چگونه روسیه از شرکت نفتی صربستان به‌عنوان اهرم فشار استفاده می‌کند

روابط صربستان و روسیه در ماه دسامبر ۲۰۲۵ به یکی از پرتنش‌ترین مراحل خود رسیده است؛ جایی که کرملین با استفاده از ابزار انرژی و پیام‌های هماهنگ مقامات ارشد خود، بلگراد را برای وفاداری کامل تحت فشار قرار داده است. طی روزهای اخیر، سرگئی ناریشکین (رئیس سرویس اطلاعات خارجی)، ولادیمیر پوتین و الکساندر بوتسان-خارچنکو (سفیر روسیه) با ادبیاتی تند و دور از موازین دیپلماتیک، به صربستان هشدار داده‌اند که هرگونه تصمیمی خارج از چارچوب منافع مسکو، به‌ویژه در مورد شرکت نفتی NIS، بهایی سنگین و عواقبی استراتژیک خواهد داشت. ناریشکین با نامشروع جلوه دادن گرایش صربستان به غرب، عملاً هرگونه تصمیم مستقل بلگراد را مقدمه‌ای برای بی‌ثباتی و پروژه‌ای دیکته‌شده از سوی دشمنان روسیه قلمداد کرده است.

کانون این درگیری، مالکیت شرکت انرژی NIS است که به دلیل سهام اکثریت شرکت‌های روسی، تحت تحریم‌های شدید ایالات متحده قرار گرفته است. ولادیمیر پوتین در کنفرانس مطبوعاتی سالانه خود صراحتاً اعلام کرد که روسیه انتظار دارد صربستان به تعهدات خود در قبال این شرکت پایبند بماند؛ پیامی که بیشتر شبیه به یک تهدید سیاسی بود تا تحلیل اقتصادی. صربستان پیشنهاد داده است که سهم روسیه را به قیمت بازار یا بالاتر خریداری کند تا از زیر بار تحریم‌ها خارج شود و امنیت انرژی خود را تضمین کند، اما مسکو با رد این پیشنهاد، عملاً صربستان را گروگان مالکیت خود نگاه داشته است. این در حالی است که طبق توافقات بین‌دولتی، صربستان به عنوان مالک مشترک باید حق اولویت خرید داشته باشد، اما روسیه ترجیح می‌دهد از این شرکت به عنوان اهرم فشار سیاسی و ابزار کنترل استفاده کند.

رفتار سفیر روسیه در بلگراد نیز تیر خلاصی بر روابط برابر دیپلماتیک بود؛ وی با دستور به رهبران صربستان مبنی بر اینکه «سکوت بهترین فضاست» و نباید از روسیه انتقاد شود، عملاً نقش یک معلم سیاسی را بازی کرد که به مستعمره خود دستور می‌دهد. واقعیت این است که بحران فعلی صربستان نه ناشی از سیاست‌های داخلی، بلکه نتیجه مالکیت روسیه بر شریان‌های انرژی این کشور و پیامدهای جنگ اوکراین است. اکنون صربستان در موقعیتی قرار گرفته که باید میان حفظ «کرامت سیاسی» و «اطاعت از مسکو» یکی را انتخاب کند؛ وضعیتی که نشان می‌دهد روسیه به صربستان نه به عنوان یک متحد مستقل، بلکه صرفاً به عنوان یک منطقه نفوذ و ابزاری برای بازی‌های ژئوپلیتیک خود می‌نگرد./ منبع