چگونه پروژه ریلی آگنی-پرایم، ثبات در جنوب آسیا را به چالش میکشد؟
آزمایش موشک آگنی-پرایم هند از سکوی پرتاب ریلی، تهدیدات جدیدی برای ثبات راهبردی منطقه ایجاد میکند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «چگونه پروژه ریلی آگنی-پرایم، ثبات در جنوب آسیا را به چالش میکشد؟» به قلم فخار عالم (Fakhar Alam) در مرکز مطالعات راهبردی و معاصر (Centre for Strategic and Contemporary Research) منتشر شده است. این یادداشت به بررسی ویژگیهای فنی موشک آگنی-پرایم مبتنی بر ریل هند و پیامدهای آن برای ثبات راهبردی جنوب آسیا میپردازد. در ادامه، خلاصه این یادداشت را میخوانید.
آزمایش موفقیتآمیز موشک «آگنی-پرایم» از یک پلتفرم پرتاب متحرک ریلی توسط سازمان تحقیق و توسعه دفاعی هند (DRDO)، نقطه عطفی در توانمندیهای راهبردی این کشور محسوب میشود که موازنه قوا در جنوب آسیا را به چالش میکشد. این موشک دو مرحلهای با سوخت جامد و برد دو هزار کیلومتر، بهطور مشخص با تمرکز بر جغرافیای پاکستان طراحی شده است. برجستهترین ویژگی این سامانه جدید، قابلیت جابهجایی در شبکه ریلی هفتاد هزار کیلومتری هند است که امکان پنهانسازی بالا در زیرساختهای غیرنظامی و افزایش چشمگیر توان بقا در برابر حملات پیشدستانه دشمن را فراهم میکند. برخلاف سامانههای جادهای، پرتابگرهای ریلی به دلیل تحرک بینشهری و دشواری ردیابی، آسیبپذیری نیروهای راهبردی هند را به حداقل رسانده و مفهوم «آسیبپذیری متقابل» را که رکن اصلی ثبات بازدارندگی در دوران جنگ سرد بود، متزلزل میکنند.
فناوری «کانیستریزه» (Canisterization) که در این موشک به کار رفته، به معنای جفتشدن دائم کلاهک با بدنه موشک و آمادهباش دائمی آن برای شلیک است. این تحول فنی نشاندهنده تغییر دکترین نظامی هند به سمت وضعیت «آمادهباش ماشهمویی» است که زمان تصمیمگیری در بحرانها را بهشدت فشرده میکند. در منطقهای مانند جنوب آسیا که زمان پرواز موشکها بسیار کوتاه است و کانالهای ارتباطی دوجانبه در مواقع بحران اغلب قطع میشوند، این وضعیت خطر تشدید تنش ناشی از هشدارهای نادرست یا پرتابهای تصادفی را به شکلی فاجعهبار افزایش میدهد. همچنین، دقت نقطهای این موشک با خطای دایرهای احتمالی کمتر از ۱۰ متر و بهرهگیری از سیستم ناوبری دوگانه-افزونه، آگنی-پرایم را از یک سلاح دفاعی به ابزاری برای حملات دقیق پیشدستانه علیه نیروهای نظامی (Counter-force) تبدیل کرده است.
استقرار این سامانه ریلی قطعاً معضل امنیتی پاکستان را عمیقتر خواهد کرد و این کشور را برای حفظ توازن راهبردی، به سمت توسعه قابلیتهای مشابه یا اتخاذ اقدامات متقابل سوق میدهد که نتیجه آن آغاز یک مسابقه تسلیحاتی جدید در منطقه خواهد بود. هند اکنون در کنار قدرتهایی چون آمریکا، روسیه و کره شمالی، تنها کشوری است که رسماً قابلیت پرتاب ریلی هستهای را در اختیار دارد. با توجه به بحران ماه می ۲۰۲۵ که نشان داد دو همسایه اتمی در نبود مکانیسمهای فعال مدیریت بحران تا چه حد سریع به سمت گزینه هستهای حرکت میکنند، آزمایش آگنی-پرایم ریلی نه تنها کسری اعتماد را افزایش میدهد، بلکه ثبات بازدارندگی را تضعیف کرده و کل منطقه را در وضعیتی ناپایدار و خطرناک قرار میدهد./ منبع
