چرا بحران تنگه هرمز نمیتواند شریان انرژی چین را مسدود کند؟
برنامهریزی راهبردی چین در ذخایر نفتی، تنوعبخشی به واردات و توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، پکن را در برابر بحران تنگه هرمز مصون کرده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «چرا بحران تنگه هرمز نمیتواند شریان انرژی چین را مسدود کند؟» به قلم شائو شیا (Shao Xia) در گلوبال تایمز (Global Times) منتشر شده است. این یادداشت راهبردهای بلندمدت پکن در مهار شوکهای نفتی از طریق ذخایر استراتژیک، خطوط لوله خشکی و گذار سریع به انرژیهای پاک را بررسی کرده و نقش آن را در ثبات بازار جهانی ارزیابی میکند. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
تنگه هرمز با عرض تنها ۳۰ کیلومتر در باریکترین نقطه خود، حیاتیترین گلوگاه انرژی جهان است که پیش از بحرانهای اخیر، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی از آن عبور میکرد. با این حال، انسداد یا اختلال در این آبراه اگرچه پیامدهای اقتصادی سنگینی برای کشورهایی مانند ژاپن، کره جنوبی و هند به همراه داشته، اما بازار داخلی چین بهعنوان بزرگترین واردکننده نفت جهان را با بحران مواجه نکرده است؛ مقاومتی که ناشی از دههها برنامهریزی نظاممند در بخش انرژی است.
نخستین عامل تابآوری چین، لایههای حفاظتی ذخایر نفتی است. پکن از اوایل دهه ۲۰۰۰ سامانه سهلایهای شامل ذخایر راهبردی ملی، ذخایر تجاری و سهمیههای اجباری شرکتها ایجاد کرد. ارزیابیها نشان میدهد حجم ذخایر استراتژیک این کشور تا پایان سال ۲۰۲۵ به حدود ۱.۴ میلیارد بشکه رسیده که معادل تأمین ۱۴۰ تا ۱۸۰ روز واردات خالص است؛ رقمی بسیار بالاتر از استاندارد ۹۰ روزه آژانس بینالمللی انرژی. این ذخایر به پکن اجازه داد تا هنگام آغاز بحران، با آزادسازی ۲۵ میلیون بشکه از انبارهای تجاری بدون دستزدن به ذخایر ملی، شوک کوتاهمدت را مهار کند.
تنوعبخشی به مبادی واردات و خطوط ترانزیت، ستون دوم این پایداری است. چین با بهرهگیری از خطوط لوله زمینی از مبدأ میانمار، قزاقستان و روسیه، شبکه انتقال نفت خود را از وابستگی صِرف به مسیرهای دریایی رها کرده است. همزمان، تولید داخلی نفت با اتکا به منابع شیل و میادین فراساحلی بالای ۲۰۰ میلیون تن در سال تثبیت شده است. افزون بر این، صنعت پیشرفته تبدیل زغالسنگ به مواد شیمیایی سالانه معادل ۱۴۰ میلیون تن نفت وارداتی را با تولید سوخت هوانوردی و محصولات پتروشیمی جایگزین میکند و توان مانور کمنظیری به پکن میبخشد.
جهش شتابان در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر نیز وابستگی به سوختهای فسیلی را تعدیل کرده است. سهم انرژیهای پاک از کل ظرفیت نیروگاهی چین به بیش از ۶۰ درصد رسیده و فروش ۱۶.۴۹ میلیون خودروی برقی در سال ۲۰۲۵، مصرف روزانه نفت را حدود یک میلیون بشکه کاهش داده است. این متغیرها به پکن امکان داد تا به جای خریدهای هیجانی در بازار نقدی، واردات نفت خام خود را در سهماهه دوم ۲۰۲۶ به ۸.۱ میلیون بشکه در روز کاهش دهد؛ رویکردی که مانع از جهش بیشتر بهای جهانی انرژی شد./ منبع
