چرا اسپانیا با افزایش بودجه دفاعی ناتو مخالفت کرد

اسپانیا با افزایش هدف تعیین‌شده برای بودجه دفاعی ناتو به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی تا سال ۲۰۳۵ مخالفت کرد و اعلام کرد که برنامه‌های کنونی برای افزایش هزینه‌های دفاعی تا ۲ درصد تولید ناخالص داخلی کافی است. در نتیجه، برای حفظ اجماع میان اعضای ناتو، این کشور از تعهد جدید معاف شد. این تصمیم در چارچوب سیاسی داخلی، تاریخ و موقعیت جغرافیایی اسپانیا قابل تحلیل است.

برای دهه‌ها، ایالات متحده از هم‌پیمانان اروپایی خود خواسته بود که سهم بیشتری از هزینه‌های دفاعی را بر عهده بگیرند، به‌ویژه پس از کاهش بودجه‌های نظامی اروپایی پس از فروپاشی اتحاد شوروی. با الحاق کریمه توسط روسیه در سال ۲۰۱۴، اعضای ناتو هدف هزینه ۲ درصد تولید ناخالص داخلی برای دفاع تا سال ۲۰۲۴ را تأیید کردند، اما اجرای این تعهدات با کندی پیش رفت و برخی کشورها از جمله اسپانیا همچنان پایین‌ترین سطح بودجه را داشتند.

اعضای اروپایی ناتو تحت فشار فزاینده‌ای برای افزایش بودجه دفاعی قرار دارند، چراکه روسیه جنگ خود در اوکراین را ادامه می‌دهد و ایالات متحده نیز درخواست افزایش هزینه‌ها را مطرح کرده است. با وجود این، تنها ۳.۵ درصد از ۵ درصد هدف‌گذاری شده باید به هزینه‌های اصلی دفاعی اختصاص یابد و مابقی می‌تواند برای حوزه‌های مرتبط مانند زیرساخت، تاب‌آوری و دفاع مدنی صرف شود.

با این حال، مخالفت اسپانیا ناشی از محدودیت‌های سیاسی داخلی است. حزب سوسیالیست کارگران، تحت رهبری نخست‌وزیر، فاقد حمایت اکثریت مجلس بوده و برای حفظ حمایت احزاب چپ‌گرا و احزاب منطقه‌ای به‌ویژه جدایی‌طلبان کاتالونیا، ترجیح داد بر حفظ و گسترش هزینه‌های رفاهی تمرکز کند. این موضع با توجه به رسوایی‌های مالی اخیر و تزلزل حمایت احزاب شریک ائتلافی، برای نخست‌وزیر منطقی به‌نظر می‌رسید.

بودجه دفاعی اسپانیا نسبت به اندازه اقتصاد این کشور محدود است، اما نیروهای مسلح آن در فعالیت‌های مختلف ناتو شرکت دارند. ارتش فعال اسپانیا شامل ۱۲۰ هزار نفر، با ۷۲ هزار در نیروی زمینی، ۶۸ فروند هواپیمای یورو فایتر تایفون و ۴۵ فروند EF-18 هورنت و نیروی دریایی با ناوها، زیردریایی‌ها و یک ناو هواپیمابر است. صنعت دفاعی اسپانیا در حوزه‌های هوافضا و کشتی‌سازی فعالیت دارد و در ماموریت‌های ناتو و آموزش نیروهای اوکراینی مشارکت داشته است.

عوامل تاریخی نیز در شکل‌گیری دیدگاه‌های اسپانیا نسبت به ناتو نقش دارند. پس از جنگ جهانی دوم، اسپانیا تحت رهبری فرانکو منزوی بود و در ابتدای تأسیس ناتو و دریافت کمک‌های مارشال حضور نداشت. با گذر از دوران دیکتاتوری و گذار به دموکراسی در دهه ۱۹۷۰، اسپانیا به عضویت ناتو درآمد، اما اهمیت این اتحاد در افکار عمومی کمتر از کشورهای بنیان‌گذار یا اعضای سابق پیمان ورشو است.

موقعیت جغرافیایی اسپانیا نیز بر نگرش‌های امنیتی تأثیرگذار است. تهدیدهای فوری کشور از جنوب و شمال آفریقا سرچشمه می‌گیرد و نه از شرق اروپا. مسائل مهاجرت غیرقانونی، قاچاق مواد مخدر و ناپایداری در کشورهای ساحل و غرب آفریقا نگرانی اصلی امنیتی اسپانیا است، در حالی که ناتو عمدتاً بر بعد نظامی تمرکز دارد و این حوزه‌ها را به اتحادیه اروپا واگذار کرده است. همکاری‌های دریایی و دیپلماتیک با کشورهای مدیترانه‌ای و غرب‌آسیا ادامه دارد، اما تمرکز اصلی ناتو بر تهدیدات شرق و جنگ روسیه در اوکراین است.

تصمیم اسپانیا برای عدم پذیرش افزایش پنج درصدی بودجه دفاعی ناتو، بازتاب‌دهنده محدودیت‌های داخلی سیاسی و تفاوت‌های تاریخی و جغرافیایی این کشور است و نشان می‌دهد که توجه اسپانیا به اولویت‌های داخلی و تهدیدات منطقه‌ای با سیاست‌های کلان ناتو متفاوت است./ منبع