آینده روابط ایالات متحده و ترکیه پس از دیدار اردوغان از کاخ سفید

دیدار رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، از کاخ سفید در روز پنج‌شنبه، با حضور دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، نخستین دیدار اردوغان در ۶ سال گذشته از کاخ سفید بود. این ملاقات در شرایطی انجام شد که مسائل متعددی در روابط دوجانبه ایالات متحده و ترکیه حل‌نشده باقی مانده است؛ از جمله مذاکرات متوقف‌شده درباره فروش هواپیماهای جنگی اف-۳۵ به ترکیه، تحریم‌های ایالات متحده علیه این کشور و درخواست ترامپ از کشورهای ناتو، از جمله ترکیه، برای توقف خرید نفت روسیه. این دیدار چه پیشرفتی در این مسائل ایجاد کرد؟ و چگونه ممکن است این ملاقات بر همکاری‌های گسترده‌تر ایالات متحده و ترکیه در زمینه‌های تجاری، انرژی و سیاست‌های مربوط به غرب آسیا تأثیر بگذارد؟

ملاقات ترامپ و اردوغان از سه منظر موفقیت‌آمیز بود. نخست، خود وقوع این سفر اهمیت زیادی دارد، زیرا پایان‌دهنده فاصله‌ای ۶‌ساله میان رهبران دو کشور است، به‌رغم منافع مشترک و مسائل راهبردی که نیاز به هماهنگی در بالاترین سطح دارند. این دیدار به‌عنوان یک تغییر مثبت اگرچه جزئی در لحن روابط دوجانبه می‌تواند منجر به همکاری‌های نزدیک‌تر در زمینه‌های دفاعی، انرژی، تجارت و مسائل منطقه‌ای در باقی‌مانده دوره ریاست‌جمهوری فعلی ایالات متحده شود.

دوم، جو کلی دیدار از طریق کنفرانس مطبوعاتی مشترک کاملاً مثبت بود. دو رئیس‌جمهور از یکدیگر تمجید کردند، از ایجاد احساس منفی جلوگیری شد و فهرستی از موضوعات نگران‌کننده مشترک و هم‌پوشانی سیاستی سوریه، اوکراین، پایان جنگ غزه و حل مسائل مربوط به اف-۳۵ و تحریم‌های ایالات متحده برای از سرگیری همکاری‌های صنعتی و دفاعی را مطرح نمودند.

سوم، بعد از جلسه پشت درهای بسته، به نظر می‌رسد که پیشرفت‌های قابل‌توجهی در برخی زمینه‌ها حاصل شده است. باراک، سفیر ایالات متحده در ترکیه، ابراز خوش‌بینی کرد که ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه در ساختار امنیتی دولت سوریه در حال پیشرفت است و احتمالاً تا پایان سال به‌طور چشمگیری تحقق خواهد یافت. همچنین انتظار می‌رود که بعد از دیدار، اعلامیه‌ای منتشر شود که می‌تواند نقشه راهی برای حل اختلافات در مورد اف-۳۵ و تحریم‌های ایالات متحده ارائه دهد. از نظر توافقات ملموس، به نظر می‌رسد که دو توافق عمده انرژی (یکی برای خرید ۴۳ میلیارد دلار گاز طبیعی مایع به‌مدت بیست سال و دیگری برای یک توافق هسته‌ای مدنی با استفاده از راکتورهای مدولار کوچک) در جریان این ملاقات به امضا رسیده باشد. دیگر توافقات تجاری نیز ممکن است در گزارش‌های منتشرشده رسمی از ملاقات اعلام شوند.

احتمالاً درخواست‌های ایالات متحده از اردوغان شامل بازگشایی صومعه ارتدکس در جزیره هیبلی بود که یک درخواست ساده به شمار می‌آید و اردوغان به آن تمایل نشان داده است و هم‌چنین تعلیق خرید نفت روسیه از سوی ترکیه که درخواست پیچیده‌تری است.

شاید مهم‌ترین برداشت از این ملاقات، همان‌طور که در هر سه سطح (اتفاق‌افتادن ملاقات، تصویر و جو عمومی و بحث درباره مسائل منطقه‌ای) مشاهده می‌شود، همگرایی بیشتر در سیاست‌های خارجی دو رئیس‌جمهور باشد. اگر مسئله اف-۳۵ و تحریم‌ها به یک راه‌حل ملموس و نه صرفاً نقشه‌راه برسد، ممکن است تبدیل به خبر بزرگ‌تری شود. اما در حال حاضر، ماهیت مثبت این دیدار به نفع هر دو رهبر و موقعیت دیپلماتیک هر دو کشور است. البته ممکن است همه ناظران در آنکارا یا واشنگتن از این همگرایی نزدیک‌تر راضی نباشند، اما به هر رو، تصمیم‌گیرندگان ارزیابی کرده‌اند و به پیش می‌روند./ منبع