به‌رسمیت‌شناختن دولت فلسطین: اقدامی نمادین از سوی لندن و پاریس

ایده اینکه باور قوی می‌تواند چیزی را واقعیت بخشد، توضیحی برای بیانیه‌های اخیر انگلیس و فرانسه درباره به‌رسمیت‌شناختن دولت فلسطین است. اما هیچ اعتقادی نمی‌تواند وجود دولتی را که فعلا شکل نگرفته، تضمین کند؛ دولت فلسطین اکنون وجود ندارد و تا ماه سپتامبر هم تشکیل نخواهد شد. این اقدام بیشتر به‌ دلایل سیاست داخلی است و گرچه به‌رسمیت‌شناختن فلسطین حرکتی قابل فهم است، اما در کوتاه‌مدت تغییری در وضعیت مردم فلسطین ایجاد نمی‌کند.

وضعیت غزه به‌شدت وخیم است و پرسش این است که چگونه می‌توان به‌رسمیت‌شناختن دولتی که وجود ندارد را پذیرفت و هم‌زمان به راه‌حل دو دولتی امید داشت. براساس کنوانسیون مونته‌ویدئو در سال ۱۹۳۳، سه معیار اصلی برای شناخت دولت وجود دارد: جمعیت دائمی، قلمرو مشخص با کنترل مرزها و حکومت واحد. فلسطینی‌ها هرگز کنترل کامل بر قلمرو خود نداشته‌اند. پس از توافق اسلو در سال ۱۹۹۳، امنیت هجده درصد کرانه باختری به فلسطینی‌ها واگذار شد ولی این رقم افزایش نیافت و از سال ۲۰۰۷، حماس کنترل غزه را در دست گرفته و دو اداره فلسطینی رقیب شکل گرفته‌اند.

اگرچه ۱۴۷ عضو سازمان ملل، از جمله چین و روسیه، فلسطین را به‌رسمیت شناخته‌اند، اما این امر تاثیری در بهبود شرایط فلسطینی‌ها نداشته است. اقداماتی مانند به‌رسمیت‌شناختن توسط ایرلند، نروژ و اسپانیا نیز تغییری ایجاد نکرده و اسرائیل و آمریکا به آن واکنش خاصی نشان نداده‌اند.

انتظار می‌رود به‌رسمیت‌شناختن انگلیس و فرانسه نیز توسط اسرائیل و آمریکا نادیده گرفته شود. هر دو کشور هنوز به حق دفاع اسرائیل اعتقاد دارند و حماس را سازمانی تروریستی می‌دانند. این اقدام ممکن است شرایط را پیچیده‌تر کند، زیرا حماس ممکن است با افزایش نفوذ خود در کرانه باختری و نتانیاهو با تشدید عملیات نظامی واکنش نشان دهند.

راه‌حل دو دولتی تنها راه صلح پایدار است، اما شرایط کنونی بسیار نامساعد است. به‌رسمیت‌شناختن فلسطین در این شرایط نمادین است و اثرگذاری کمی دارد، ولی روند آن آغاز شده و دولت‌ها نمی‌توانند خواست عمومی را نادیده بگیرند. افکار عمومی نسبت به اقدامات اسرائیل در غزه واکنش منفی نشان‌داده و اعمال مجازات جمعی علیه مردم غزه محکوم است.

تا ماه سپتامبر، اسرائیل شرایطی که برای توقف به‌رسمیت‌شناختن تعیین‌شده، برآورده نخواهد کرد و دولت انگلیس می‌تواند به‌رسمیت‌شناختن را انجام دهد یا به تعویق بیندازد، اما امتناع نیز ضعف محسوب می‌شود. بهترین راهکار ممکن است به‌رسمیت‌شناختن فلسطین با تاکید بر ماهیت نمادین آن باشد و نباید این اقدام را تاریخی و فوری جلوه داد.

تمرکز باید بر اصول پایه‌ای و چشم‌انداز آینده باشد؛ تنها راه زندگی مسالمت‌آمیز دو ملت، داشتن دولت مستقل برای هر کدام است. دولت آینده فلسطین ممکن است متفاوت از سایر دولت‌های عضو سازمان ملل باشد و شاید ارتش یا کنترل کامل مرزها نداشته باشد، اما ارزش آن حفظ خواهد شد. مردم فلسطین سزاوار زندگی بهتر و پایان رنج طولانی خود هستند.

بنابراین، به‌رسمیت‌شناختن فلسطین می‌تواند آخرین امید برای حفظ راه‌حل دو دولتی باشد، گرچه اقدامی نمادین است. در دیپلماسی نباید فعالیت را با اقدام موثر اشتباه گرفت، اما گاهی فعالیت تنها گزینه موجود است./ منبع