خط شکنی اروپاییها در بحبوحه جنگ اسرائیل علیه ایران
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «خط شکنی اروپاییها در بحبوحه جنگ اسرائیل علیه ایران» منتشر شده در اندیشکده دیپلماسی ایرانی، رویکرد و تغییر سیاست اروپاییها در واکنش به جنگ میان اسرائیل و ایران را بررسی میکند که ناشی از نگرانی از گسترش بحران منطقهای و تأثیر فشار کشورهای عربی و اسلامی است و همزمان نشاندهنده تمایل اتحادیه اروپا به تبعیت کمتر از سیاستهای آمریکا در این زمینه است. در ادامه، خلاصه این یادداشت را میخوانید.
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در شرایط بمباران تهران و شهرهای دیگر توسط اسرائیل، تهران را ترک و به درخواست طرفهای اروپایی جهت ازسرگیری گفتوگوها با سه کشور اروپایی و نماینده اتحادیه اروپا در ژنو رفت. این گفتوگوها پیشتر با بیمیلی اروپا همراه بود، اما اکنون اروپاییها که خود، در جریان حمله اخیر اسرائیل به ایران قرار گرفتهاند، دوباره خواستار مذاکره شدهاند.
امریکا ظاهراً از حمله اسرائیل آگاه و احتمالاً در طراحی و هماهنگی آن نقش داشته است، در حالی که اروپا که پیشتر خود را از روند مذاکرات ایران و امریکا کنار کشیده بود، اکنون مجدداً وارد صحنه شده است تا جبهه یکجانبه امریکا-اسرائیل علیه ایران را بشکند.
در روزهای اول جنگ، اروپاییها عمدتاً در کنار اسرائیل ایستاده و دولت فرانسه رسماً از حمله اسرائیل حمایت کرد، اما با گذشت هفت روز، مواضع آنها تغییر کرده و پیشنهاد مذاکره با ایران را مطرح کردهاند.
اروپا از آغاز مناقشه هستهای ایران در ۲۰۰۳ همواره به عنوان طرف مذاکرهکننده حضور داشته و در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ نقش مهمی ایفا کرده است. با وجود خروج امریکا از برجام، اروپا همچنان در آن باقی مانده و بخشی از توافق است.
از زمان آغاز مذاکرات غیرمستقیم ایران و امریکا، امریکاییها خواستهاند اروپا را از روند مذاکرات کنار بگذارند و اروپاییها بارها گلایه کردهاند که در جریان مذاکرات ایران و امریکا قرار ندارند، در حالی که ایران پس از هر دور مذاکره نمایندگان اروپایی را مطلع میکرد. اما مذاکرات میان ایران و اروپا اغلب با تنش همراه بوده است.
زمانی که اروپاییها با حمایت امریکا در شورای حکام آژانس انرژی اتمی قطعنامهای علیه ایران تصویب و تهران را متهم به عدم همکاری با آژانس کردند و فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل را تهدید کردند، تنشها به اوج خود رسید. این اقدام واکنش شدید ایران را برانگیخت و یک روز پس از آن اسرائیل حملهای همهجانبه به ایران انجام داد و رسماً اعلام جنگ کرد که هماکنون وارد هفتمین روز خود شده است. به نظر میرسد قطعنامه اروپاییها و امریکاییها، بهانه لازم را برای این حمله اسرائیل فراهم کرده بود.
در این شرایط، اروپاییها بار دیگر خواهان احیای دیپلماسی و بازگشت به میز مذاکره شدهاند. ایران همواره آنها را از مذاکرات خود کنار نگذاشته بود. دلایل بازگشت اروپاییها به مذاکره متعدد است؛ شاید انتظار داشتند حمله اسرائیل به سرعت موفق شود و ایران تسلیم شود، اما با مشاهده پاسخ موشکی ایران و خسارات سنگینی که به اسرائیل وارد آمد، به تجدیدنظر رسیدند. همچنین نگرانی از گسترش جنگ و تأثیر فشار افکار عمومی اروپا و حمایت کشورهای عربی و اسلامی از ایران نیز نقش مهمی داشته است.
از روز چهارم بحران، تغییر لحن در مواضع اروپاییها مشهود شد، به طوری که صدراعظم آلمان در یک مذاکرات تلویزیونی، حمله اسرائیل به ایران را عملی «کثیف» توصیف کرد که واکنش گستردهای در آلمان به همراه داشت.
حمایت کشورهای عربی و اسلامی از ایران در برابر یورش اسرائیل، از جمله عربستان، مصر، امارات و پاکستان که از ایران دفاع رسمی و قاطع کردهاند، نیز تأثیرگذار بوده است. این حمایتها برای اروپا که به سرمایههای این کشورها در اقتصاد خود وابسته است، وزنی قابل توجه دارد و باعث نگرانی آنها از تضاد سیاستهای خود با این کشورها شده است.
بازگشت اروپا به گزینه دیپلماسی در تعامل با ایران، برخلاف انتظار اسرائیل و امریکا است که وعده پایان فعالیت ایران ظرف دو هفته را داده بودند. این اقدام اروپا میتواند نقشه تلآویو علیه جمهوری اسلامی را تحتالشعاع قرار دهد.
با وجود دشواریهای فراوان پیش روی دستگاه دیپلماسی ایران و رئیس آن، انتخاب دوباره دیپلماسی میتواند فضای تنشآلود و جنگی حاکم بر سیاست خارجی ایران را تا حدی تعدیل کند و اروپا در این مسیر خطشکن شده است.
استفاده از این فرصت همراه با حمایت کشورهای عربی و اسلامی میتواند مانع از تحقق نقشههای اسرائیل و تسریع در پایان جنگ شود./ منبع
