اروپا با قربانی‌کردن فلسطین، به خود خیانت می‌کند

جووانی جولیِتی، سیاستمدار ایتالیایی زمانی گفته بود: «قانون برای دوستان تفسیر می‌شود و برای دشمنان اجرا.» اتحادیه اروپا در برابر نقض‌های آشکار اسرائیل، نمونه‌ای بارز از این گزاره است. در ۲۰ می، شورای روابط خارجی اتحادیه اروپا تصمیم گرفت بررسی کند که آیا اسرائیل با جلوگیری از ورود کمک‌های بشردوستانه به غزه، حقوق بشر فلسطینیان را نقض کرده است یا خیر. یک ماه بعد، همان شورا اعلام کرد که «نشانه‌هایی» دال بر نقض تعهدات حقوق بشری از سوی اسرائیل طبق ماده دو توافق‌نامه مشارکت اتحادیه اروپا و اسرائیل وجود دارد. در نشست ۲۶ ژوئن شورای اروپا نیز تنها به «توجه به این نشانه‌ها» اکتفا شد و ادامه بررسی‌ها به ماه جولای موکول گردید.

گرچه برخی در ابتدا از تصمیم اتحادیه برای بازنگری در این توافق‌نامه استقبال کردند، برخی این اقدام را تنها نوعی فریب می‌دانند؛ اقدامی نمایشی برای منحرف‌کردن افکار عمومی و فرار از مسئولیت‌های حقوقی. بیست ماه از جنگ ویران‌گر اسرائیل در غزه می‌گذرد و نقض حقوق بشر و حقوق بین‌الملل از سوی اسرائیل به حدی گسترده است که تردیدی در ارتباط مستقیم آن با مفاد توافق‌نامه مشارکت با اتحادیه اروپا باقی نمی‌گذارد.

دسته‌بندی‌هایی از جنایات اسرائیل ارائه می‌شود: دموساید؛ ویرانی عمدی زیرساخت‌های شهری، مدیساید؛ تخریب نظام‌مند سیستم درمانی، اسکولاستیساید؛ تخریب مدارس و مراکز آموزشی، اکوساید؛ نابودی محیط زیست و کشاورزی، اکونوساید؛ ویرانی اقتصادی و آنتایلدینگ؛ سلب امکان زیستن کودکی. بیش از ۹۰ درصد جمعیت غزه، معادل ۱.۹ میلیون نفر، آواره شده‌اند و در سه ماه گذشته، بیش از ششصد هزار نفر بارها از مکانی به مکان دیگر رانده شده‌اند. محاصره کامل غزه از ۲ مارس آغاز شده و کمک‌های ناچیز بشردوستانه تنها در اواخر می از سر گرفته شد. گرسنگی به‌شدت رواج یافته، ۶۶ کودک از گرسنگی جان باخته‌اند و تنها در ماه می بیش از پنج هزار کودک دچار سوء‌تغذیه حاد در بیمارستان بستری شده‌اند.

اتحادیه اروپا تحت فشار افکار عمومی ناگزیر شد اقدامی انجام دهد، اما این اقدام صرفاً رأی به بازبینی توافق‌نامه بود؛ اقدامی که به ‌هرحال طبق رویه‌های موجود باید انجام می‌شد. تعلیق این توافق‌نامه مستلزم اجماع ۲۷ کشور عضو است که با توجه به حمایت بی‌قیدوشرط کشورهایی چون آلمان، ایتالیا و مجارستان از اسرائیل، عملاً ناممکن است. حتی اگر اکثریت نسبی برای تعلیق برخی بخش‌های تجاری توافق‌نامه وجود داشته باشد، بیش از آن نمی‌توان انتظار داشت.

ارجاع‌های مکرر به ماده دو توافق‌نامه مشارکت، صرفاً بیان‌های توخالی‌اند. اتحادیه اروپا هیچ‌گاه معیارهای ارزیابی حقوق بشر را روشن نکرده و از الزام‌آور کردن و عمومی‌سازی این ارزیابی‌ها اجتناب کرده است. بنابراین، ادعاهای اتحادیه درباره پایبندی به حقوق بشر، بیش‌تر نوعی فرار از مسئولیت بوده تا تعهد واقعی.

در برخی کشورها نیز اقدامات انفرادی صورت گرفته که آن‌ها هم تأثیر چندانی نداشته‌اند. انگلیس مذاکرات تجاری با اسرائیل را متوقف کرده اما خود تجارت را نه. بیانیه اخیر این کشور همراه با فرانسه و کانادا، تنها گسترش عملیات نظامی اسرائیل را محکوم کرده، نه خود جنگ و جنایات تاکنونی را. این بیانیه هیچ اشاره‌ای به جنایات جنگی یا احکام بازداشت دیوان کیفری بین‌المللی علیه نتانیاهو و گالانت ندارد. در همین حال، هواپیماهای تجسسی انگلیس به جمع‌آوری اطلاعات برای ارتش اسرائیل ادامه می‌دهند.

فرانسه وعده به‌رسمیت‌شناختن کشور فلسطین را در ژوئن داد اما چنین اقدامی صورت نگرفت. اسپانیا فروش سلاح به اسرائیل را متوقف اعلام کرد، اما طبق گزارش‌ها، همچنان بیش از چهل قرارداد فعال میان نهادهای اسپانیایی و شرکت‌های دفاعی اسرائیل وجود دارد. کشورهای دیگری چون آلمان، فرانسه، ایتالیا و انگلیس نیز به تأمین تسلیحات برای اسرائیل ادامه می‌دهند.

اگر اروپا واقعاً متعهد به حقوق بشر بود، تنها کافی بود به تعهدات حقوقی خود طبق منشور حقوق بنیادین اتحادیه اروپا، معاهده لیسبون و کنوانسیون جلوگیری از نسل‌کشی پایبند می‌ماند. دادگاه بین‌المللی دادگستری از ژانویه ۲۰۲۴ احتمال نقض حق حیات فلسطینیان در برابر نسل‌کشی را پذیرفته است.

اقداماتی چون تعلیق قراردادهای تسلیحاتی، قطع همکاری‌های اطلاعاتی و توقف حمایت مالی و پژوهشی از نهادهای اسرائیلی، ابزارهایی مشروع و ممکن در اختیار اتحادیه اروپا هستند. اما اتحادیه اروپا با سابقه‌ای طولانی در چشم‌پوشی بر نقض‌های فاحش حقوق بشر، نه‌تنها در مورد اسرائیل بلکه در قبال کشورهای دیگری چون مصر، تونس و مراکش نیز دارد، اکنون بیش از همیشه به اصول و ارزش‌های ادعایی خود خیانت می‌کند. در نهایت، در سکوت و بی‌عملی در برابر فاجعه غزه، آنچه قربانی می‌شود، تنها فلسطین نیست، بلکه اعتبار اخلاقی خود اروپا است./ منبع