بار گزاف دلار

سیاست‌های مالی و اقتصادی آمریکا باعث تضعیف دلار در جهان و تقویت یوان چین شده است.

به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «بار گزاف دلار» نوشته اریک لین (Eric Lin) در نشریه «فارن پالیسی این فوکس» (Foreign Policy in Focus) به بررسی نقش سیاست‌های آمریکا در گسترش استفاده از یوان چین در آمریکای لاتین می‌پردازد و استدلال می‌کند که کاهش اعتماد به دلار، بیش از آنکه حاصل موفقیت راهبردی پکن باشد، نتیجه مستقیم رویکردهای مالی و سیاسی واشنگتن است. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.

در نشست چهارم وزیران مجمع چین و سلک در می ۲۰۲۵، شی جین‌پینگ متعهد شد ۶۶ میلیارد یوان خط اعتباری و مجموعه‌ای تازه از سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی در اختیار کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب قرار دهد. برخلاف نشست‌های پیشین که تعهدات مالی چین عمدتاً دلاری بود، این‌بار پکن آشکارا یوان را پیشنهاد کرد. این سیاست خواستار تبدیل رنمینبی به «ارزی قدرتمند و پرکاربرد در تجارت، سرمایه‌گذاری و بازارهای ارز» شده بود.

گسترش یوان در آمریکای لاتین بیش از آنکه دستاورد چین باشد، نتیجه فضایی است که سیاست‌های آمریکا ایجاد کرده‌اند. نقش ممتاز دلار در اقتصاد جهانی بر اعتبار دولت آمریکا، پیش‌بینی‌پذیری سیاست‌های آن و پایبندی به حاکمیت قانون استوار بوده است. کشورها دلار نگه می‌دارند زیرا تصور می‌کنند دسترسی به آن به دلایل سیاسی قطع نخواهد شد و فدرال رزرو نیز مستقل باقی می‌ماند. با این حال، سیاست‌های اخیر آمریکا این پایه‌ها را تضعیف کرده است. مهم‌ترین عامل، استفاده گسترده از تحریم‌هاست. فهرست تحریم‌های دفتر کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا از سال ۲۰۱۰ تقریباً سه برابر شده و توقیف ۳۰۰ میلیارد دلار از ذخایر بانک مرکزی روسیه در سال ۲۰۲۲ این نگرانی را در کشورهای جنوب جهانی تقویت کرده که دسترسی به دلار مشروط به ملاحظات سیاسی است.

در کنار تحریم‌ها، بی‌ثباتی تعرفه‌ای در دوره ترامپ ۲.۰ نیز بر نگرانی‌ها افزوده است. مکزیک، برزیل و کلمبیا با تهدیدهای ناگهانی تعرفه‌ای روبه‌رو شده‌اند و این ابزارها گاه برای موضوعاتی نامرتبط مانند پذیرش مهاجران اخراجی به کار رفته‌اند. از نگاه بانک‌های مرکزی آمریکای لاتین، ذخایر دلاری دیگر دارایی باثباتی نیستند.

چین طی سال‌ها در غرب‌آسیا، روسیه و کشورهای دریافت‌کننده سرمایه‌گذاری‌های ابتکار کمربند و جاده، زیرساخت‌های بین‌المللی‌سازی یوان را ایجاد کرده است. بانک مرکزی چین اکنون شبکه‌ای از خطوط مبادله ارزی دوجانبه به ارزش حدود ۴.۱۶ تریلیون یوان با بیش از ۴۰ بانک مرکزی دارد و سامانه پرداخت بین‌بانکی فرامرزی چین نیز به جایگزینی نسبی برای سوئیفت تبدیل شده است. در آمریکای لاتین، چین از سال ۲۰۱۶ با تأسیس نخستین بانک تسویه یوان در شیلی و سپس امضای تفاهم‌نامه مشابهی با برزیل در سال ۲۰۲۳، به‌تدریج زیرساخت لازم را فراهم کرد.

این زیرساخت اکنون فعال شده است. بانک مرکزی برزیل که در سال ۲۰۱۸ هیچ ذخیره یوانی نداشت، پنج سال بعد یوان را به دومین ذخیره خارجی خود پس از دلار تبدیل کرد. برزیل همچنین تجارت سویا، سنگ آهن و گوشت گاو با چین را با ارزهای دو کشور تسویه می‌کند. در آرژانتین نیز یوان تا ۴۸ درصد ذخایر بانک مرکزی را تشکیل داد و این کشور در سال ۲۰۲۳ بخشی از بدهی خود به صندوق بین‌المللی پول را با یوان بازپرداخت کرد.

زمانی که کشورهای آمریکای لاتین با کمبود دلار روبه‌رو می‌شوند و واشنگتن پشتوانه نقدینگی ارائه نمی‌دهد، به ارزهای در دسترس روی می‌آورند. آمریکا برای حفظ موقعیت جهانی دلار باید تحریم‌ها را محدودتر کند، خطوط مبادله دلاری فدرال رزرو را گسترش دهد و در سرمایه‌گذاری زیرساختی در آمریکای لاتین فعال‌تر شود. یوان به‌زودی جای دلار را نخواهد گرفت، اما ادامه سیاست‌های کنونی آمریکا روند بین‌المللی‌شدن آن را تسریع خواهد کرد./ منبع