ترامپ نه برای نابودی ناتو، که برای نجات آن می‌آید

نشست امسال ناتو که به مناسبت هفتادوششمین سالگرد تأسیس این پیمان در لاهه برگزار می‌شود، در حالی برگزار می‌گردد که نگاه‌ها متوجه سیاست خارجی قاطع ترامپ و رویکرد «اول آمریکا»ی اوست؛ رویکردی که شامل اقدام نظامی مستقیم علیه تأسیسات هسته‌ای ایران نیز بوده است. ترامپ اگرچه از منتقدان سرسخت ناتو بوده، اما نقش محوری در احیای چشمگیر این ائتلاف ایفا کرده است. او تصریح کرده که بقای ناتو به مشارکت کامل دیگر اعضا در تقسیم بار دفاعی وابسته است، زیرا روسیه ناتو را ضعیف و دچار تفرقه دیده و تمایل فزاینده‌ای برای آزمودن آن دارد. به همین دلیل، آمریکا باید بر متحدانش فشار وارد کند تا به‌جای وابستگی، به شراکت واقعی روی آورند، به‌ویژه که آمریکا باید تمرکز خود را بر تهدید فزاینده کمونیستی چین در منطقه ایندوپاسیفیک معطوف کند.

بر اساس توافق سال ۲۰۱۴، اعضای ناتو متعهد شده بودند که دو درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به بودجه دفاعی اختصاص دهند، اما تا سال ۲۰۲۴ تنها ۲۲ کشور این تعهد را عملی کرده‌اند. کشورهایی چون ایتالیا (۱.۵ درصد)، کانادا (۱.۴ درصد)، اسپانیا (۱.۳ درصد) و بلژیک (۱.۳ درصد) در تحقق این هدف ناکام مانده‌اند، در حالی که لهستان (۴.۱ درصد)، استونی (۳.۴ درصد)، لتونی (۳.۲ درصد) و یونان (۳.۱ درصد) از سه درصد نیز عبور کرده‌اند. عملکرد دولت پیشین کانادا به رهبری جاستین ترودو به‌ویژه ضعیف بوده و سرمایه‌گذاری اندکی در ارتش انجام داده، در حالی که کانادا دهمین اقتصاد بزرگ جهان است. نخست‌وزیر جدید این کشور، مارک کارنی، وعده داده بودجه دفاعی را به دو درصد برساند.

به گزارش بنیاد هریتیج، کشورهای اروپایی عضو ناتو از سال ۲۰۱۴ تاکنون حدود ۸۲۷.۹۱ میلیارد دلار رقمی معادل کل بودجه سالانه دفاعی آمریکا کمتر از سطح تعهدات دفاعی هزینه کرده‌اند. این شکاف مالی بزرگ، نشانه‌ای از فرهنگ وابستگی و سهل‌انگاری است که در بسیاری از کشورهای عضو ناتو شکل گرفته است. اعضای ناتو نه تنها باید سطح هزینه‌کرد دو درصدی را به‌سرعت محقق کنند، بلکه باید با سطح فعلی بودجه دفاعی آمریکا که ۳.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی است همگام شوند و به هدف پنج درصدی برسند؛ معیاری که احتمالاً در نشست پیش‌روی ناتو به‌طور رسمی تعیین خواهد شد.

فشارهای ترامپ در این زمینه، نتایج ملموسی داشته است. آلمان به‌عنوان بزرگ‌ترین اقتصاد اروپا، اعلام کرده قصد دارد بودجه دفاعی خود را به‌طور چشمگیری افزایش دهد و به‌طور اصولی با هدف پنج درصد موافقت کرده است. فرانسه نیز اعلام کرده سطح هزینه‌کرد دفاعی کشورهای اروپایی را به سه تا ۳.۵ درصد خواهد رساند. حتی بلژیک که سابقه ضعیفی در ناتو دارد، متعهد شده بودجه دفاعی را به ۳.۵ درصد افزایش دهد. انگلیس نیز به‌تازگی بیست میلیارد دلار به برنامه تسلیحات هسته‌ای خود اختصاص داده و ساخت دوازده زیردریایی تهاجمی هسته‌ای را در دستور کار قرار داده است.

کشورهای حوزه بالتیک و لهستان نیز بر تعهدات خود افزوده‌اند. لهستان در سال جاری ۴.۷ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به دفاع اختصاص خواهد داد، در حالی که استونی تا سال ۲۰۲۹ رقم ۵.۴ درصد را حفظ خواهد کرد. لیتوانی از ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ بین پنج تا ۶ درصد بودجه دفاعی خواهد داشت و لتونی نیز تا ۲۰۲۶ به پنج درصد خواهد رسید.

این تحولات مثبت در اروپا باید مورد استقبال واشنگتن قرار گیرد. ترامپ در ماه‌های ابتدایی ریاست‌جمهوری‌اش، ناتو را به‌شکلی اساسی تقویت کرده است. برخلاف ادعاهای منتقدان، ترامپ نه نابودکننده ناتو، بلکه ناجی آن است. رئیس‌جمهورهای پیشین آمریکا نیز خواستار افزایش تعهدات اروپا بودند، اما این درخواست‌ها معمولاً نادیده گرفته می‌شد، در حالی که سخنان صریح و بی‌پرده ترامپ موجب شد رهبران اروپایی به تکاپو بیفتند.

ریاست‌جمهوری ترامپ در بسیاری جهات نقطه مقابل ریاست‌جمهوری بایدن بوده است. شکست مفتضحانه و خروج از افغانستان و تهاجم روسیه به اوکراین در دوران بایدن، در دوران ترامپ رخ نمی‌داد. رهبری قاطع آمریکا می‌تواند تضمین کند که ناتو با انرژی و چشم‌اندازی روشن، ۷۶ سال دیگر نیز پابرجا بماند. استثناگرایی آمریکایی همچنان قدرتمندترین نیروی آزادی در جهان امروز است و ناتو نیز قلب تپنده این شراکت فراآتلانتیکی به‌شمار می‌رود./ منبع