکاری‌های نظامی باید به صلح منطقه کمک کند، نه علیه طرف سوم باشد. با مشغول‌بودن آمریکا به مذاکرات اوکراین و بحران غزه، توجه این کشور غیرمتمرکز و تقسیم شده است. سخنگوی وزارت خارجه آمریکا از گمانه‌زنی درباره فعال‌شدن پیمان دفاع خودداری کرد اما گفت ماده چهارم پیمان شامل حملات مسلحانه به نیروهای فیلیپین در دریای چین جنوبی است. دون مکلین گیل، تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیکی در مانیل، گفت الگوی توماس دوم مشابه مأموریت‌های تدارکاتی گذشته است و تعهدات آمریکا پس از درگیری ژوئن، محاسبات پکن را شکل داد. ری پاوول، پژوهشگر امنیت دریایی، هشدار داد که حواس‌پرتی واشنگتن ممکن است پکن را به فشار بیشتر ترغیب کند. او افزود چین به‌دنبال فرصتی برای اقدام علیه سیرا مادره بدون تحریک مداخله مستقیم آمریکا است، که به گمان پکن درگیر دیگر مناطق است./ منبع