ونزوئلا بدون مادورو؛ آزمون نظام جهانی

پس از بازداشت نیکلاس مادورو توسط ایالات متحده، دونالد ترامپ خود را به‌عنوان رئیس‌جمهور موقت ونزوئلا معرفی کرد و دلسی رودریگز پس از ادای سوگند، به‌عنوان رئیس‌جمهور موقت فعالیت خود را آغاز نمود. ناوگان دریایی آمریکا در کارائیب مستقر شده و کاراکاس در واکنش، لحن خود را ملایم‌تر کرده و مسیر عملی‌گرایانه‌تری در پیش گرفته است. بازداشت مادورو و محاکمه او اقدامی بی‌سابقه است که نشان‌دهنده تغییر آمریکا از عملیات حقوقی به نوعی مدیریت مستقیم منابع و اقتصاد ونزوئلا است. دیدار ترامپ با مدیران ارشد شرکت‌های نفتی آمریکا و اروپا واقعیت‌های اقتصادی را برجسته کرد و امید به سرمایه‌گذاری ۱۰۰ میلیارد دلاری در صنعت نفت این کشور کاهش یافت. مدیرعامل شرکت اکسون موبیل، ونزوئلا را «غیرقابل سرمایه‌گذاری» خواند که با انتقاد ترامپ همراه شد. از زمان برکناری مادورو، عملیات نیزه تنها محدود به نظارت بر محاصره ونزوئلا بوده و حملات به قایق‌ها متوقف شده است، هرچند در چهار ماه گذشته دست‌کم ۱۰۵ نفر در ۲۹ قایق جان خود را از دست داده‌اند.

در شرایط عادی، حمله به یک کشور مستقل مستلزم تصویب کنگره است، اما دولت ترامپ در عمل بدون مجوز، دخالت در ونزوئلا را پیگیری کرده است. ترامپ ادعا کرده است که حقوق انرژی و نفت آمریکا در این کشور گرفته شده و باید بازگردد، در حالی که مادورو این اقدام را استعمار منابع خوانده است. تحریم‌ها علیه شرکت نفت دولتی ونزوئلا (PDVSA) اعمال شد، اما شرکت شورون مجاز به تولید و صادرات نفت در همکاری مشترک بود. در فوریه ۲۰۲۵، دولت آمریکا قصد داشت مجوز شورون را لغو کند، اما مادورو این تصمیم را با همکاری شرکت‌های نفتی چینی و آزادسازی ۱۰ زندانی آمریکایی با تبادل بیش از ۲۵۰ ونزوئلایی خنثی کرد و مجوز شورون تمدید شد.

کنگره به احتمال زیاد موافقت با جنگ را صادر نمی‌کند و دولت ترامپ ممکن است با استناد به قوانین قدیمی مانند اقدام برای دشمنان خارجی دست به اخراج گسترده ونزوئلایی‌ها کند. هدف دیگر آمریکا نمایش قدرت در آمریکای لاتین و اعمال نسخه جدیدی از دکترین مونرو است که اجازه می‌دهد واشنگتن کنترل منابع و ژئوپلیتیک نیمکره غربی را به‌دست گیرد. روابط نزدیک ونزوئلا با ایران، حزب‌الله و سوریه نیز از عوامل فشار آمریکا برای برکناری مادورو بوده است.

دکترین مونرو تلاشی برای تثبیت کنترل آمریکا بر منابع و جغرافیای نیم‌کره غربی است و با وجود محکومیت بازداشت مادورو از سوی چین و روسیه، هیچ اقدام عملی قابل توجهی علیه واشنگتن انجام نشده است. چین حدود ۸۰ درصد نفت ونزوئلا را خریداری می‌کند و روسیه اصلی‌ترین تأمین‌کننده تسلیحات این کشور است. آمریکا احتمالاً موضع خود را نرم می‌کند، زیرا رودریگز به شرکت‌های نفتی آمریکا میدان داده و شی جین پینگ شرایط جدید را با احتیاط پذیرفته است.

با توجه به احساسات ضدآمریکایی در ونزوئلا و آمریکای لاتین، کنترل نیروهای مسلح و ملی‌گرایان توسط رودریگز قابل بحث است و ادامه همکاری با واشنگتن ممکن است اعتراضات گسترده خیابانی را برانگیزد. ظهور گروه‌های مسلح محلی در مناطق نفت‌خیز و برخی نواحی ساحلی می‌تواند آرامش شکننده بین ایالات متحده و ونزوئلا را مختل کند./ منبع