آیا صلح بهترین هدیه برای رئیس‌جمهور خواهد بود؟

دونالد ترامپ در آستانه ۸۰ سالگی قرار دارد و هیچ هدیه‌ای برای یک رئیس‌جمهور سالخورده و تحت فشار بهتر از دستیابی به توافق صلح با ایران نیست؛ توافقی که اگرچه هنوز به‌طور رسمی نهایی نشده، اما بخش عمده آن مورد توافق قرار گرفته است. به گفته منابع مطلع، در روزهای اخیر مذاکراتی فشرده درباره برخی «اختلاف‌های لفظی» در متن تفاهم‌نامه میان آمریکا و ایران جریان داشته و همچنان ابهام‌هایی درباره نحوه اشاره به «گرد و غبار هسته‌ای»، یعنی اورانیوم غنی‌شده ایران، وجود دارد. با این حال، سایر بخش‌های توافق تقریباً نهایی شده‌اند.

بر اساس این گزارش، احتمال دارد جی‌دی ونس برای امضای توافق به اروپا سفر کند و در غیر این صورت، خود ترامپ در حاشیه نشست گروه هفت در اویان فرانسه، نزدیک آلپ سوئیس، این کار را انجام دهد. ترامپ علاقه داشت مراسمی نمایشی با حضور مجتبی خامنه‌ای، رهبر جدید ایران، برگزار کند، اما به او توضیح داده شد که چنین دیداری ممکن نیست. حتی در داخل ایران نیز افراد اندکی از وضعیت جسمی یا محل حضور مجتبی خامنه‌ای اطلاع دارند و افزون بر آن، بعید بود او حاضر شود با رئیس‌جمهوری دیدار کند که چهار ماه پیش دستور حملاتی را صادر کرده بود که به کشته شدن اعضای خانواده‌اش انجامید.

هیئت آمریکایی به رهبری استیو ویتکاف و جرد کوشنر در ابتدا درک دقیقی از این مسئله نداشتند، اما مذاکرات درباره تفاهم‌نامه ادامه یافت. بازارهای مالی به خبر نزدیک شدن توافق واکنش مثبتی نشان داده‌اند، تفاهم‌نامه به‌معنای صلح پایدار نیست و هنوز هیچ‌کس مطمئن نیست حکومت ایران بتواند نیروهایی را که امنیت تنگه هرمز را تهدید می‌کنند کنترل کند.

به گفته اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، تبعات اختلال در تنگه هرمز هنوز به‌طور کامل آشکار نشده و احتمالاً آثار اقتصادی جنگ تا سال‌ها ادامه خواهد داشت. اگرچه قیمت نفت ممکن است اندکی کاهش یابد، اما بسیاری از کشورها تلاش خواهند کرد ذخایر نفتی خود را بازسازی کنند و همین موضوع مانع افت شدید قیمت‌ها می‌شود.

ترامپ روز یکشنبه در حالی از تصویر خود به‌عنوان «صلح‌ساز» لذت خواهد برد که در محوطه کاخ سفید مسابقه ویژه UFC Freedom 250  را تماشا می‌کند. تولد «پادشاه» اکنون به روز ویژه آمریکا تبدیل شده و ترامپ امیدوار است پس از آن، با روحیه‌ای پیروز، راهی فرانسه شود تا برای پایان دادن به جنگ اوکراین نیز تلاش کند.

روز دوشنبه، ایران و اسرائیل در حال تبادل موشکی بودند و به نظر می‌رسید روند صلح متوقف شده است، اما همان شب، ترامپ پس از حضور در مسابقات فینال NBA، اعلام کرد توافق صلح نزدیک است. سپس روز سه‌شنبه، پس از سرنگونی یک بالگرد آپاچی آمریکایی با پهپاد شاهد، ترامپ حملات «بسیار شدید» علیه ایران را اعلام کرد. آمریکا در روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه مواضع نظامی ایران را هدف قرار داد و ایران نیز با حمله موشکی و پهپادی به کویت، بحرین و اردن پاسخ داد. ترامپ در ادامه تهدید کرد کنترل جزیره خارک و تولید نفت و گاز ایران را در دست خواهد گرفت، اما تنها یک روز بعد دوباره اعلام کرد که صلح در دستور کار قرار دارد.

اکنون همه طرف‌های درگیر، از جمله ایران، دریافته‌اند که بخش زیادی از تهدیدهای تند ترامپ برای مصرف داخلی و القای حس پیروزی به افکار عمومی آمریکاست. ایران نیز رویکرد مشابهی دارد و در این فضای «دیپلماسی پساواقعیت»، مرز میان جنگ و صلح بیش از هر زمان دیگری مبهم شده است./ منبع