سلاح پنهان چین در جنگ تجاری

در شطرنج اقتصادی سال ۲۰۲۵، واشنگتن با استفاده از تعرفه‌های سنگین و محدودیت‌های بی‌سابقه بر تراشه‌های پیشرفته (بستن گریزگاه‌های انویدیا برای صادرات تراشه‌های H20 و H100)، سعی در فلج‌کردن توانمندی هوش مصنوعی چین داشته است. پکن در واکنش به این فشارها، در اکتبر ۲۰۲۵ از «کارت عناصر نادر خاکی» رونمایی کرد؛ کارتی که با کنترل ۹۰ درصد ظرفیت پالایش جهانی این عناصر، مستقیماً صنایع دفاعی و هوافضای آمریکا را هدف قرار می‌دهد. اگرچه توافق موقت ترامپ و شی جین‌پینگ در حاشیه نشست اپک (APEC) کره جنوبی باعث شد پکن از محدودیت صادرات این عناصر عقب‌نشینی کند و واشنگتن نیز تعرفه‌ها را ۱۰ درصد کاهش دهد، اما این تنها یک آتش‌بس موقت بود. تلاش‌های غرب برای شکستن انحصار چین از طریق سرمایه‌گذاری دو میلیارد دلاری در معادن داخلی و همکاری با متحدانی چون استرالیا و مالزی آغاز شده، اما به‌دلیل چالش‌های زیست‌محیطی و پیچیدگی‌های پالایش، رسیدن به استقلال کامل سال‌ها زمان خواهد برد.

اما سلاح پنهان و به‌مراتب اثرگذارتر چین، «اهرم دارویی» است که پکن تاکنون از بازی‌کردن مستقیم با آن خودداری کرده است. چین امروزه تأمین‌کننده ۹۰ درصد آنتی‌بیوتیک‌های حیاتی (مانند پنی‌سیلین و استرپتومایسین) برای بازار آمریکا و ۴۰ درصد از مواد اولیه دارویی (API) در کل جهان است. نکته تکان‌دهنده اینجاست که حتی واردات دارو از هند نیز به‌شدت به مواد واسطه‌ای و حلال‌های شیمیایی ساخت چین وابسته است. قانون امنیت زیستی (Biosecurity Law) سال ۲۰۲۱ چین به دولت این کشور اجازه می‌دهد تا در مواقع بحرانی، صادرات این محصولات را به دلایل امنیت ملی متوقف کند. برخلاف نیمه‌رسانا‌ها یا عناصر خاکی کمیاب، ایجاد جایگزین برای زنجیره تأمین دارو به‌دلیل استانداردهای سخت‌گیرانه و نیاز به زیرساخت‌های عظیم شیمیایی، بسیار پیچیده‌تر است و غرب هنوز حتی نقشه دقیقی از میزان نفوذ چین در لایه‌های زیرین این صنعت ندارد.

در نهایت، توازن قدرت در سال ۲۰۲۶ به این بستگی دارد که کدام طرف سریع‌تر می‌تواند نقاط ضعف خود را پوشش دهد. چین با سرمایه‌گذاری سنگین در شرکت SMIC و استفاده از روش‌های خلاقانه برای اتصال تراشه‌های ضعیف‌تر سعی در بی‌اثرکردن تحریم‌های آمریکا دارد و در مقابل، غرب با عبور از ملاحظات زیست‌محیطی، به‌دنبال احیای معادن راهبردی خود است. با این حال، کارت دارویی پکن همچنان مانند یک «گزینه اتمی» در پس‌زمینه باقی مانده است؛ سلاحی که به‌دلیل پیامدهای انسانی، پکن تنها در صورت بن‌بست کامل آن را فعال خواهد کرد. به‌نظر می‌رسد دوران «تجارت آزاد» جای خود را به دوران «امنیت زنجیره تأمین» داده است؛ جایی که قیمت دارو و دسترسی به فناوری، مستقیماً از اتاق‌های فکر نظامی و امنیتی دیکته می‌شود./ منبع