چگونه هوش مصنوعی می‌تواند به جنوب جهانی خدمت کند

جلسات هفته آینده بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول بر بازسازی تاب‌آوری اقتصادی در دنیای شکننده تمرکز خواهند داشت، اما یک مسئله مهم ممکن است در این میان نادیده گرفته شود: زیرساخت‌های هوش مصنوعی و چارچوب‌های حکمرانی که هم‌اکنون در حال ساخت هستند، مسیرهای توسعه را برای دهه‌های آینده شکل خواهند داد. این مسئله که آیا این تحول به‌طور خاص با تمرکز بر کشورهای جنوب جهانی طراحی می‌شود یا تنها به آن‌ها تحویل داده می‌شود، به تصمیماتی که اکنون در مورد زیرساخت‌ها، حکمرانی و اولویت‌ها گرفته می‌شود بستگی دارد. هوش مصنوعی تنها یک فناوری نیست، بلکه زیرساخت است که به خوشه‌های پردازشی، شبکه‌های انرژی و اتصال به شبکه‌ها وابسته است و این دارایی‌ها در جغرافیای خاصی قرار دارند که تعیین می‌کنند ارزش کجا ایجاد می‌شود و خطرات کجا تجمع می‌یابند.

پرداختن به کشورهای جنوب جهانی به‌عنوان یک دسته واحد، بیشتر از آنکه روشن‌گر باشد، ابهام‌آمیز است. برای مثال، چین سرمایه‌گذاری زیادی در ساخت ظرفیت داخلی هوش مصنوعی انجام داده است، از تراشه‌ها گرفته تا پلتفرم‌های ابری، در حالی که هند تقریباً یک‌پنجم داده‌های جهانی را تولید می‌کند اما تنها حدود ۳ درصد از ظرفیت مراکز داده جهانی را در اختیار دارد. این تفاوت‌ها تعیین‌کننده این خواهند بود که چه کسانی از هوش مصنوعی ارزش به‌دست می‌آورند و چه کسانی عقب می‌مانند. صندوق بین‌المللی پول هشدار می‌دهد که هوش مصنوعی ممکن است نابرابری درآمدی بین کشورهای مختلف را تشدید کند، به‌طوری‌که تأثیرات رشد در کشورهای پیشرفته احتمالاً دو برابر بیشتر از کشورهای کم‌درآمد باشد. در جنوب آسیا به‌تنهایی، نزدیک به صد‌هزار نفر هر روز وارد بازار کار می‌شوند و نیمی از جمعیت ۱.۸ میلیاردی این منطقه زیر ۲۴ سال سن دارند. این پویایی جمعیتی می‌تواند به‌عنوان یک مزیت یا یک فاجعه درآید. بدون زیرساخت‌های پردازشی و راهبرد‌های انتقال نیروی کار، هوش مصنوعی ممکن است مزیت‌های نیروی کار را که روزگاری موتور رشد بودند، از بین ببرد.

نشست تأثیر هوش مصنوعی که در هند در سال ۲۰۲۶ برگزار خواهد شد، آزمونی است برای اینکه آیا سیستم بین‌المللی می‌تواند به این مسائل پرداخته و آن‌ها را حل کند. موفقیت این نشست به سه مسأله بستگی دارد: دسترسی به زیرساخت‌ها، تأثیر در حکمرانی، و تطابق محلی. حتی با دسترسی به پردازش، کشورهای در حال توسعه به تأثیر در نحوه حکمرانی و استفاده از هوش مصنوعی نیاز دارند. اکثر چارچوب‌های حکمرانی در واشنگتن، بروکسل و پکن نوشته می‌شوند و خطر این است که اولویت‌ها بدون مشارکت کسانی که قرار است این ابزارها را پیاده‌سازی و استفاده کنند، تعیین شوند. در این میان، هند با استفاده از داده‌های خود و ارائه دسترسی رایگان به ابزارهای هوش مصنوعی، به‌عنوان یک «زمینه آزمایشی» برای توسعه هوش مصنوعی شناخته می‌شود و از این رو فرصت‌هایی برای ایجاد مدل‌های حکمرانی بیشتر هم‌راستا با نیازهای محلی دارد.

در این راستا، بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول باید از مشاوره به طراحی مشترک حرکت کنند و نمایندگان جنوب جهانی را در هیئت‌های مشاوره و نظارت‌های مشترک وارد کنند. همچنین، حتی با زیرساخت و تأثیر در حکمرانی، هوش مصنوعی باید با بسترهای محلی سازگار باشد. مدل‌های تشخیصی که عمدتاً بر اساس داده‌های اقتصادهای پیشرفته آموزش دیده‌اند، اغلب زمانی که برای جمعیت‌های کم‌نمایش اعمال می‌شوند، دقت کمتری نشان می‌دهند. پذیرش هوش مصنوعی باید با واقعیت‌های اقتصادی و فشارهای جمعیتی همخوانی داشته باشد. در کشورهای با جمعیت‌های جوان، پذیرش هوش مصنوعی با انتظارات اشتغال مواجه است و اگر هوش مصنوعی به‌طور عمدی طراحی نشود، می‌تواند به جای ایجاد اشتغال، باعث اختلالات در بازار کار شود. برای دستیابی به این تطابق، نیاز به برنامه‌های انتقال نیروی کار است که با پروژه‌های مالی بانک جهانی مرتبط باشد.

برای عملی‌کردن این اصول، باید هوش مصنوعی به ابزارهای اصلی بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول وارد شود. این نهادها باید زیرساخت‌های مشترک را تأمین کنند، بستر‌های حکمرانی مشترک را ایجاد کنند و چارچوب‌های مالی که سرمایه‌گذاری‌های دیجیتال فراگیر را تشویق می‌کنند، طراحی کنند. نشست تأثیر هوش مصنوعی هند در سال ۲۰۲۶ فرصتی است تا هند تجربیات خود در طراحی زیرساخت‌های دیجیتال محلی را به سطح جهانی منتقل کند و به رهبر حکمرانی هوش مصنوعی تبدیل شود. بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول باید با اقدامات مشخص وارد شوند و نه‌تنها سخنان کلی ارائه دهند. هوش مصنوعی به‌تنهایی فقر را حل نخواهد کرد، اما اگر به‌طور عمدی طراحی نشود، ممکن است ارزش و کنترل را به‌طور متمرکز درآورد و چالش‌های توسعه دیگر را سخت‌تر کند./ منبع