رأی ممتنع و حساب قدرت: خوانش سکوت چین و روسیه درباره غزه

در شرایطی که غزه در حال تخریب گسترده است، رأی ممتنع چین و روسیه در شورای امنیت سازمان ملل به‌جای رأی «آری» مورد انتظار، باعث سردرگمی در میان حامیان فلسطین و شادمانی زودهنگام در واشنگتن شد. با این حال، رأی ممتنع به معنای تأیید یا رضایت نیست؛ بلکه ابزاری راهبردی است. تحلیل‌گران غربی اغلب این اشتباه را مرتکب می‌شوند که صحنه سازمان ملل را تمام ماجرا می‌بینند، در حالی که مذاکرات واقعی، خطوط قرمز و اهرم فشار دور از میکروفن‌ها اتفاق می‌افتد. پکن و مسکو با این اقدام، از اجماع و مشروعیتی که آمریکا به‌شدت به دنبال آن بود، خودداری کردند و به اسرائیل پیام دادند که حمایت جهانی را در پشت سر خود ندارد.

این رأی ممتنع، به شیوه‌ای مؤثر، فضای نگفته‌ای را حفظ می‌کند که در آن اعمال فشار، نفوذ و اقدام قاطع آتی امکان‌پذیر است. این اقدام، برخلاف رأی «نه» که موضعی قطعی ایجاد می‌کند، قابلیت مانور دیپلماتیک را برای هر دو کشور حفظ می‌کند. در فرهنگ دیپلماتیک چین، این ابهام، نقطه‌ضعف نیست، بلکه مزیت است. با این رأی، چین و روسیه این توهم اسرائیل مبنی بر اجتناب‌ناپذیری مسیر تخریب خود و فقدان مخالفان معنادار را در هم شکستند و تأکید کردند که قدرت‌های بزرگ، حوزه راهبردی را واگذار نکرده‌اند.

چین و روسیه هر دو دکترین‌هایی علیه جنایات گسترده و جنگ‌های بی‌ثبات‌کننده دارند و به‌خوبی می‌دانند که فروپاشی کامل غزه می‌تواند منطقه را دچار آتش‌افروزی گسترده کند، که آن را تحمل نخواهند کرد. رأی ممتنع آن‌ها، اهرم فشار راهبردی آن‌ها را کاملاً حفظ کرده است و هراس واشنگتن پس از رأی‌گیری، که به‌طور خصوصی به‌دنبال اطمینان بود، نشان داد که این موضوع را به‌خوبی درک می‌کنند. این اقدام، نه یک فرصت‌طلبی، بلکه یک تصمیم راهبردی و تاکتیکی است که ریشه در این واقعیت ساده دارد که منافع بلندمدت آن‌ها به نظمی جهانی گره خورده است که تحت سلطه قدرت یک‌جانبه آمریکا نباشد.

رأی ممتنع، اخطاری برای اقدام آینده است. این رأی، نه تأیید می‌کند و نه پناهی به اسرائیل می‌دهد و هیچ اقتدار اخلاقی به واشنگتن نمی‌بخشد. اما گزینه‌های عملیاتی پکن و مسکو را باز نگه می‌دارد. در ژئوپلیتیک، گزینه‌های باز، خود قدرت هستند. رأی «نه» نهایی است، اما رأی ممتنع هشدار است: ما نظاره‌گر هستیم؛ ما موافقت نکرده‌ایم؛ اگر از خطوط قرمز عبور شود، ما متعهد به این لحظه نیستیم. چین و روسیه با این اقدام، میدان را واگذار نکرده و عقب‌نشینی نکرده‌اند. آن‌ها محدوده عمل را مشخص کرده‌اند و فضای لازم برای اقدام قاطع را، در صورتی که شرایط فاجعه‌بار غزه ثبات بین‌المللی را تهدید کند، حفظ کرده‌اند. ابهام راهبردی در اینجا بی‌طرفی نیست، بلکه قدرت حفظ ‌شده است./ منبع