اروپا در غرب‌آسیای جدید نقشی ندارد

در روز ۲۳ ژوئن، قرار بود وزرای خارجه اتحادیه اروپا برای بررسی مجازات رژیم صهیونیستی به دلیل نقض حقوق بشر در غزه، بر اساس گزارش داخلی که احتمال نقض ماده دو توافق‌نامه اتحادیه اروپا-اسرائیل را مطرح کرده بود، دیدار کنند. اما این موضوع تحت تأثیر درگیری بین اسرائیل، ایالات متحده و ایران قرار گرفت. اروپا خواستار خویشتن‌داری در بمباران‌های اسرائیل شد، اما این درخواست‌ها نادیده گرفته شدند و دیپلماسی آن‌ها شکست خورد. وزرای اروپا در تلاش برای تعیین گام بعدی بودند.

یک روز پیش از حمله آمریکا به سایت‌های هسته‌ای کلیدی ایران در فردو، نطنز و اصفهان، دیپلمات ارشد اتحادیه اروپا و وزرای خارجه آلمان، فرانسه و انگلیس با همتای ایرانی خود در ژنو دیدار کردند. این دیدار نتیجه‌ای نداشت، زیرا ایران اعلام کرد تا توقف بمباران‌های اسرائیل، مذاکره با آمریکا را از سر نمی‌گیرد. کایا کالاس، نماینده ارشد سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در شبکه ایکس نوشت که تهران از اهمیت موضوع آگاه است. یک منبع دیپلماتیک ناشناس در اتحادیه اروپا گفت که ایران آماده ادامه گفت‌وگو با اروپایی‌ها بود، هرچند امتیازی نداده بود. اما پیش از هر دیدار بعدی، دونالد ترامپ در روز ۲۰ ژوئن اعلام کرد اروپا نمی‌تواند به حل بحران کمک کند و دستور حمله به ایران با بمب‌های نفوذگر را صادر کرد که مدعی شد سایت‌های هسته‌ای را «نابود» کرده‌اند.

اروپایی‌ها شاید احساس واقعی خود درباره دولت صهیونیستی و موفقیت حملات را پنهان کنند، اما دشواری همکاری با دولتی که به دیپلماسی اروپایی نیازی نمی‌بیند، غیرقابل‌انکار است. کرنلیوس آدباهر، پژوهش‌گر کارنگی اروپا، به فارن پالیسی گفت که ترامپ خود را برتر می‌داند و به اروپا اتکا نمی‌کند. کشورهای اروپایی نگرانند که واشنگتن با اقدامات خودسرانه و بدون هماهنگی با آن‌ها دیپلماسی را تضعیف کند. آلمان و اتحادیه اروپا پیش از حمله آمریکا به ایران از این موضوع مطلع نشدند، اما با بحران در روابط تجاری و امنیتی وابسته به ایالات متحده مواجه‌اند. آن‌ها در اجلاس ناتو این هفته باید بابت هزینه دفاعی معادل پنج درصد تولید ناخالص داخلی متعهد شوند تا ضمن تلاش برای کاهش تهدید تعرفه پنجاه درصدی ترامپ بر واردات اروپا از روز ۹ جولای، آمریکا را در ناتو نگه دارند.

اروپا می‌داند که بی‌ثباتی ایران با ۹۰ میلیون جمعیت، در درازمدت بیش از آمریکا به آن آسیب می‌رساند. بنابراین، آن‌ها به‌شدت در پی بازگشت به دیپلماسی‌اند. در سال ۲۰۱۸، پس از خروج یک‌جانبه ترامپ از توافق هسته‌ای ایران (برجام)، سه کشور اروپایی آلمان، انگلیس و فرانسه در توافق ماندند، زیرا معتقد بودند جمهوری اسلامی آن را نقض نکرده و از حق غنی‌سازی اورانیوم برای مقاصد غیرنظامی حمایت کردند. اما در دیدار هفته گذشته ژنو، امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، از درخواست واشنگتن و اسرائیل برای غنی‌سازی صفر حمایت کرد و اظهار داشت گفت‌و‌گوهای اساسی، از جمله مذاکرات هسته‌ای برای رسیدن به غنی‌سازی صفر، اولویت دارد./ منبع