سقوط اوکراین؛ سناریویی که دیگر فرضی نیست

اوکراین بیش از چهل ماه است که در برابر تجاوز تمام‌عیار روسیه مقاومت کرده است. از فوریه ۲۰۲۲، این کشور با حملات مداوم و ویرانگر مواجه بوده و در نتیجه، ده‌ها هزار نفر کشته یا زخمی شده‌اند، میلیون‌ها نفر خانه‌های خود را از دست داده‌اند و زیرساخت‌های حیاتی کشور از بین رفته‌اند. در این میان، مقاومت مردم اوکراین شگفت‌انگیز بوده، اما هم‌زمان، خستگی، فرسایش نیروها و کاهش حمایت‌های خارجی، چشم‌انداز تداوم این مقاومت را تیره کرده است. اکنون پرسش «اگر اوکراین سقوط کند، چه می‌شود؟» دیگر فرضی نیست، بلکه به یک نگرانی واقعی و فوری تبدیل‌شده است.

سقوط اوکراین به‌منزله یک شکست راهبردی بزرگ برای غرب خواهد بود، هم‌تراز یا حتی شدیدتر از ناکامی‌های ایالات متحده در افغانستان و عراق. تأثیرات منفی آن نه‌تنها اروپا، بریتانیا و ناتو را تحت تأثیر قرار خواهد داد، بلکه قواعد حقوق بین‌الملل را نیز با بحران روبه‌رو می‌سازد. این جنگ به‌رغم تلفات سنگین روسیه، به سود مسکو در حال پیشروی تدریجی است. نیروهای اوکراینی با کمبود نیرو، تجهیزات و مهمات مواجه‌اند و اگرچه همچنان قادر به انجام حملاتی در عمق خاک روسیه هستند، اما این موفقیت‌های محدود تغییر عمده‌ای در توازن قدرت ایجاد نکرده‌اند.

حمایت دیپلماتیک و نظامی مؤثر از اوکراین در حال کاهش است. پوتین با جلب حمایت کشورهایی چون چین، ایران و کره‌شمالی، توانسته نوعی ائتلاف برای جنگ ایجاد کند، در حالی که غرب، به‌رغم اظهارات حمایت‌آمیز رهبران فرانسه و انگلیس، فاقد توانایی کافی برای ارائه تسلیحات پیشرفته و مؤثر است. ایالات متحده نیز با تهدیدهای داخلی و نامعلومی ناشی از نقش ترامپ در سیاست خارجی، پشتیبان مطمئنی برای کی‌یف نیست.

ترامپ، که پیش‌تر ولودیمیر زلنسکی را تحقیر کرده و به پوتین تمایل نشان داده بود، اکنون پیشنهادهایی مانند آتش‌بس ۳۰روزه ارائه کرده که از سوی مسکو رد شده‌اند. موضع او ناپایدار و تابع امیال شخصی است. در چنین شرایطی، پوتین به‌درستی می‌پندارد که می‌تواند با فرسایش مقاومت اوکراین و تضعیف اراده غرب، پیروز نهایی جنگ باشد.

با این حال، گزینه‌هایی هنوز روی میز باقی مانده‌اند. ناتو می‌تواند با اعمال منطقه پرواز ممنوع در بخش‌های آزاد اوکراین، به دفاع این کشور کمک کند. توجیهات حقوقی، نظامی و انسانی برای چنین اقدامی وجود دارد. علاوه‌براین، باید تحریم‌های سخت‌گیرانه‌تری علیه روسیه وضع شود، از جمله هدف‌گیری مستقیم صادرات نفت این کشور و مصادره دارایی‌های روسیه در بانک‌های غربی برای تأمین مالی بازسازی اوکراین.

سناریوهای محتمل فعلی شامل ادامه جنگی بی‌پایان یا سقوط اوکراین است. در هر دو حالت، نه اوکراین و نه مردم روسیه پیروز واقعی نخواهند بود. برای پایان این جنگ، لازم است مقامات و مردم روسیه متقاعد شوند که مسیر فعلی به نفع آن‌ها نیست و تنها از طریق مذاکره می‌توان به توافقی پایدار رسید. اما چنین مذاکره‌ای تنها زمانی ممکن است که ولادیمیر پوتین، عامل اصلی این تجاوز و جنایات، از قدرت کنار گذاشته‌شده و در برابر عدالت بین‌المللی پاسخ‌گو شود. پایان واقعی جنگ تنها با سقوط پوتین، نه اوکراین، میسر خواهد بود./ منبع