شی جینپینگ با سفر به کشورهای جنوب جهانی، در آستانه دیدار با ترامپ به دنبال تقویت نفوذ چین است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «شی با سفر به جنوب جهانی، پیش از دیدار با ترامپ حمایتها را جلب میکند» نوشته آن اسکات تایسون (Ann Scott Tyson) در کریستین ساینس مانیتور (Christian Science Monitor) منتشر شده است و سفرهای خارجی اخیر شی جینپینگ را بخشی از تلاش چین برای نمایش نفوذ جهانی، تقویت روابط با کشورهای جنوب جهانی و پیشبرد تغییر در نظم بینالمللی تحت رهبری آمریکا میداند. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
شی جینپینگ قرار است در ماه جاری به کاخ سفید سفر کند، اما این دیدار تنها آخرین مرحله از یک برنامه فشرده دیپلماتیک است. رهبر چین پس از میزبانی از شماری از رهبران خارجی در پکن، از جمله برخی کشورهای متحد آمریکا، اکنون به نشستهای سطح بالای کشورهای در حال توسعه و دارای درآمد متوسط، موسوم به «جنوب جهانی»، از آسیای مرکزی تا غرب آسیا و هند سفر میکند. کارشناسان امور چین معتقدند هدف این رفتوآمدها، نمایش وزن و نفوذ شی در آستانه دیدار با دونالد ترامپ است. پیام اصلی او، به تعبیر استیو تسانگ، مدیر مؤسسه چین در دانشگاه سواس لندن، این است که «ما دوستان زیادی داریم».
در سطحی عمیقتر، سفرهای شی بازتاب راهبرد چین برای کنارزدن آمریکا از جایگاه ابرقدرت نخست و ایجاد نظمی جهانی با محوریت چین است. انتخاب مقصدها نیز اهمیت دارد، زیرا شی از زمان به قدرت رسیدن در سال ۲۰۱۲ کنترل خود بر سیاست خارجی چین را بهشدت افزایش داده است. به گفته تسانگ، محور اصلی این راهبرد، تعامل با جنوب جهانی برای جلب حمایت از دستورکار چین و تغییر نظم بینالمللی است.
به همین دلیل، شی در اوایل این هفته به بیشکک، پایتخت قرقیزستان، رفت و در آنجا در برابر رهبران حدود بیست کشور در حال توسعه، با جمعیتی بیش از سه میلیارد نفر، خواستار نقش و صدای بیشتر آنها در امور جهانی شد. این رهبران برای نشست سازمان همکاری شانگهای گرد آمده بودند؛ سازمانی که چین، روسیه و کشورهای آسیای مرکزی در سال ۲۰۰۱ بهعنوان نهادی امنیتی منطقهای تأسیس کردند و بعدها اعضا و حوزه فعالیت آن گسترش یافت.
شی از جنوب جهانی خواست در برابر «بیعدالتی تاریخی» ناشی از سلطه و زورگویی چند کشور مقاومت کند؛ اشارهای غیرمستقیم به آمریکا. او گفت چین بهعنوان «کشوری بزرگ و مسئول» در کنار جهان در حال توسعه برای «دموکراتیککردن» روابط بینالملل و تضمین حقوق برابر کشورها، صرفنظر از اندازه یا ثروتشان، تلاش میکند. شی همچنین با نقل ضربالمثلی از دودمان تانگ تأکید کرد که اگر پیشروی نکنید، عقب میروید.
شی سپس به غرب آسیا رفت و در سفری نادر به مصر، که نخستین سفر او به این کشور در یک دهه گذشته بود، با عبدالفتاح السیسی دیدار کرد. او در نامهای منتشرشده در رسانههای مصر، چین و مصر را «برادران نزدیک» خواند و خواستار همکاری دو کشور برای ایجاد عدالت بیشتر در روابط بینالملل شد. کارشناسان معتقدند طولانیشدن جنگ آمریکا با ایران و افزایش قیمت جهانی نفت، فرصتی برای چین ایجاد کرده است تا از بیثباتی غرب آسیا بهره ببرد و به مصر، متحد دیرینه امنیتی آمریکا، نزدیکتر شود. به گفته وانگ شیانگوی از مدرسه کندی هاروارد، تمرکز ترامپ بر جنگ ایران و کاهش سفرهای خارجی او، فضای بیشتری برای نمایش نفوذ چین در اختیار شی قرار داده است.
انتظار میرود شی در اواسط سپتامبر برای شرکت در نشست بریکس به هند برود. بریکس، که در سال ۲۰۰۶ شکل گرفت، مجموعهای از اقتصادهای نوظهور شامل برزیل، چین، مصر، اتیوپی، هند، اندونزی، ایران، روسیه، آفریقای جنوبی، عربستان و امارات است و خود را بستری برای همبستگی جنوب جهانی معرفی میکند. شی در گذشته نیز حضور در نشستهای بریکس را بر مجامع باسابقهتری مانند گروه ۲۰، که آمریکا و اقتصادهای پیشرفته را نیز دربرمیگیرد، ترجیح داده است.
نظرسنجیهای جهانی نشان میدهند خروج دولت ترامپ از سازمانها و توافقهای بینالمللی و کاهش شدید برنامه کمکهای خارجی آمریکا، بهطور غیرمستقیم تصویر مثبتتری از چین و شی ایجاد کرده است. یون سان از مرکز استیمسون میگوید برداشت جهانی از تضعیف نظم بینالمللی توسط آمریکا با فراخوان شی برای اصلاح حکمرانی جهانی همسو شده است؛ روایتی که بر اساس آن جنوب جهانی باید صدای و اختیار بیشتری داشته باشد. با این حال، او هشدار میدهد بسیاری از کشورهای در حال توسعه نسبت به سلطه اقتصادی چین محتاطاند و ممکن است چشمانداز یک نظم چینمحور را نپذیرند. به گفته سان، پکن ممکن است بیش از حد فرض کرده باشد که بسیاری از کشورهای جنوب جهانی خواهان رهبری چین هستند./ منبع
