بازی بلندمدت اردوغان در سوریه

در دسامبر ۲۰۲۴، با سقوط حکومت بشار اسد در سوریه، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، فرصت بی‌نظیری برای تحقق آرمان‌های منطقه‌ای خود پیدا کرد. با توجه به کاهش نفوذ ایران و درگیری‌های داخلی روسیه، یک خلاء قدرت در سوریه ایجاد شد که اردوغان از آن بهره برد. در این شرایط، ترکیه به مدت بیش از یک دهه از گروه‌های مختلف سنی اسلام‌گرا، از جمله هیئت تحریرالشام، پشتیبانی کرده بود. گروهی که در نهایت حکومت اسد را سرنگون کرد. اردوغان در ابتدا در حمایت از این گروه‌ها تنها به‌دنبال سقوط حکومت اسد نبود، بلکه هدف بلندمدت وی ایجاد نظم جدیدی در غرب‌آسیا بود که در آن ترکیه نقشی برجسته ایفا کند.

از ابتدای بحران سوریه در سال ۲۰۱۱، اردوغان با پیش‌بینی سقوط حکومت اسد، از گروه‌های مخالف اسد حمایت کرد. این سیاست ترکیه در راستای دیدگاه جاه‌طلبانه اردوغان بود که به‌دنبال تسلط بر سیاست‌های منطقه‌ای و تغییر تحولات سیاسی در غرب‌آسیا بود. اردوغان پیش‌بینی می‌کرد که حکومت اسد به سرنوشت سایر حکومت‌های خودکامه در دوران بهار عربی دچار خواهد شد. اما اسد با حمایت ایران و روسیه دوام آورد. در نهایت، در مارس ۲۰۲۵، دولت موقتی به رهبری احمد الشرع، از اعضای هیئت تحریرالشام، در دمشق به‌قدرت رسید که نشان‌دهنده‌ تحقق راهبردی ترکیه برای نفوذ در تحولات سیاسی سوریه بود.

این رویکرد اردوغان نشان‌دهنده تحولی در سیاست خارجی ترکیه است که از یک سیاست عملگرایانه به‌سوی یک سیاست مبتنی بر ایدئولوژی اسلام‌گرای سنی و جهادی پیش می‌رود. اردوغان با این سیاست‌ها موفق شد تا یک سوریه تحت نفوذ ترکیه بسازد، هرچند که این سیاست‌ها باعث ایجاد تنش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی شد./ منبع