این فناوری می‌تواند نقطه عطفی برای کره شمالی باشد

در اواخر سال ۲۰۲۳، تصاویر ماهواره‌ای نشان داد که کره شمالی در فرودگاه بین‌المللی پیونگ‌یانگ سانان، در حال تبدیل یک هواپیمای باری قدیمی شوروی به یک سیستم رادار پروازی است. این سیستم که در مارس ۲۰۲۴ توسط کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، رونمایی شد، قادر است موشک‌ها و هواپیماهای دشمن را از فواصل بسیار دور شناسایی کند و هشدار پیشرفته‌ای به نیروهای نظامی این کشور بدهد. این فناوری باعث می‌شود کره شمالی بتواند تحرکات نظامی آمریکا و کره جنوبی را بهتر رصد کرده و در صورت حمله، تهدیدهای موشکی را پیش از ورود به حریم هوایی خود شناسایی کند.

مزیت اصلی این سیستم نسبت به رادارهای زمینی، توانایی آن در پرواز در ارتفاع بالا است که اجازه می‌دهد اهدافی را که در دره‌ها و پشت کوه‌ها پنهان هستند، شناسایی کند. این مسئله برای کره شمالی که جغرافیای کوهستانی و پیچیده‌ای دارد، اهمیت زیادی دارد، زیرا رادارهای زمینی معمولاً به دلیل انحنای زمین نمی‌توانند به‌خوبی موشک‌ها و هواپیماهای با ارتفاع پایین را تشخیص دهند. علاوه بر این، این رادار پروازی می‌تواند با سیستم‌های ارتباطی پیشرفته به دیگر هواپیماها متصل شده و اطلاعات لحظه‌ای را به بمب‌افکن‌های تاکتیکی کره شمالی منتقل کند تا هدف‌گیری موشک‌های کروز به شکل بهتری انجام شود.

با وجود این مزایا، کره شمالی تنها یک فروند از این هواپیما را ساخته و ظرفیت محدودی برای نگهداری و پرواز مداوم آن دارد، بنابراین پوشش هوایی مستمر را نمی‌تواند فراهم کند و احتمالاً فقط در شرایط بحران و تمرین‌های نظامی به کار می‌رود. همچنین مشخص نیست چرا کره شمالی تا پیش از این چنین سامانه‌ای را به‌کار نمی‌گرفته؛ ممکن است به دلیل ناتوانی فناورانه یا ارزیابی‌های نظامی که کارایی این سیستم‌ها را در برابر برتری هوایی آمریکا و کره جنوبی کم ‌اهمیت می‌دانسته، باشد. اما احتمال دارد انتقال فناوری از روسیه به کره شمالی کمک کرده تا محدودیت‌های پیشین برطرف شود.

یکی از مهم‌ترین مشکلات کره شمالی در حوزه موشک‌های قاره‌پیما، مشکل توسعه فناوری کلاهک بازگشتی است که باید بتواند حرارت و فشار بسیار زیاد هنگام ورود مجدد به جو زمین را تحمل کند. اگر کلاهک نتواند سالم به هدف برسد، کل سیستم موشکی بی‌فایده خواهد بود. کره شمالی تاکنون ۱۴ آزمایش موشک قاره‌پیما انجام داده است، ولی هیچ یک به طور قطعی نشان نداده که این فناوری را به ‌طور کامل در اختیار دارد. بخشی از مشکل به محدودیت‌های جغرافیایی کشور مربوط می‌شود. با اینکه برد موشک‌های کره شمالی بیش از ۶۲۰۰ مایل است، این کشور کوچک است و برای آزمایش این موشک‌ها نمی‌تواند مسیرهای طولانی را در دریا طی کند، چرا که عبور موشک‌ها از فضای هوایی ژاپن باعث نگرانی و اعتراض‌های شدید توکیو می‌شود.

از این رو، کره شمالی موشک‌های خود را در مسیرهای کوتاه در دریای ژاپن آزمایش می‌کند، که باعث می‌شود موشک‌ها با زاویه‌ای بسیار تند و سرعت بسیار زیاد وارد جو زمین شوند. این شرایط فشار و گرمایی بسیار شدیدتر از مسیرهای بلند دارد و کار توسعه کلاهک را بسیار دشوار می‌کند، مانند تمرین ضربه زدن به توپ در بالاترین سرعت ماشین پرتاب توپ. علاوه بر این، به دلیل انحنای زمین، کره شمالی نمی‌تواند به طور کامل مسیر و عملکرد موشک را پس از ارتفاع معینی دنبال کند و داده‌های دقیقی درباره موفقیت یا شکست کلاهک‌ها به دست آورد.

در حالی که این مشکلات، تهدید موشکی کره شمالی را کاهش نمی‌دهد، عدم توانایی اثبات عملکرد کامل کلاهک بازگشتی، اعتبار بازدارندگی این کشور را تضعیف می‌کند و ممکن است آمریکا را برای مداخله در شبه‌جزیره کره ترغیب کند. در این زمینه، سامانه رادار هوابرد می‌تواند نقش مهمی ایفا کند. این هواپیما می‌تواند هنگام آزمایش موشک‌ها در دریای ژاپن پرواز کرده و مسیر کلاهک‌ها را رصد کند، داده‌های دقیقی از عملکرد آن‌ها به دست آورد و علت شکست احتمالی را شناسایی کند.

همچنین سامانه راداری هوابرد می‌تواند در توسعه و آزمایش موشک‌های کروز نیز موثر باشد. کره شمالی موشک‌های کروز متعددی دارد که برای هدف‌گیری دقیق به فناوری‌های هدایت پیشرفته مانند رادار نگاه ‌به ‌پایین و تطبیق تصویر با نقشه‌های ذخیره‌شده نیاز دارند. این فناوری‌ها نیازمند آزمایش‌های گسترده زمینی و داده‌های دقیق هستند که یک رادار هوابرد می‌تواند به دقت آن‌ها را ثبت و تحلیل کند. روسیه نیز هواپیمایی مشابه برای این منظور دارد.

در نهایت، این سیستم راداری هوابرد کره شمالی می‌تواند مزایای قابل توجهی در حوزه جنگ و توسعه موشکی به ارمغان آورد، اما محدودیت‌هایی همچنان باقی است. این فناوری نمی‌تواند به تنهایی مشکلات مربوط به مواد و فناوری ساخت پوشش‌های حرارتی کلاهک‌ها را حل کند، اما می‌تواند داده‌های ارزشمندی در اختیار کارشناسان کره شمالی قرار دهد که به تسریع روند توسعه کمک کند و کشور را یک گام به تسلط بر فناوری‌های موشکی پیشرفته نزدیک‌تر سازد./ منبع