وعده‌های هزینه‌بر نشست ناتو ممکن است برای آمریکا گران تمام شود

دونالد ترامپ در دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش، با تضعیف ماده ۵ ناتو -که حمله به یک عضو را حمله به همه می‌داند- اعتماد دیرینه به این اتحاد را که سه‌چهارم قرن امنیت غرب را تضمین کرده، به خطر انداخته است. برخلاف رؤسای ‌جمهور پیشین که تنها از نابرابری هزینه‌های دفاعی در ناتو انتقاد می‌کردند، ترامپ حمایت آمریکا را به تعهدات مالی اعضا مشروط کرده و ماده ۵ را خودکار نمی‌داند. اظهارات او درباره الحاق کانادا و گرینلند به آمریکا حتی احتمال درگیری بین اعضای ناتو را مطرح کرده است. تنها استفاده از ماده ۵، پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ برای دفاع از آمریکا بود، اما اکنون ترامپ این تضمین را زیر سؤال برده است.

ناتو پس از الحاق کریمه توسط روسیه در ۲۰۱۴، هدف هزینه دفاعی ۲ درصد تولید ناخالص داخلی (GDP)  تا ۲۰۲۴ را تعیین کرد، اما تعداد کمی مانند انگلیس (با احتساب حقوق بازنشستگی نظامی) به آن رسیدند. حمله سال ۲۰۲۲ روسیه به اوکراین این روند را تغییر داد؛ اکثریت اعضا اکنون به ۲ درصد رسیده‌اند و کشورهایی مانند لهستان فراتر از آن هزینه می‌کنند. انتخاب مجدد ترامپ در نوامبر ۲۰۲۴، انگیزه‌ای برای تسریع تسلیح مجدد اروپا شد. اعضا حمایت از اوکراین را افزایش داده، هزینه‌های دفاعی را بالا برده، و به‌دنبال قابلیت‌های مستقل اروپایی در راستای گلیسم سنتی‌اند؛ هر چند که در کوتاه‌مدت به آمریکا وابسته‌اند.

اعضای غیرآمریکایی ناتو به سه گروه تقسیم می‌شوند: گروه اول، مانند لهستان که هزینه‌های دفاعی را به‌شدت افزایش داده و روسیه را تهدید اصلی می‌بیند؛ گروه دوم، دورتر از مرز شرقی ناتو، که به ۲ درصد نرسیده و نگران اقتصاد یا تهدیدات دیگرند؛ گروه سوم، اکثریت اعضا که در پاسخ به روسیه هزینه‌ها را افزایش داده‌اند، اما حفظ دولت رفاه در شرایط اقتصادی دشوار را نیز مدیریت می‌کنند. به‌طور نمونه، انگلیس تا سال ۲۰۲۹ دستیابی به ۳ درصد را برای خودش هدف‌گذاری کرده است.

در نشست لاهه، اعضا سه هدف دارند: اول، حفظ اوکراین در جنگ با روسیه که مانع حمله روسیه به دیگر کشورها برای حدود پنج سال می‌شود. دوم، حفظ تعهد معتبر آمریکا به ماده ۵ در کوتاه‌مدت، زیرا اروپا برای فرماندهی، اطلاعات، لجستیک و تسلیحات هسته‌ای به آمریکا وابسته است. جایگزینی کامل قابلیت‌های هسته‌ای آمریکا برای انگلیس و فرانسه نیازمند زیردریایی‌های موشکی بیشتر و گزینه‌های هسته‌ای جدید است. سوم، کاهش وابستگی به آمریکا طی پنج تا ده سال برای بستن «پنجره آسیب‌پذیری».

ترامپ خواستار افزایش هزینه‌های دفاعی به ۴ تا ۵ درصد GDP است، که احتمالا به‌منظور خرید تسلیحات آمریکایی صورت می‌گیرد. او باید دو سؤال را پاسخ دهد: آیا به معامله جدیدی علاقه‌مند است؟ عدم حضور او و فرستادن معاونش می‌تواند ناتو را علنا نابود کند و آمریکا را از متحدان سنتی‌اش دورتر سازد. دوم، هزینه‌ای که اعضا باید بپردازند چیست؟ هدف ۲ درصد اکنون ناکافی است، اما ۵ درصد افراطی به‌نظر می‌رسد. توافقی بین ۳.۵ تا ۴ درصد در بازه زمانی پنج تا ده سال محتمل است و ترامپ و ناتو آن را موفقیتی بزرگ جلوه خواهند داد. اما تجربه هدف ۲ درصدی نشان داد که بدون تهدیدی همچون حمله ۲۰۲۲ روسیه، تعهدات عملی نمی‌شوند.

اعتماد، پایه شراکت‌های دفاعی است و در محیطی معامله‌محور عمل نمی‌کند. نگرانی از تعهد آمریکا، حتی با وجود وعده‌های ترامپ، برطرف نخواهد شد. سرعت واکنش اروپا به «پنجره آسیب‌پذیری» نامشخص است، اما رویکرد ترامپ ممکن است اروپا را به خودکفایی دفاعی سوق دهد، که این به زیان نفوذ آمریکا تمام خواهد شد./ منبع