جنگ اوکراین باید در سالن‌های سازمان ملل حل شود، نه در میدان نبرد

هشتادمین سالگرد تسلیم ژاپن در جنگ جهانی دوم و تأسیس سازمان ملل در سال ۱۹۴۵ یادآور درسی دردناک است: صلح و امنیت باید برای همه ملت‌ها همزیستی در پی داشته باشد تا چرخه جنگ تکرار نشود. در سال ۱۹۴۱، ایالات متحده به‌دلیل تهاجم ژاپن به آسیا، تحریم نفتی علیه ژاپن اعمال کرد. برای آمریکا، این تهاجم نقض صلح بود، اما برای ژاپن، تحریم تهدیدی وجودی تلقی شد که به حمله پیش‌دستانه به پرل هاربر و در نهایت بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی در سال ۱۹۴۵ منجر شد. اگرچه جنگ روسیه در اوکراین با جنگ ژاپن متفاوت است، درس تاریخی آن همچنان معتبر است. منشور سازمان ملل با چهار هدف و هفت اصل، بر حفظ صلح و امنیت بین‌المللی و برابری حاکمیتی تأکید دارد. فرآیند صلح اوکراین باید با بازگشت به این اصول و ارزیابی متعادل صلح و امنیت آغاز شود، نه با تکیه بر تحریم‌های یک‌جانبه و تسلیحات مرگبار که یادآور پارادایم جنگ سرد است و جهان را به جنگ نزدیک‌تر می‌کند.

«ساعت آخرالزمان» که توسط بولتن دانشمندان اتمی تنظیم می‌شود، در حال حاضر روی ۸۹ ثانیه تا نیمه‌شب قرار دارد؛ نزدیک‌ترین نقطه به فاجعه از زمان تأسیس آن در سال ۱۹۴۷. شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در اجلاس سازمان همکاری شانگهای از افزایش عوامل بی‌ثباتی و عدم قطعیت سخن گفت و خواستار تقویت نظام بین‌المللی با محوریت سازمان ملل شد. او به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، اطمینان داد که چین شریکی قابل‌اعتماد است. در مقابل، تلاش‌های دیپلماتیک دونالد ترامپ در ماه گذشته فاقد انسجام بود. میزبانی او از ولادیمیر پوتین در آلاسکا نگرانی اوکراین و اروپا را برانگیخت، و دیدار بعدی با ولودیمیر زلنسکی و رهبران اروپایی در کاخ سفید با تنش همراه بود؛ هرچند که با امیدی گذرا پایان یافت. اما این خوش‌بینی دوام نیاورد، زیرا روسیه، اوکراین و اروپا بر مسائل امنیت و تمامیت ارضی پافشاری کردند.

جنگ اوکراین، پیچیده و ریشه‌دار است و منافع اوکراین، روسیه، اروپا، آمریکا و ناتو را در بر می‌گیرد. شی جین‌پینگ در گفت‌وگو با پوتین اذعان کرد که برای مسائل پیچیده راه‌حل‌های ساده وجود ندارد. روسیه جنگ را به گسترش ناتو نسبت می‌دهد، در حالی که تشدید حملات اخیرش تلفات غیرنظامی بیشتری به‌دنبال داشت. گوترش این حملات را محکوم کرد، اما چین با درخواست عدم گسترش میدان نبرد، رویکردی محتاطانه اتخاذ کرد. در سال ۲۰۲۲، ۱۴۱ کشور (۷۸ درصد آرا) در مجمع عمومی سازمان ملل قطعنامه‌ای برای محکومیت روسیه تصویب کردند، اما در فوریه سال جاری، این حمایت به ۹۳ کشور (۵۳ درصد) کاهش یافت و تعداد کشورهای ممتنع از ۳۵ به ۶۵ رسید. قطعنامه سوم آمریکا برای پایان جنگ بدون جانبداری نیز با ۹۳ رای موافق و ۷۳ رای ممتنع نشان‌دهنده تمایل فزاینده به راه‌حل متعادل مطابق منشور سازمان ملل است. این منشور در سال ۱۹۴۵ با هدف نجات نسل‌های آینده از بلای جنگ تدوین شد. امروز، با گذار از جهان تک‌قطبی به جهان چندقطبی، حل جنگ اوکراین باید در سالن‌های سازمان ملل پیگیری شود، و نه در میدان‌های نبرد./ منبع