حزب ضدآمریکایی شی جین‌پینگ

شی جین‌پینگ در آستانه برگزاری نشست سازمان همکاری شانگهای و بزرگداشت هشتادمین سال پایان جنگ جهانی دوم میزبان بیش از بیست رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر است و از این گردهمایی برای نمایش نقش رهبری چین و ادعای ارائه ثبات و رونق جهانی بهره می‌برد. حضور گسترده رهبران کشورها، از روسیه و ایران تا کره‌شمالی و بلاروس، همراه با حضور کشورهایی که در دهه‌های اخیر به سمت غرب متمایل بوده‌اند، نشان‌دهنده تغییراتی در توازن قدرت و تمایل برخی دولت‌ها به نزدیکی بیشتر با پکن است. شی با برجسته‌کردن نقش آمریکا به‌عنوان منشا عدم اطمینان، سیاست ایالات متحده در تجارت و امنیت را عاملی مخل ثبات جهانی معرفی می‌کند.

فهرست مهمانان ترکیبی از رژیم‌های اقتدارگرا و کشورهایی است که تا چند سال پیش روابط نزدیک‌تری با غرب داشتند و همین امر اهمیت راهبردی میزبانی چین را افزایش می‌دهد. آمد و شد رهبران از جمله سفر کیم جونگ اون با قطار زرهی و حضور نارندرا مودی به‌عنوان نشانه‌ای از تغییر رویکرد هند قابل تأمل است؛ این جابه‌جایی‌ها تا حدی پاسخ به سیاست‌های اقتصادی و دیپلماتیک آمریکا توصیف می‌شود. بدنه این ائتلاف اما پوشش همگنی ندارد و تفاهم‌ها اغلب در سطح مخالفت یا تردید نسبت به سیاست‌های واشنگتن خلاصه می‌شود.

از منظر تجاری چین در موقعیتی قرار دارد که برای بسیاری از شرکت‌کنندگان مهم‌ترین شریک تجاری کالا به‌شمار می‌رود و این واقعیت به پکن امکان می‌دهد خود را به‌عنوان لنگر ثبات نسبت به موجی از تعرفه‌ها و جنگ‌های اقتصادیِ در جریانِ ایالات متحده معرفی کند. هم‌زمان انتقادها از به‌کارگیری تحریم‌های فرامرزی آمریکا و تکیه بر سیستم دلاری افزایش یافته و کشورها به راه‌هایی برای کاهش وابستگی به دلار می‌اندیشند. برخی از دولت‌ها، حتی در اروپا، بحث‌هایی درباره ابزارهای جایگزین مالی مانند «یورو جهانی» مطرح کرده‌اند و تمایل به همراهی در اجرای تحریم‌های آمریکایی میان کشورها کاهش یافته است.

در حوزه امنیتی و نظامی همگرایی کمتر عینی است و تنها گروه کوچکی از کشورها در رژه نظامی پکن شرکت خواهند کرد؛ هند غایب مهم این مراسم است و تنش‌های مرزی با چین باعث نگرانی‌های منطقه‌ای شده است. با این‌ حال همکاری‌های نظامی و فناورانه میان بازیگران اقتدارگرا رو به گسترش است؛ نمونه‌هایی از همکاری روسیه و کره‌ شمالی در حوزه فضا و ماهواره گزارش شده و در مقابلِ همراهی پکن با مواضع روسیه در پرونده اوکراین، انتقال برخی فناوری‌های نظامی حساس از سوی روسیه به چین محتمل به‌نظر می‌رسد. این تبادل‌ها شامل حوزه‌هایی چون پیشران‌های زیردریایی و سامانه‌های دفاع موشکی است که می‌تواند توازن امنیتی منطقه‌ای را پیچیده‌تر کند.

بخش ضعیف‌تر تلاش‌های پکن در زمینه ساختارهای بین‌المللی و قواعد حاکم بر نظم جهانی است، زیرا زبانی که از «حفاظت از اهداف و اصول منشور ملل متحد» استفاده می‌کند اغلب به‌عنوان رمزگشایی‌شده‌ای برای ساماندهی نظم جهانی به‌نفع قدرت‌های بزرگ و پذیرش حوزه‌های نفوذ تعبیر می‌شود، امری که در آسیا پذیرش گسترده‌ای ندارد. سازمان همکاری شانگهای از نظر ساختار و اهداف فاصله زیادی با اتحادهای نظامی مانند ناتو دارد و تنها عامل واحدکننده میان اعضا نگرانی نسبت به سیاست‌های ترامپ‌محور آمریکا خوانده می‌شود. در مجموع، توانایی چین در گرد آوردن مجموعه‌ای متنوع از رهبران بازتاب‌دهنده افزایش نفوذ پکن است اما این گردهمایی نشانگر برقراری یک نظم نوین جهانی به‌طور کامل نیست و در عین حال اندکی از خسارت‌هایی را که سیاست‌های ایالات متحده در دوره اخیر به منافع خود وارد کرده، نشان می‌دهد./ منبع