آیا ناتو برای دلجویی از ترامپ در حال ایجاد بحران در قطب شمال است؟

هفته گذشته، ناتو «نگهبان قطب شمال» را راه‌اندازی کرد، یک «فعالیت چنددامنه‌ای» جدید که برای اولین بار، عملیات متفقین در قطب شمال را تحت یک ساختار فرماندهی واحد قرار می‌دهد. این اقدام نشان‌دهنده افزایش قابل توجه ردپای ناتو در قطب شمال است. اما متأسفانه، با افزایش حضور نظامی منطقه‌ای ناتو، سازوکارهای جلوگیری از تبدیل این ردپا به یک بحران، همگام با آن پیش نمی‌رود. یک «فعالیت هوشیاری تقویت‌شده» بدون سرمایه‌گذاری موازی در جلوگیری از درگیری، بازدارندگی ناقصی است: این اقدام ضمن نشان دادن قاطعیت، در را برای تشدید تنش تصادفی کاملاً باز می‌گذارد.

«نگهبان قطب شمال» در یک زمینه سیاسی پرتنش ظاهر می‌شود. پرزیدنت ترامپ با تهدید به الحاق گرینلند، تنش‌ها را در این اتحاد افزایش داده است. این مأموریت پس از دیدار ترامپ با مارک روته، دبیرکل ناتو، در داووس انجام می‌شود، جایی که آنها توافق کردند ناتو باید برای دفاع از قطب شمال بیشتر تلاش کند. اکنون، برای کاهش تنش‌های درون اتحادی و جلوگیری از درخواست‌های ترامپ برای الحاق، همان متحدانی که قبلاً ادعاهای مربوط به تجاوز روسیه و چین را رد کرده بودند، پشت این ادعاها جمع می‌شوند.

سرعت تعهدات نیروها از زمان اعلام «نگهبان قطب شمال» چشمگیر بوده است. بریتانیا گروه ناو هواپیمابر خود را به شمال اعزام خواهد کرد، سوئد با جنگنده‌های گریپن ملحق می‌شود، و آلمان و دانمارک نیز جت‌های جنگنده ارسال می‌کنند. این روند واضح است: هماهنگی بیشتر، فعالیت بیشتر و سیگنال‌دهی نظامی بیشتر، اما ابزارهای مدیریت بحران کافی برای مطابقت با آن وجود ندارد. مؤسسه تحقیقات صلح بین‌المللی استکهلم در اواخر سال ۲۰۲۵ هشدار داد که خطر تشدید تنش ناخواسته در شمال اروپا به‌ویژه بالاست و تقویت نیروهای ناتو در قطب شمال می‌تواند پیامدهای ناخواسته‌ای برای ثبات استراتژیک داشته باشد، از جمله افزایش شبح تشدید تنش هسته‌ای.

هم روسیه و هم ناتو زیردریایی‌های مسلح به سلاح هسته‌ای دارند که در آب‌های قطب شمال حرکت می‌کنند. بزرگترین خطر در قطب شمال یک حمله برنامه‌ریزی‌شده نیست. ممکن است به عنوان یک اتفاق کوچک شروع شود: یک رهگیری هوایی که در هوای بد اشتباه پیش می‌رود، یک برخورد نزدیک بین یک کشتی و یک زیردریایی، یا یک واکنش سیاسی بیش از حد به یک حادثه جزئی. «نگهبان قطب شمال» باید با اقدامات کاهش ریسک در قطب شمال همراه شود. ایالات متحده و روسیه اخیراً برای ازسرگیری گفتگوی سطح بالای نظامی-نظامی برای اولین بار از سال ۲۰۲۱ توافق کرده‌اند. متحدان ناتو باید از این تلاش حمایت کرده و آن را گسترش دهند. ناتو و روسیه باید ناظران یکدیگر را به رزمایش‌های نظامی دعوت کنند تا اعتماد ایجاد شود. ازسرگیری این اقدامات کاهش درگیری، خطر اشتباه محاسباتی را با افزایش فعالیت‌های ناتو و روسیه کاهش می‌دهد. حفاظ‌ها و بازدارندگی باید دست در دست هم پیش بروند./ منبع