هستهای خوب، هستهای بد، و هستهای ایران
بهگزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «هستهای خوب، هستهای بد، و هستهای ایران» که بهقلم توبین هارشاو (Tobin Harshaw)، در بلومبرگ (Bloomberg)، منتشر شده است، به مذاکرات هستهای متوقفشده دولت دونالد ترامپ با ایران میپردازد و استدلال میکند که در حالی که ایران با افزایش ذخایر اورانیوم غنیشده مذاکرات را طولانی میکند، آشوب در سیاست خارجی آمریکا و نگرانی متحدانش از کاهش تعهدات این کشور، عصر هستهای جدیدی را رقم زده که بیثباتتر از گذشته است. در ادامه چکیده این مقاله را میخوانید.
زمانی سخن از آرمانگرایی باراک اوباما و رونالد ریگان برای جهانی عاری از سلاح هستهای بود و امروز به ناکامیهای دیپلماسی هستهای مینگریم. اوباما در سال ۲۰۱۶ مدعی اتحاد جهانی علیه گسترش تسلیحات هستهای بهویژه در ایران و کره شمالی شد، اما کره شمالی در سال ۲۰۱۷ موشکهای بالستیک آزمایش کرد و ادعای تست بمب هیدروژنی «آماده شلیک» را مطرح نمود. در مورد ایران، مذاکرات هستهای دولت ترامپ با تهران متوقف شده، زیرا ایران علاقهای به توافق نشان نمیدهد. ترامپ توافق هستهای اوباما (JCPOA) را لغو کرد، اما ایران پیش از خشک شدن امضاها تخلف کرد و مفاد توافق تا ۲۰۲۳-۲۰۲۵ منقضی میشد.
ایران ذخایر اورانیوم غنیشده خود را افزایش داده و اسرائیل خواستار اقدام نظامی است. ترامپ به اسرائیل توصیه به خویشتنداری کرده، اما جیمز استاوریدیس -فرمانده ارشد سابق ناتو- هشدار میدهد که در صورت شکست مذاکرات، حملات مشترک آمریکا-اسرائیل محتمل است و برنامهریزی آن در پنتاگون و ارتش اسرائیل در جریان است. آشوب در سیاست خارجی ترامپ با انتصاب استیو ویتکاف، سرمایهدار املاک بدون تجربه دیپلماتیک، بهعنوان نماینده ویژه برای مذاکرات با ایران، روسیه، و حماس، بهجای مارکو روبیو، وزیر خارجه با چهار مسئولیت، تشدید شده است. جان بولتون، مشاور امنیت ملی سابق، این انتصاب را فاقد شفافیت و تخصص میداند.
هال برندز -تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک- معتقد است جهان وارد عصر هستهای پیچیده و بیثباتی شده است. ژاپن که از تهدیدات چین و کره شمالی نگران است، به دلیل تردید در تعهد آمریکا -ستون سیاست خارجیاش- ممکن است به تسلیحات هستهای روی آورد. برندز پس از سفر اخیرش به ژاپن نقل میکند که نگرانی اصلی ژاپنیها، نه چین یا کره شمالی، بلکه بیثباتی آمریکا بود. در کره جنوبی، رئیس جمهور جدید، لی جائه-میونگ، تحت فشار افکار عمومی (بیش از ۷۰ درصد موافق تسلیحات هستهای) ممکن است برای استقلال دفاعی از آمریکا، برنامه هستهای را بررسی کند؛ بهویژه که برنامه هستهای کره شمالی غیرقابلبازگشت تلقی میشود.
در اروپا، مکس هستینگز -روزنامهنگار و مورخ نظامی- مینویسد که پایتختها نگران خروج احتمالی ترامپ از ناتو و نیروهای آمریکا از اروپا هستند. دولتهای اروپایی، برای حفظ حضور آمریکا، توهینها و تعرفههای ترامپ را تحمل میکنند، اما تردید دارند که آمریکا همچنان متحد آنها باشد. هستینگز آمریکا را دیگر صخرهای استوار برای غرب نمیداند، بلکه «ماسهای» لغزان توصیف میکند که برای متحدان در اقیانوسیه، خاورمیانه و جاهای دیگر نیز صدق میکند.
ایران ادعا میکند برای برنامه صلحآمیز هستهای به غنیسازی نیاز دارد، اما با داشتن سومین ذخایر نفت و دومین ذخایر گاز جهان، این ادعا مضحک است. در مقابل، چین، ابرقدرت رقیب آمریکا، نیمی از ظرفیت هستهای در حال ساخت جهان را در اختیار دارد. در کره جنوبی، لی جائه-میونگ با وعده کاهش زغالسنگ و گاز، موضع مبهمی درباره انرژی هستهای دارد؛ گرچه تسریع ساخت سه راکتور ضروری است. گذار به انرژیهای تجدیدپذیر، مانند باد و خورشید در اسپانیا و پرتغال (که در آوریل خاموشی ۵۰ میلیونی را تجربه کردند)، بدون پشتیبانی هستهای و فسیلی، شبکهها را آسیبپذیر میکند. راکتورهای هستهای بهعنوان تثبیتکننده شبکه، برای تأمین برق قابلاعتماد در برابر نوسانات منابع تجدیدپذیر حیاتیاند.
در نهایت، در حالی که انرژی هستهای برای بسیاری کشورها منطقی است، اما ادعای ایران برای نیاز صلحآمیز، با توجه به منابع عظیم فسیلیاش، غیرقابلباور است. مذاکرات متوقفشده، بیثباتی سیاست خارجی آمریکا و نگرانی متحدان، جهانی هستهای پرمخاطرهتر را نوید میدهند. /منبع
