پایان پیمان نیواستارت و عصر سوم هستهای
عصر سوم هستهای با سرمایخ گذاری شدید در جهان، حیات بشر را به خطر انداخته است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «پایان پیمان نیواستارت و عصر سوم هستهای» نوشته امیل امین (Emile Ameen) در الشرقالاوسط (Asharq Al-Awsat) به بررسی پیامدهای پایان آخرین پیمان کنترل تسلیحات هستهای میان آمریکا و روسیه میپردازد و استدلال میکند که جهان در حال ورود به مرحلهای تازه و خطرناک از رقابت هستهای است؛ مرحلهای که با پیشرفت فناوریهای نوین، گسترش بازیگران هستهای و پیوند منافع اقتصادی و نظامی، از دو دوره پیشین تهدیدآمیزتر خواهد بود. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
آیا پایان پیمان «نیواستارت» میان روسیه و آمریکا، بهعنوان آخرین توافق میان دو قدرت اصلی هستهای برای محدودسازی تسلیحات اتمی، فرصتی بیسابقه برای قدرتهای بزرگ و همچنین کشورهایی است که در پی ورود به رقابت هستهای هستند، بهویژه در شرایطی که این رقابت با فناوریهایی چون هوش مصنوعی، رایانش کوانتومی و ریزتراشهها پیوند خورده است. جهان بهسرعت به سوی «عصر سوم هستهای» حرکت میکند.
عصر نخست هستهای دوران جنگ سرد بود؛ زمانی که رقابت تسلیحاتی هستهای در قلب منازعات ژئوپلیتیک و نظامی قرار داشت و بمبهای اتمی و موشکهای هستهای برای نزدیک به چهار دهه بر روابط بینالملل سایه افکنده بودند. عصر دوم پس از پایان جنگ سرد آغاز شد؛ دورهای که رقابت میان قدرتهای بزرگ کاهش یافت و نوعی خوشبینی درباره دور شدن خطر جنگ هستهای شکل گرفت، خطری که پس از جنگ جهانی دوم همچون «شمشیر داموکلس» بر سر بشریت آویزان بود.
اما اکنون، جهان وارد عصر سوم هستهای شده است؛ عصری که حتی میتواند از دوران جنگ سرد نیز خطرناکتر باشد. تهدیدهای روسیه درباره استفاده از سلاحهای هستهای تاکتیکی، تلاش چین برای تقویت زرادخانه اتمی و حرکت آمریکا به سوی تولید نسلهای جدید و مرگبارتر سلاحهای هستهای شاهد بر این ماجراست. افزون بر این، گسترش تمایل به دستیابی به سلاح هستهای دیگر محدود به ۹ کشور دارنده این سلاحها نیست و قدرتهای متوسط نیز در پی تثبیت جایگاه خود در نظم جهانی جدید هستند. در این چارچوب، ایران کشوری است که تمایل آشکاری برای حرکت در مسیر کره شمالی نشان میدهد.
خطرناکترین تحول، ناکامی مسکو و واشنگتن در دستیابی به توافقی تازه است؛ وضعیتی که نهتنها به انباشت بیشتر سلاحهای کشتارجمعی میانجامد، بلکه منافع شرکتهای بزرگ جهانی تولیدکننده تسلیحات هستهای را نیز به این روند گره میزند. گزارش سالانه «کمپین بینالمللی برای نابودی سلاحهای هستهای» که با عنوان «روی بمب سرمایهگذاری نکنید» منتشر شده و هشدار داده است سرمایهگذاری جهانی در تولید تسلیحات هستهای به ۷۰۰ میلیارد دلار رسیده است. طبق این گزارش، ۳۰۱ نهاد مالی شامل بانکها، صندوقهای بازنشستگی، شرکتهای بیمه و دیگر مؤسسات مالی در تأمین مالی یا سرمایهگذاری در شرکتهای فعال در تولید سلاح هستهای مشارکت دارند؛ رقمی که نسبت به سال قبل ۱۵ درصد افزایش یافته است.
قاره اروپا با ترس روزافزون از روسیه و احتمال وقوع جنگ هستهای مواجه است. در عین حال، کشورهای اروپایی نگراناند که دونالد ترامپ چتر هستهای آمریکا را از اروپا بردارد. به همین دلیل، نشانههایی از شکلگیری یک مشارکت هستهای اروپایی میان بریتانیا، فرانسه و آلمان دیده میشود که احتمالاً به تسلیحات مدرنتر مجهز خواهد شد.
پروژه مخفی روسیه موسوم به «سکایی» در شمالگان اشاره میکند که شامل سیلوهای موشکی هستهای است و آلمان اخیراً از آن آگاه شده است. همچنین ولادیمیر پوتین اعلام کرده موشک راهبردی «سرمات» با وزن ۲۰۰ تن و برد ۳۵ هزار کیلومتر، که توان حمل ۱۵ کلاهک هستهای را دارد، تا پایان سال وارد خدمت خواهد شد.
برنامه چین برای دستیابی به هزار کلاهک هستهای تا سال ۲۰۳۰ و تلاش آمریکا برای نوسازی زرادخانه هستهای خود قابل توجه است و بمب هستهای B61-13 نمونهای از این روند است؛ بمبی که ۲۴ برابر مخربتر از بمب هیروشیماست. غلبه منطق سودآوری شرکتهای سرمایهگذاری و کنار گذاشتن ملاحظات اخلاقی، عصر سوم هستهای را به دورهای خطرناکتر از دو عصر پیشین تبدیل کرده است./ منبع
