آیا تحریم‌های نفتی ترامپ علیه روسیه بالاخره پوتین را تحت تأثیر قرار خواهد داد؟

پس از ۹ ماه امتناع از فشار بر روسیه، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در نهایت سلاح تحریم‌ها را علیه بخش انرژی حیاتی این کشور به‌کار گرفت تا ماشین جنگی مسکو را تحت فشار قرار داده و آن را به میز مذاکره بازگرداند. این تحریم‌ها که اولین تحریم‌های جدید در دوران دوم ریاست‌جمهوری ترامپ هستند، شامل مسدود کردن دو شرکت بزرگ نفتی روسیه، روس‌نفت و لوک‌اویل، و اکثر شرکت‌های تابعه آن‌ها می‌شود. این تحریم‌ها باعث شده‌اند که مشتریان اصلی روسیه، یعنی هند و چین، شروع به کاهش تجارت نفت با روسیه کنند. در کنار تحریم‌های جدید اتحادیه اروپا و انگلیس، فشار غرب بر روسیه اکنون به‌شدت بیشتر شده است.

بازار نفت واکنش نشان داده و قیمت نفت خام در روز پنج‌شنبه ۵ درصد افزایش یافت و به حدود ۶۰ دلار در بشکه رسید، زیرا بازار انتظار دارد که بخش عمده‌ای از نفت روسیه که پیش‌تر به هند و چین می‌رفت، اکنون به فروش نرسد. سؤال اصلی این است که آیا این فشار اقتصادی و فشار فیزیکی روزافزون اوکراین بر دارایی‌های انرژی و صنعتی روسیه، مسکو را به میز مذاکره بازخواهد گرداند یا اینکه کرملین تلاش خواهد کرد که مقاومت کند.

تحریم‌های ایالات متحده از چند جنبه مهم هستند. نخست اینکه هیچ تحریمی به اندازه تحریم‌های خزانه‌داری ایالات متحده و دلار آمریکا تاثیرگذار نیست. دوم اینکه این تحریم‌ها به‌طور مستقیم به‌سراغ منابع عمده صادرات نفت دریایی روسیه می‌روند و تهدیدات ضمنی تحریم‌های ثانویه را نیز به‌همراه دارند؛ به این معنا که هر بانکی که با شرکت‌های تحریم‌شده تجارت کند، خود در معرض تحریم قرار می‌گیرد و دسترسی به سیستم مالی بین‌المللی را از دست می‌دهد. این تحریم‌ها بلافاصله بر بازار نفت تأثیر گذاشتند. پالایشگران دولتی چین، بزرگترین مشتری نفت روسیه، اعلام کردند که خرید نفت خود را کاهش خواهند داد. در هند نیز پالایشگران اعلام کردند که خرید نفت از روسیه را تنظیم خواهند کرد.

روس‌ها در گذشته روش‌هایی برای دور زدن تحریم‌های غربی داشته‌اند، از جمله از طریق ناوگان سایه‌ای خود که حجم زیادی از صادرات نفت دریایی را حمل می‌کند. اما این بار، به‌نظر می‌رسد که حجم نفتی که روسیه نیاز به صادرات دارد، نمی‌تواند به همان میزان که ایران توانسته این کار را انجام دهد، از روش‌های دور زدن تحریم‌ها استفاده کند. فشار اقتصادی به همراه فشار نظامی اوکراین، که به حملات خود به پالایشگاه‌ها و انبارهای سوخت روسیه ادامه می‌دهد، باعث محدود شدن توانایی روسیه در تصفیه نفت و فروش فرآورده‌های نفتی به خارج از کشور شده است. در همین حال، ایالات متحده محدودیت‌های خود را بر هدف‌گیری‌های بلندبرد اوکراین کاهش داده است، که به قدرت ضربه‌زنی اوکراین علیه تأسیسات صنعتی کلیدی روسیه افزوده است.

با این حال، سوال اینجاست که چرا این تحریم‌ها فقط اکنون اعمال شده‌اند. اتحادیه اروپا و اوکراین از ماه ژانویه درخواست تشدید فشارهای تحریمی بر روسیه را داشتند، اما تا به‌حال پاسخی از ایالات متحده دریافت نکرده بودند. یکی از دلایل، از نظر ترامپ، این است که دیگر صبرش نسبت به پوتین تمام شده و بعد از دیدار تحقیرآمیز او با پوتین در آلاسکا، دیگر به مذاکره امیدوار نیست. ترامپ اکنون می‌تواند فشار بیشتری بر روسیه وارد کند، زیرا قیمت نفت به‌دلیل افزایش تولیدات اوپک کاهش یافته است و این فرصت را برای ایالات متحده فراهم کرده تا فشار بر روسیه را افزایش دهد و در عین حال قیمت سوخت را برای خود کاهش دهد.

اما آیا این فشار اقتصادی برای بازگرداندن پوتین به میز مذاکره کافی خواهد بود؟ درآمدهای روسیه از نفت و گاز که اکنون به نصف کاهش یافته‌اند، هنوز کرملین را از درخواست‌های خود برای تغییر وضعیت در اوکراین منصرف نکرده است. روسیه هنوز به جنگ ادامه می‌دهد و به نظر نمی‌رسد که تحریم‌ها به‌زودی تأثیرات زیادی بر رویکرد پوتین داشته باشند./ منبع